23/06/2026 7:45 πμ.
Μπροσούρα «Ψηφιοποίηση και τεχνητή νοημοσύνη: ο δούρειος ίππος του σύγχρονου ολοκληρωτισμού» που εκδόθηκε από τη Συνέλευση αντιστάσεων στον τεχνολογικό ολοκληρωτισμό.Με αφορμή την μπροσούρα θα πραγματοποιηθεί εκδήλωση την Πέμπτη 25/06/26, στις 19:00 στο στέκι Άνω/Κάτω Πατησίων-κατάληψη Νάξου 75 & Κρασσά (πλ. Κολιάτσου).
Μπροσούρα «Ψηφιοποίηση και τεχνητή νοημοσύνη: ο δούρειος ίππος του σύγχρονου ολοκληρωτισμού» που εκδόθηκε από τη Συνέλευση αντιστάσεων στον τεχνολογικό ολοκληρωτισμό.
Με αφορμή την μπροσούρα θα πραγματοποιηθεί εκδήλωση την Πέμπτη 25/06/26, στις 19:00 στο στέκι Άνω/Κάτω Πατησίων-κατάληψη Νάξου 75 & Κρασσά (πλ. Κολιάτσου).
Το κείμενο της μπροσούρας:
Ψηφιοποίηση και τεχνητή νοημοσύνη: ο δούρειος ίππος του σύγχρονου ολοκληρωτισμού
Κάποιες πρώτες σκέψεις ενάντια στην κυρίαρχη τεχνολογία και την επιβολή της στην καθημερινότητά μας
Επιτέλους λοιπόν ψηφιοποιηθήκαμε! Τα πάντα σήμερα γίνονται με ένα κλικ! Εντάξει, μπορεί να μην είναι «ένα», γιατί τελικά περνάμε όλο και περισσότερες ώρες μπροστά σε μια οθόνη και ο χρόνος μοιάζει συνεχώς να μειώνεται αντί να αυξάνεται. Η ταχύτητα και η υπερσυνδεσιμότητα του ψηφιακού κόσμου μεταφράζονται σε ένα ανελέητο κυνηγητό από email, μηνύματα και ειδοποιήσεις στο κινητό όλο το 24ωρο και τελικά οδηγούν σε ένα μονίμως καμένο κεφάλι από το multitasking [ταυτόχρονη ενασχόληση με πολλές εργασίες].
Πού πηγαίνει όλος αυτός ο χρόνος που υποτίθεται πως θα κερδίζαμε χάρη στην ψηφιοποίηση; Γιατί είναι όλο και πιο δύσκολο να μείνει κανείς offline έστω αι για λίγες ώρες; Γιατί η καθημερινότητά μας γίνεται όλο και πιο ασφυκτική όσο αυξάνονται οι ψηφιακές λύσεις; Γιατί τα μετρητά γίνονται είδος προς εξαφάνιση και επιβάλλεται να γίνονται όλα μόνο ψηφιακά όπως οι περισσότερες αιτήσεις και δηλώσεις; Γιατί μας υποχρεώνουν να συνομιλούμε με ΑΙ-εκπροσώπους και chat-bot [1]; Μετά από τόση τηλε-«ζωή» τον καιρό της καραντίνας, ποιο άτομο μπορεί να υποστηρίξει ότι η ψηφιοποίηση φέρνει περισσότερα προβλήματα από αυτά που υποτίθεται πως λύνει, χωρίς να χαρακτηριστεί «κολλημένο» ή «τεχνοφοβικό»; Ποιες είναι εν τέλει οι σχέσεις τεχνολογίας-κυριαρχίας, ελέγχου και εξουσιαστικών μηχανισμών και ποιες οι αντιστάσεις μας;
Επιστημονική πρόοδος, ο μύθος του δυτικού πολιτισμού
Για να φωτίσουμε τα παραπάνω ερωτήματα επιχειρούμε μέσω μίας ιστορικής διαδρομής να ξεδιπλώσουμε το κουβάρι της τεχνολογίας, της επιστήμης και των επιδράσεών τους στη σύγχρονη εποχή και στην ίδια την καθημερινότητά μας.
Ξεκινάμε λοιπόν από την λεγόμενη νεωτερικότητα, δηλαδή μια μακρά περίοδο αυτού που λέμε μοντέρνα και σύγχρονη εποχή και μπορεί να προσεγγιστεί ως μια βαθιά (σε χρόνο και ποιότητα) διαδικασία αλλαγής υποδείγματος, ως μια ιστορική καμπή που θεμελίωσε και γέννησε τις σύγχρονες μορφές κράτους, κεφαλαίου και πατριαρχίας. Μέσα σε αυτήν την περίοδο έγινε το πέρασμα από την μεταφυσική/θεοκρατική πρόσληψη του κόσμου στην ορθολογικότητα των επιστημών, με αποτέλεσμα την αναδιάταξη των σχέσεων εξουσίας και τον προσδιορισμό της εικόνας και την αντίληψης του ατόμου για τον ίδιο του τον εαυτό αλλά και για τις κοινωνίες μέσα στις οποίες ζει.
Σύμφωνα με την κυρίαρχη ιστορική οπτική, όλα ξεκινάνε με την επέκταση του «ορθού λόγου», τη σκληρή του αντιπαράθεση με τις θεολογικές «αυταπάτες και σκοτάδια», την «εκλογίκευση» ή και «εξημέρωση» της κοινωνίας. Ειδικότερα, μέσα στο πλαίσιο της νεωτερικής εποχής, ο διαφωτισμός ταυτίστηκε με την επιστημονική πρόοδο και τον ορθολογισμό. Εξ’ αρχής επιζητούσε τρόπους για να καταστήσει τον άνθρωπο κυρίαρχο πάνω στη «φύση», τα υλικά αγαθά και σε οτιδήποτε μη ανθρώπινο. Η ιεραρχική εδραίωση του «οικουμενικού ανθρώπου» από την αναγέννηση έως τον διαφωτισμό, δημιουργεί το πρότυπο του «ιδανικού» [2] ανθρώπου, του ανθρώπου που αντικαθιστά τον θεό ως το κέντρο του σύμπαντος. Στο όνομα αυτού του «ιδανικού ανθρώπου», καθυποτάσσεται το άτομο και η μοναδικότητά του, πρώτα στο κράτος και μετά στην ανθρωπιστική κοινωνία, θεματοφύλακες και οι δύο, των εκάστοτε ηθικών αξιών.
Για να φτάσουμε σε αυτό το σημείο, καθοριστικό ρόλο έπαιξαν οι επιστήμες, ως διακριτοί, πλέον, κλάδοι οργανωμένης και συστηματικής γνώσης. Η μέθοδος και η τεχνική έγιναν τα κυρίαρχα εργαλεία των επιστημόνων ενώ ταυτόχρονα η γνώση παραγόταν πλέον μόνο από ειδικούς, δημιουργώντας συγκεκριμένα συστήματα, καθεστώτα «γνώσης» και «αλήθειας», μεταλλάσσοντας ραγδαία το κοινωνικό πεδίο. Η διαδικασία παραγωγής της γνώσης ήταν και ταυτόχρονα μια διαδικασία κυριαρχίας, που επιβαλλόταν παντού. Επιπλέον, στο πλαίσιο της επιστημονικής προόδου, με αιχμή την αυτοματοποίηση της παραγωγής και εν γένει της εργασίας, εισάγεται για πρώτη φορά η αντίληψη του εργασιακού-ανθρώπινου δυναμικού ως μηχανή, αφού πρώτα η αντίληψη αυτή, έχει αποδοθεί στα μη ανθρώπινα ζώα [3]. Έτσι, ξεκινά μια σταδιακή διεργασία που μετατρέπει το ανθρώπινο σε αυτόματο (ρομπότ) [4].
Ειδικότερα, η ευρεία επιβολή της εξειδικευμένης τεχνικής γνώσης, είχε ως αποτέλεσμα το κάθε εργαζόμενο να μετατραπεί σταδιακά σε ένα ακόμη εξάρτημα της μηχανής. Τα τεχνολογικά εργαλεία που εισήχθησαν σε όλους τους εργασιακούς τομείς, εντατικοποίησαν την εξειδίκευση και συνέβαλλαν στην αποξένωσή μας από αυτό που παράγουμε. Με τον καιρό, χάθηκε η ανάγκη να κατασκευάσουμε τα ίδια τα εργαλεία, αφού αυτά πλέον αποτελούνται από εκατοντάδες εξαρτήματα (πλακέτες, μικροτσίπ κ.ά.) τα οποία παράγονται σε βιομηχανοποιημένους χώρους παραγωγής.
Η επιστήμη και η τεχνολογία λειτουργούν διαχρονικά ενισχύοντας και αναπαράγοντας η μια την άλλη, διαμορφώνοντας τη ζωή με βάση πρότυπα ανωτερότητας/κατωτερότητας, για να εργαλειοποιήσουν τη «φύση» και να μετατρέψουν τη μη ανθρώπινη ζωή σε πόρους για τον κυρίαρχο ανθρωποκεντρικό πολιτισμό. Στο παρόν κείμενο ήδη αναφέρθηκε και θα αναφερθεί το πως η επιστήμη και η τεχνολογία δεν είναι – ούτε και θα μπορούσαν να είναι – ουδέτερες, όπως άλλωστε και τίποτα σε αυτόν τον κόσμο, αλλά αντιθέτως έχουν μια αμφίδρομα υποστηρικτική σχέση. Οι έρευνες, τα συμπεράσματα και οι εφαρμογές της επιστήμης δεν μπορούν παρά να σχετίζονται οργανικά με το κοινωνικό και πολιτικό σύστημα που τις παράγει: κυβερνήσεις και εταιρείες χρηματοδοτούν και συνεπώς ορίζουν το πλαίσιο και τους σκοπούς της επιστήμης και της τεχνολογίας, προκειμένου να ενισχύσουν το κράτος και το κεφάλαιο.
Ο λόγος περί ουδετερότητας της επιστήμης είναι η προπαγάνδα της εξουσίας, για να φαντάζει παράλογο και ανέφικτο κάθε τι που δεν εναρμονίζεται με το σύστημα, κάθε αντίσταση στη φρίκη που ονομάζουν «νέα κανονικότητα». Παρόλα αυτά είναι κρίσιμο να αποφασίσουμε εμείς, και όχι οι εκμεταλλευτές μας, πως θέλουμε τις ζωές και τις σχέσεις μας.
Παρακάτω θα αναφερθούμε κατά βάση στην ψηφιακή τεχνολογία και τον κεντρικό ρόλο που αυτή λαμβάνει για την εξέλιξη και αναπαραγωγή του συστήματος, με την επίδρασή της να εξαπλώνεται και σε άλλες επιστήμες και τεχνολογίες που επιτελούν εξίσου κομβικούς ρόλους (ιατρική, βιοτεχνολογία, χημική βιομηχανία, πυρηνική φυσική, νανοτεχνολογία κτλ.) Αν εστιάζουμε στην ψηφιοποίηση αυτό συμβαίνει γιατί στην παρούσα φάση λειτουργεί σαν μια κεντρική για τον παγκόσμιο καπιταλισμό μέθοδο και εργαλείο διακυβέρνησης, ενοποιώντας και επιταχύνοντας τον έλεγχο, την επιτήρηση, την εργασιακή εκμετάλλευση και τις τεχνολογίες πολέμου.
Αποικιοκρατία 2.0: Ψηφιακές εξορύξεις
Με τον τρόπο που έχει δομηθεί η ζωή τα τελευταία χρόνια, κάθε δραστηριότητα μεσολαβείται από τον ψηφιακό κόσμο και παράγει δεδομένα.Η μετατροπή μιας δομικής ιδιότητας της ζωής σε μια μορφή που μπορούν να διαβάσουν και να επεξεργαστούν οι μηχανές άνοιξε ένα νέο πεδίο για εξόρυξη, φαινομενικά δίχως ορίζοντα τέλους.
Σήμερα, οι προσπάθειες των Big Tech [5] πολυεθνικών, της ακαδημίας και των κρατών να εξερευνήσουν και να επεκταθούν δεν αφορούν μόνο την απομύζηση φυσικών πόρων, αλλά και τις εικονικές [virtual] επικράτειες των ψηφιοποιημένων [datafied] ζωών μας: οι αγοραστικές μας συνήθειες, οι αλληλεπιδράσεις μας με εργασιακές, φιλικές, ερωτικές και συντροφικές σχέσεις, οι χώροι που ζούμε, οι δραστηριότητές μας, οι πολιτικές συζητήσεις, οι φάκελοι υγείας, οι μετακινήσεις, οι σπουδές μας και πολλά άλλα διαμεσολαβούνται, καταγράφονται και εμπορευματοποιούνται ως τεράστιες βάσεις δεδομένων. Τα δεδομένα δίνουν πρόσβαση σε έναν ανεκτίμητο πόρο, την οικειότητα των καθημερινών μας ζωών σαν μια νέα πηγή αξίας και πληροφορίας. Αυτή η νέα αρπαγή προσθέτει μια ακόμα μορφή εκμετάλλευσης της ανθρώπινης ζωής, εξασφαλίζει έναν ασύλληπτο όγκο πληροφοριών για την αναπαραγωγή της καπιταλιστικής κερδοσκοπίας και των στρατηγικών αντιεξέγερσης, επιδεικνύοντας αποικιοκρατικά [6] χαρακτηριστικά. Είναι παγκόσμια˙ δεν υπάρχει σχεδόν κανένα πεδίο και καμία δραστηριότητα που να είναι πέρα από αυτό το είδος ψηφιακής αποικιοποίησης και δεν υπάρχει σχεδόν κανένα κομμάτι γης στον κόσμο που να παραμένει ανέγγιχτο από τις τεχνολογίες και τις πλατφόρμες τους.
Το τεχνολογιοκεντρικό (το σύστημα που θέτει την τεχνολογία στο κέντρο) σύμπλεγμα έχει δημιουργήσει επιχειρηματικά μοντέλα που μετατρέπουν τα δεδομένα των ζωών μας -δηλαδή αυτά που προκύπτουν από το tracking [ιχνηλάτηση] τους – σε πλούτο και ισχύ για το ίδιο. Σε μικροσκοπικό επίπεδο, αυτό σημαίνει ότι τα δεδομένα μας χρησιμοποιούνται για να μας στοχεύσουν προσωποποιημένα μέσω διαφήμισης ή profiling [μελέτη ψυχολογικού προφίλ]. Σε μακροσκοπικό επίπεδο, σημαίνει ότι αθροίζονται και χρησιμοποιούνται για να παρθούν αποφάσεις ή να γίνουν προβλέψεις που επηρεάζουν μεγάλα σύνολα ανθρώπων και εκπαιδεύονται αλγόριθμοι για να γίνονται ταξινομήσεις βάσει των ήδη κυρίαρχων διαχωρισμών: φυλή, φύλο, ταξική θέση, κατάσταση υγείας κτλ. Αυτό είναι δυνατό χάρη σε μια αναδιάταξη της καθημερινότητάς μας με τέτοιο τρόπο ώστε να εξασφαλίζεται ότι παράγουμε αδιάκοπα δεδομένα: social media [μέσα κοινωνικής δικτύωσης], εφαρμογές, πλατφόρμες υγείας, smart ηχεία, TV, αυτοκίνητα, σκούπες, κάμερες Α.Ι., drones…
Το ζήτημα των δεδομένων πλέον έχει αναχθεί σε κεντρικό ζήτημα για τη συνέχιση του καπιταλισμού. Πέρα από το οικονομικό κέρδος στο οποίο μετατρέπονται, είναι πολύτιμα και επειδή αποτελούν μέσα ελέγχου και χειραγώγησης δια μέσω συμπεριφορικών αναλύσεων και αλγοριθμικών στατιστικών μοντέλων που εφαρμόζονται σε μεγάλη κλίμακα. Επομένως πρέπει να παράξουμε καύσιμα για την πανταχού παρούσα ψηφιακή μηχανή ώστε να συνεχίσουν να λειτουργούν τα «νευρωνικά δίκτυα» [7] της εξόρυξης δεδομένων, εργασίας και φυσικών πόρων.
Απομυθοποιώντας την τεχνητή νοημοσύνη
Η ρητορική των τεχνοκρατών είναι πως είμαστε όλα μηχανές, οπότε αν φτιάξουμε μια πιο έξυπνη μηχανή είναι προς το συμφέρον μας να την βάλουμε να μας εποπτεύει και να αποφασίζει για εμάς. Οι μέγα-εταιρείες τεχνολογίας (Big Tech) και τα κράτη, επιβάλλουν τις τεχνολογίες, τις υποδομές και τις υπηρεσίες που πουλάνε κάτω από το ακρωνύμιο Α.Ι. σε κάθε τομέα της ζωής μας. Έτσι πλέον έχουμε από bot που βοηθάνε τους δικαστές και τους ιατροδικαστές στη λήψη αποφάσεων, την αντικατάσταση των δασκάλων στα σχολεία από ψηφιακούς, A.I. υπουργούς, τον υπολογισμό του νέου κατώτατου μισθού (βάσει ευρωπαϊκής οδηγίας) μέσω Α.Ι. -ως μία «αντικειμενική» λύση-, μέχρι στρατιωτικό εξοπλισμό που έχει τη δυνατότητα να επιλέγει έως και 5.000 στόχους τη μέρα.
Για να το πούμε χωρίς περιστροφές, ο όρος «Τεχνητή Νοημοσύνη» (ΤΝ ή Α.Ι.) είναι ένας μαρκετίστικος όρος [8] αφού σε κάθε στάδιο αυτών των μηχανών κρύβεται από πίσω ανθρώπινη εργασία [9] που τροφοδοτεί τους αλγόριθμους με δεδομένα, τα οποία επεξεργάζεται και ταξινομεί, και τους διορθώνει. Η υπερσυνδεσιμότητα και οι υψηλές ταχύτητες δίνουν την ευκαιρία σε εταιρείες να βρίσκουν το πιο φτηνά αμειβόμενο εργατικό δυναμικό για να κάνει τη δύσκολη δουλειά σε ακραίες συνθήκες εκμετάλλευσης, δημιουργώντας παράλληλα μια νέα κάστα τεχνο-δισεκατομμυριούχων σε χρόνο ρεκόρ.
Δεν είναι λοιπόν τεχνητή, δεν είναι όμως και νοημοσύνη! Όσο και αν προσπαθούν να μας εντυπωσιάσουν με τα κατορθώματα των αλγόριθμων πρόκειται απλά για μετρήσιμους στόχους και πολύπλοκους υπολογισμούς που βασίζονται στην ανθρώπινη δημιουργικότητα που έχει ψηφιοποιηθεί και υπάρχει στο internet και τις βάσεις δεδομένων. Δίνοντας μας την πιο «σωστή», στατιστικά, απάντηση στην ερώτησή μας προάγουν τη δικτατορία του μέσου όρου που αναδύεται τόσο μέσω των υπολογιστικών μοντέλων, όσο και των βάσεων δεδομένων που χρησιμοποιούνται. Καταστρέφοντας όλες τις ενδιάμεσες καταστάσεις που δίνουν βάθος και νόημα στη ζωή και αντιμετωπίζοντας μας ως νούμερα σε στατιστικές, οι αλγόριθμοι είναι φτιαγμένοι για να εξυπηρετούν τα συμφέροντα των κατασκευαστών και των διαχειριστών τους και όχι γενικά και αόριστα «την ανθρωπότητα». Το μόνο που υπάρχει είναι τεράστιες ψηφιοποιημένες βάσεις δεδομένων της ανθρώπινης δημιουργίας την οποία οι αλγόριθμοι μιμούνται αλλά όσο κι αν ανθρωπομορφίζουν, δεν υπάρχει φαντασία, δημιουργικότητα, ενσυναίσθηση καθώς αυτά δεν είναι μετρήσιμα!
Πίσω απ’ τον όρο «cloud» [νέφος] – και όλο το σχετικό λεξιλόγιο περί αόρατης και άυλης τεχνολογίας – βρίσκονται τεράστια εργοστάσια, που χρειάζονται γιγαντιαίες ποσότητες ηλεκτρισμού και νερού για τη λειτουργία τους, απομυζώντας πόρους από το φυσικό και αστικό περιβάλλον γύρω τους. Αυτά είναι τα Data Centers (κέντρα δεδομένων) [10] και είναι απαραίτητα για την λειτουργία του τεχνοβιομηχανικού συμπλέγματος που όλο και περισσότερο βασίζεται στην υπολογιστική ισχύ και τη συσσώρευση δεδομένων. Έτσι, κάτω από την ταμπέλα Α.Ι., βλέπουμε την εξαιρετικά ενεργοβόρα [11] αυτή βιομηχανία να γιγαντώνεται με πρωτόγνωρους οικονομικούς και πολιτικούς ρυθμούς και να εκμεταλλεύεται κάθε σπιθαμή εδάφους και φυσικών πόρων, να δημιουργεί νέες μορφές εργασιακής εκμετάλλευσης [12], να μηχανοποιεί και να υποβαθμίζει κάθε πτυχή της κοινωνικής ζωής και της βιόσφαιρας και να εξοπλίζει τη στρατιωτική μηχανή της πολεμικής βιομηχανίας με φονικά συστήματα ακριβείας [13].
Ψηφιακές περιφράξεις
Όσα κράτη δεν έχουν ήδη υιοθετήσει ένα σύστημα ψηφιακής ταυτότητας, σπεύδουν αυτήν τη στιγμή να το κάνουν. Η τεχνοκρατική αφήγηση μιλάει φυσικά για μια καινοτομία που θα μας λύσει τα χέρια, μειώνοντας τη γραφειοκρατία, καθιστώντας το κράτος πιο αποτελεσματικό, πιο αποδοτικό, πιο ορθολογικό. Η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική.
Η ψηφιακή ταυτότητα δεν είναι η υπάρχουσα ταυτότητα σε ηλεκτρονική μορφή αλλά μια νέα πλατφόρμα επιτήρησης και ελέγχου τόσο στον ψηφιακό όσο και στον πραγματικό κόσμο. Αποτελείται από δύο στοιχεία, που συμπληρώνουν το ένα το άλλο. Το πρώτο, είναι η βιομετρική ταυτοποίηση, δηλαδή η σύνδεση των στοιχείων της ταυτότητας ενός ατόμου με τα βιομετρικά του χαρακτηριστικά (ανάλυση γεωμετρίας προσώπου, δακτυλικά αποτυπώματα [14], ίριδες των ματιών κ.ά.). Το δεύτερο, είναι η πληροφοριακή ενοποίηση, δηλαδή η διασύνδεση όλων των δεδομένων που παράγει ένα άτομο δρώντας μέσα σε έναν ψηφιοποιημένο κόσμο και η συγκέντρωση τους σε μία κοινά ταξινομημένη «αποθήκη» [15]. Αυτά τα δύο μαζί, ουσιαστικά, δημιουργούν μια εκτεταμένη τράπεζα που αποτελείται από προσωπικές θυρίδες βιομετρικά ταυτοποιημένων και κρατικά διαπιστευμένων δεδομένων για κάθε άτομο.
Η «ταχύτητα», η «ασφάλεια» και η «ευκολία» των ψηφιακών εγγράφων και συναλλαγών και της διασύνδεσής τους εν γένει, αποπροσανατολίζουν από τον πραγματικό στόχο της ψηφιοποίησης: την δυνατότητα των κρατικών μηχανισμών και των συνεργαζόμενων εταιρειών να ιχνηλατούν όλες μας τις επιλογές και να παρεμβαίνουν άμεσα σε κάθε πτυχή της καθημερινότητας. Παράλληλα, εισάγεται σταδιακά ένα αλγοριθμικό σύστημα αξιολόγησης κοινωνικής συμπεριφοράς (social credit system) το οποίο επεξεργάζεται κάθε μας κίνηση και με ένα κλικ θα μπορεί να μας βγάζει «εκτός κοινωνίας» αν δεν πληρούμε τα εκάστοτε κριτήρια του «υπεύθυνου πολίτη». Αν βρεθούμε ξαφνικά στην λίστα των «αντικοινωνικών», «κακοπληρωτών» [16] ή «επικίνδυνων» για τη «δημόσια υγεία», έχουμε δει ότι ένας αλγόριθμος μπορεί σε ανύποπτο χρόνο να παγώσει οποιοδήποτε δημόσιο έγγραφό μας (την ταυτότητα ή το δίπλωμα οδήγησης), οποιαδήποτε επίσημη συναλλαγή (όπως την πρόσβαση στον τραπεζικό λογαριασμό), τη λήψη ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, τη δυνατότητα ενοικίασης σπιτιού, την ικανότητα μετακίνησης στην πόλη.
Επιπλέον, τα παραπάνω έχουν άμεση σχέση και με τα μη ανθρώπινα, όπως για παράδειγμα η πρακτική της επιβολής των τσιπ από τον νόμο 4830/21 στα λεγόμενα «ζώα συντροφιάς». Ο νόμος ορίζει εκτός από το υποχρεωτικό τσιπάρισμα (ηλεκτρονική σήμανση) και την υποχρεωτική στείρωση [17]. Η ηλεκτρονική σήμανση ουσιαστικά στοχεύει στην καταγραφή και τον έλεγχο των πληθυσμών τους, με όρους ευγονικής, καθώς και στη συμμόρφωσή μας με τις εκάστοτε σχετικές κρατικές επιταγές. Για να δηλωθεί το υποχρεωτικά στειρωμένο και τσιπαρισμένο ζώο, πρέπει να δοθεί ταυτότητα, ΑΦΜ κτλ. Όλα τα παραπάνω θα είναι δεδομένα στον ενιαίο ψηφιακό αριθμό μας και θα ενισχύουν τις ποινές και τις διακρίσεις που θα επιφέρει το social credit system που προαναφέρθηκε. Η επιβολή του τσιπ ως μια ανώδυνη, εύκολη μέθοδος που παρέχει ασφάλεια στα μη ανθρώπινα ανοίγει το δρόμο για τη διαρκώς εντεινόμενη κανονικοποίηση τέτοιων πρακτικών και στους ανθρώπους, όπως η εμφύτευση υποδόριων τσιπ για πληρωμές, αναγνώριση και γεω-εντοπισμό.
Η εντεινόμενη επέμβαση στη βιολογική ζωή [18], σε τέτοιο βαθμό που ρυθμίζει ολοκληρωτικά την ύπαρξη, ενισχύει ακόμα περισσότερο τα πρότυπα της ανωτερότητας/κατωτερότητας, της τελειότητας/ατέλειας. Με λίγα λόγια, μέσα από την κατασκευή κανονιστικών σχημάτων, προτύπων ζωής, βιοτεχνολογικών και κοινωνικών πειραμάτων, άτομα, ολόκληρες ομάδες, οτιδήποτε ζωντανό αλλά και άβιο, γίνεται αντικείμενο ανάλυσης στα χέρια των ειδικών, του κράτους και των εταιρειών.
Ψηφιακή επιτήρηση και στο βάθος… εξευγενισμός
Από το 2024 τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης επικύρωσαν το νομικό πλαίσιο γύρω από τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης (A.I. Act) και έχουν πλέον με τη βούλα του νόμου, τη δυνατότητα να τη χρησιμοποιούν για να παρακολουθούν και να αναλύουν την συμπεριφορά μας σε δημόσιους χώρους. Τόσο σε πραγματικό χρόνο όσο και εκ των υστέρων μπορούν να κάνουν χρήση του υλικού από τις κάμερες με τη διαφορά ότι αυτές πλέον χρησιμοποιούν τεχνολογίες αναγνώρισης προσώπων και ανάλυσης συναισθημάτων και προθέσεων. Όπως αναγράφεται στα δημοσιευμένα έγγραφα της σχετικής επιτροπής της Ε.Ε., αντιδράσεις όπως «χαρά, θλίψη, θυμός, έκπληξη, απέχθεια, αμηχανία, ενθουσιασμός, ντροπή, περιφρόνηση, ικανοποίηση και ευθυμία» είναι υλικό προς αξιολόγηση από τις κρατικές υπηρεσίες «για την ανίχνευση, την πρόληψη και τη διερεύνηση αξιόποινων πράξεων». Πλέον ο «πολίτης» δεν θεωρείται αθώος μέχρι αποδείξεως του εναντίου αλλά το ακριβώς αντίστροφο, αντιμετωπίζεται ως διαρκής ύποπτος και βρίσκεται υπό συνεχής «ανάκριση».
Η ολοκληρωτική παρακολούθηση των δημόσιων χώρων με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης και της ταυτοποίησης βιομετρικών στοιχείων μέσω καμερών (Remote Biometric Identification) έρχονται να προστεθούν ως εργαλεία περιορισμών και εκτοπισμών στα ήδη γνωστά εξευγενιστικά real estate μοντέλα που χρησιμοποιούν οι δημόσιοι και ιδιωτικοί θεσμοί για να πετύχουν τον πλήρη έλεγχο του αστικού τοπίου. Την εικόνα συμπληρώνουν οι «έξυπνες» κάμερες, οι επίσης «έξυπνες» (και εκνευριστικά φωτεινές) λάμπες LED, που κάνουν τη νύχτα μέρα σε κάθε γωνιά της πόλης για χάρη της ασφάλειας, και τα drones [μη επανδρωμένα αεροσκάφη] [19], οι security και οι μπάτσοι που κόβουν βόλτες σε δρόμους, πάρκα και πλατείες εκτοπίζοντας ό,τι δεν «ταιριάζει» στις άψυχες πόλεις-μακέτες που οραματίζονται.
Ο εξευγενισμός πηγαίνει χέρι-χέρι με την ψηφιοποίηση και την καταστολή. Η πόλη τεμαχίζεται σε καλλωπισμένες ελεγχόμενες και πλήρως αποστειρωμένες ζώνες, με ό,τι συμβαίνει γύρω μας να αποτελεί θέαμα ή εμπόρευμα προς κατανάλωση, πάντα υπό τις οδηγίες των trends (τάσεις) στα social media (κοινωνικά δίκτυα). Το google maps έχει αντικαταστήσει κάθε διάθεση για περιπλάνηση και κατευθύνει τυφλά στα πιο «in στέκια της πόλης», ενώ όσα από εμάς χρησιμοποιούμε τον δημόσιο χώρο απαξιωνόμαστε και εκτοπιζόμαστε. Η καραμέλα περί δημοκρατίας, δικαιωμάτων, ιδιωτικότητας κλπ έλιωσε και η επόμενη εκδοχή της δεν είναι καθόλου γλυκιά.
Η πρόφαση του δικαιωματισμού και οι «έκτακτες ανάγκες» ως μονόδρομος
«Δεν υπάρχει εναλλακτική!», μας εγκαλούν στο ρεαλισμό μέσω του δόγματος TINA (There Is No Alternative) και μας παρουσιάζουν σαν μονόδρομο μια φρικώδη πορεία προς τη δυστοπία. Το παραμύθι που μας πουλάνε εδώ και καιρό είναι πως δεν μπορεί να υπάρχει οργανωμένη κοινωνία χωρίς κράτος, μπάτσους, ατομική ιδιοκτησία, βιομηχανία… Γιατί πρέπει να μας αποπροσανατολίσουν, να μας πείσουν πως το κράτος και ο καπιταλισμός είναι η λύση και όχι το πρόβλημα! Άρα, ο μόνος ορθολογικός τρόπος είναι να ζητήσουμε καλύτερο κράτος και καπιταλισμό, κάθε τι άλλο δεν μπορεί παρά να βρίσκεται στην σφαίρα της ουτοπίας.
Ωστόσο, το μοντέλο της δυτικής κοινωνίας που εξαπλώνεται έως τώρα μέσω της παγκοσμιοποίησης σε όλον τον πλανήτη είναι συγκεντρωτικό, διαμεσολαβημένο και ηγεμονικό, όπως το έθεσαν οι φιλελεύθεροι και δημοκρατικοί εδραιωτές του. Ήδη, από το ελληνορωμαϊκό δίκαιο της δουλοκτησίας, την ιερά εξέταση του Μεσαίωνα, την αποικιοκρατία των νεότερων χρόνων, μέχρι την έλευση του Διαφωτισμού, των βιομηχανικών επαναστάσεων αλλά και των νομοθετημάτων των αστικών επαναστάσεων του 18ου και 19ου αιώνα (π.χ. διακηρύξεις των δικαιωμάτων), η λεγόμενη «πρόοδος» και «ανάπτυξη» του τεχνολογικού πολιτισμού, ήταν στενά συνυφασμένες με την ανάδειξη της υποτιθέμενης «ευημερίας» του «πολιτισμένου» ανθρώπου. Για τη δήθεν εξασφάλισή της, το κράτος ως ο μόνος ρυθμιστής, βάσει «κοινωνικού συμβολαίου» (χρησιμοποιώντας δηλαδή τις έννοιες του πολίτη και των δικαιωμάτων) αποσπά συναίνεση και νομιμοποίηση. Ουσιαστικά τα δικαιώματα, αποτελούν ρυθμιστικές λειτουργίες, που εξαρχής ήταν βασισμένα στην ιεράρχηση, τους αποκλεισμούς και τις διακρίσεις με βάση τη φυλή, το φύλο και το είδος.
Η σύγχρονη ρητορική του ψηφιακού μετασχηματισμού μέσα στον παγκοσμιοποιημένο καπιταλισμό, ακολουθεί την ίδια παλιά πρόφαση του δικαιωματισμού, του εκδημοκρατισμού και της ευζωίας των ανθρώπινων και μη ανθρώπινων. Την ανανεώνει με περισσότερους αποκλεισμούς και για να το πετύχει αυτό δε διστάζει ακόμη και να καταπατά τα δικαιώματα που έχει παραχωρήσει. Κατά βάθος στοχεύει στην επιτάχυνση της συσσώρευσης του πλούτου και τη διαχείριση της φτωχοποίησης που ακολουθεί με όρους ευγονικής, η οποία «επιστημονικοποιεί» την εξαφάνιση των αποκλεισμένων. Ο πολεμικός συναγερμός των τελευταίων ετών και ο πόλεμος που διεξάγεται σε πολλαπλά μέτωπα είναι μια τέτοια μορφή διαχείρισης «περιττών» και «προβληματικών» -στα μάτια των κυρίαρχων- πληθυσμών.
Σε αυτή τη διαδικασία, το κράτος, ως μοναδικός εγγυητής του κοινωνικού συμβολαίου, έχει την δύναμη να επιλέξει αν θα το τηρήσει ή όχι. Μπορεί να επιλέξει εάν θα λειτουργεί εντός ή εκτός νόμου, χωρίς να υπάρχει κάποια άλλη «αρχή» για να το περιορίσει, αφού το ίδιο επιβάλλει τους νόμους με τους μηχανισμούς κοινωνικής καταστολής που διαθέτει (αστυνομία, δικαστήρια κ.α.). Εδώ και δύο δεκαετίες εξάλλου (από το ξεκίνημα των αντιτρομοκρατικών σταυροφοριών που ακολούθησαν το χτύπημα στους δίδυμους πύργους το 2001) βρισκόμαστε στον «αστερισμό» της έκτακτης ανάγκης και τη γενίκευση ενός μόνιμου καθεστώτος διαχείρισης κρίσεων διαφόρων μορφών (οικονομικών, στρατιωτικών, ασφάλειας, περιβαλλοντικών, «δημόσιας υγείας» [20] κτλ.). Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αποτελεί η -σε παγκόσμια κλίμακα- κρατική διαχείριση του covid-19 με μέτρα πανοπτικού κοινωνικού ελέγχου.
Από εκείνη την εποχή, είδαμε πολύ καλά πως τα δικαιώματα, η προστασία των προσωπικών δεδομένων, οι νόμοι και το σύνταγμα καταπατήθηκαν εν μία νυκτί, όταν το κράτος έβγαλε απ’ την τσέπη του το μαγικό χαρτί της «έκτακτης ανάγκης» και του αόρατου εχθρού. Για πρώτη φορά στην ιστορία βιώσαμε έναν ταυτόχρονο παγκόσμιο εγκλεισμό. Μας εξανάγκασαν σε υποχρεωτικές ιατρικές πράξεις και με πιστοποιητικά υγείας που δημιουργούσαν αποκλεισμούς και διατάγματα απαγόρευσης κυκλοφορίας, μετέτρεψαν τις πόλεις σε φυλακές, επιβάλλοντας υγειονομικές ζώνες. Στην εποχή του covid-19 και της υγειονομικής τρομοκρατίας [21] όλα αυτά δικαιολογούνταν από τις κυβερνήσεις και τα Μ.Μ.Ε. γιατί κάθε άτομο χαρακτηρίστηκε «εν δυνάμει φορέας του ιού», άρα «επικίνδυνο». Έτσι εδραιώθηκε ο περιορισμός της κίνησης και ο εξοστρακισμός ανθρώπων στο όνομα του «κοινού καλού». Ύστερα, η ρητορική των κρίσεων συνεχίστηκε, ώστε ο ολοκληρωτισμός να παραμένει νομιμοποιημένος: έχουμε περιβαλλοντική, μεταναστευτική, ενεργειακή, επισιτιστική κρίση, με την λύση πάντα να είναι μπάτσοι και ψηφιοποίηση, οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος – του ελέγχου. Κάπως έτσι λοιπόν φτάσαμε στο σήμερα, όπου το κάθε άτομο θεωρείται εν δυνάμει επικίνδυνο και χωρίς την πρόφαση κάποιου ιού. Ο στόχος επετεύχθη, ο φόβος και η κρατική παρεμβατικότητα παγιώθηκαν ως νέα κανονικότητα. Είναι δική μας υπόθεση αν θα την αποδεχτούμε ή αν θα την πετάξουμε στα μούτρα τους.
Aντιστάσεις στην τεχνοκυριαρχία
Η ψηφιοποίηση και το A.I. είναι ο δούρειος ίππος του σύγχρονου ολοκληρωτισμού, η μέγα-μηχανή που θέλει να μας μετατρέψει σε μία μάζα δεδομένων για τις στατιστικές τους με στόχο τον έλεγχο του πληθυσμού. Το να αντισταθούμε σε αυτή σημαίνει να ανακτήσουμε τον έλεγχο πάνω στις ζωές μας. Σημαίνει να δυναμώσουμε τις σχέσεις μας και να οργανωθούμε έξω απ’ τις οθόνες, τους αλγόριθμους και την κρατική επιτήρηση, μακριά από κόμματα, ΜΚΟ και οποιαδήποτε άλλη διαδικασία διαμεσολάβησης ή ανάθεσης.
Αρνούμαστε να μπούμε σε κουτάκια με βάση τις επιστημονικές ταξινομήσεις και τους ορθολογικούς δυϊσμούς. Ο κόσμος είναι μαγικός γιατί είναι πολύπλοκος, πολυδιάστατος και δεν χωράει σε δίπολα του τύπου φύση/πολιτισμός, άνδρας/γυναίκα, άνθρωπος/ζώο, μηδέν/ένα, τεχνοφιλία/τεχνοφοβία. Δε συναινούμε στις βλέψεις των τεχνοκρατών και των ειδικών για απόλυτο έλεγχο και παρέμβαση στις ζωές μας. Αρνούμαστε την επιβολή της ομοιομορφίας των αλγόριθμων, τις έμφυλες ταξινομήσεις των εξουσιαστικών μηχανισμών, γουστάρουμε την πολυμορφία και τον αυτοπροσδιορισμό, έξω από τους ορισμούς της βιολογίας και των κοινωνικών κατασκευών. Μαθαίνοντας μέσα στους αντιιεραρχικούς αγώνες, διαλύουμε κάθε διάκριση που βασίζεται την τάξη, στην φυλή, το φύλο, και το είδος.
Αντλώντας από τις κοινότητες και τα κινήματα που στο διάβα πολλών ετών έως και τις μέρες μας, πειραματίζονται με κοινωνικές διεργασίες ενάντια στα κρατικά, καπιταλιστικά, πατριαρχικά και βιομηχανικά μοντέλα. Μαθαίνουμε από τις αντιστάσεις αυτόχθονων κοινοτήτων ενάντια στην κάθε μορφής αποικιοκρατία, από τους αγώνες που συμβαίνουν σε όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη, από τα άτομα του περιθωρίου, τα εκμεταλλευόμενα και τα καταπιεσμένα. Αναγνωρίζουμε την εγγενή αξία και τις σχέσεις που διέπουν όλα τα πλάσματα, το νερό, τον αέρα, τα βουνά και παλεύουμε για την ολική απελευθέρωση.
Αναστοχαζόμαστε την ιστορική σύνδεση των περιφράξεων των γαιών που ώθησαν αγρότες και μάστορες στην σκλαβιά των εργοστασίων και των μητροπόλεων. Την κλιμάκωση των απαγορεύσεων και των περιορισμών στις καλλιέργειες γης που κατέληξε από τις κρατικοποιημένες διαχειρίσεις να επιφέρει τη φτωχοποίηση και την εξάρτηση των πληθυσμών. Τα οικονομικά συμφέροντα των μονοπωλίων υπηρεσιών κοινής ωφέλειας (νερό, ηλεκτρικό) και οι προσπάθειες επιβολής μονοπωλίων των ιδιωτικών εταιρειών, όπως στην περίπτωση των γενετικά τροποποιημένων και παντεταρισμένων σπόρων επέφεραν περαιτέρω ομηρία, ποινικοποιήσεις, αποψιλώσεις δασών, ισοπέδωση και ερημοποίηση αγροτικών περιοχών. Τώρα πια όλο αυτό συνεχίζεται με τις εγκαταστάσεις των νέων εργοστασίων-βάσεων δεδομένων που προκαλούν τα ίδια και χειρότερα αποτελέσματα για την καθολική εξάρτηση μας σε όλες τις βασικές ανάγκες επιβίωσης και διαβίωσης.
Αναζητούμε τη συλλογική γνώση που έκλεψε η επιστήμη και η ιατρική, δαιμονοποιώντας τις γυναίκες ως μάγισσες, κατασκευάζοντας ένα πανίσχυρο ιατρικό-βιομηχανικό σύμπλεγμα που παθολογικοποιεί την ίδια τη ζωή, με στόχο το οικονομικό κέρδος, την ευγονική επιβολή και την βιοπολιτική πειθάρχηση. Επιζητούμε συνθήκες αυτοδιάθεσης και υποστηρίζουμε τη δημιουργία αυτοοργανωμένων δομών και για την κάλυψη των «ιατρικών» αναγκών μας, μακριά από την εξευτελιστική συμπεριφορά που δεχόμαστε στα πλαίσια της σύγχρονης ιατρικής επιστήμης.
Αναγνωρίζουμε τη μισθωτή εργασία ως πηγή δυστυχίας, κλοπή των ζωτικών μας δυνάμεων, ξεπούλημα του εαυτού. Αγωνιζόμαστε για την κατάργηση του καταναγκασμού, της υποτέλειας και των μέσων πειθάρχησης και ελέγχου που συνοδεύουν την εργασιακή διαδικασία που ενισχύει το καπιταλιστικό σύστημα. Μποϊκοτάζ, απαλλοτριώσεις, σαμποτάζ και λούφα, μέχρι την οριστική αποτίναξη του φόβου που έχουν εγκαθιδρύσει οι εξουσιαστικοί μηχανισμοί συνδέοντας άρρηκτα τη μισθωτή εργασία με την ίδια την επιβίωσή μας.
Προτάσσουμε τη δημιουργία αυτοοργανωμένων δομών όπου οι συζητήσεις και οι προσπάθειες μας για ελεύθερη δημιουργία, χειροτεχνικές ασχολίες, διαμοιρασμό γνώσης, δια μέσω της αυτοδιάθεσης, της αλληλοβοήθειας και της αλληλεγγύης, θα ενισχύουν την αποφυγή των εμπορευματοποιημένων σχέσεων. Ανακαλύπτουμε ξανά τους πειραματισμούς για μεταστροφή της κυρίαρχης τεχνολογίας, σε χρήσεις που καλύπτουν τις δικές μας ανάγκες.
Επιμένουμε στους αγώνες ενάντια στην υποχρεωτική και βίαιη λήψη DNA και δακτυλικών αποτυπωμάτων, την ηλεκτρονική επιτήρηση στις άδειες των κρατουμένων (π.χ. βραχιολάκι) και το ηλεκτρονικό φακέλωμα. Στεκόμαστε απέναντι στον πανοπτικό έλεγχο των ζωών μας και τη διαρκώς εντεινόμενη επιτήρηση των ανθρώπων που αγωνίζονται και πάντα απέναντι σε όσους αναπαράγουν και διαιωνίζουν τις κρατικές προσταγές (από τα ΜΜΕ, μέχρι τους κυρ-Παντελήδες). Κλείνουμε συνωμοτικά το μάτι σε όσα επιτίθενται στην νέα κανονικότητα, σε όσα σαμποτάρουν Data Centers και συστήματα ασφαλείας (Α.Ι. και μη) και επιτίθενται στη βιομηχανία πολέμου˙ σε όσα με οποιοδήποτε τρόπο ραδιουργούν κάτω από τα ραντάρ της κυριαρχίας.
Το ζήτημα δεν είναι πόσο δημοκρατικοί και «συμπεριληπτικοί» μπορούν να γίνουν οι αλγόριθμοι. Το ζήτημα είναι να αγωνιστούμε για να ζήσουμε, χωρίς να γίνουμε εμείς αλγόριθμοι.
Με οδηγό μας την άγρια χαρά της ελευθερίας, της αλληλεγγύης της ανυπακοής και της άρνησης, να ενισχύσουμε τον αγώνα με τις ζωές μας και τις ζωές μας με τον αγώνα.
ΕΙΜΑΣΤΕ ΑΠΟΛΙΤΙΣΤΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΣΑΣ
ΔΕΝ ΕΙΜΑΣΤΕ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ, ΟΥΤΕ ΜΗΧΑΝΕΣ ΘΕΛΟΥΜΕ ΑΠΕΙΘΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΖΩΕΣ
Συνέλευση αντιστάσεων στον τεχνολογικό ολοκληρωτισμό
rattto@systemli.org
[1] chat-bot: νεολογισμός που προέρχεται από τις λέξεις chat και robot και αναφέρεται σε ψηφιακές εφαρμογές που επιδεικνύουν δυνατότητες συνομιλίας με ανθρώπους σε φυσική γλώσσα. Ένα από τα πιο δημοφιλή είναι το ChatGPT αλλά τα συναντάμε και σε πάρα πολλές ιστοσελίδες, π.χ. τραπεζών, υπουργείων, ηλεκτρονικών καταστημάτων κ.α.
[2] Η αντίληψη του «ιδανικού ανθρώπου» που εισήχθη στην αναγέννηση, είναι αρκετά κοινή με αυτή του «τέλειου ανθρώπου» των φιλοσόφων της αρχαίας ελλάδας, και όλων των αντίστοιχων φιλοσοφιών και θεωρήσεων, ο οποίος διαχρονικά απεικονίζεται αποκλειστικά ως άντρας, επιδεικνύοντας τους διαχωρισμούς βάσει φύλου, και την υποτίμηση των γυναικών σε κατώτερα όντα, που δε θα μπορούσαν ποτέ να προσωποποιούν το «ιδανικό».
[3] Με την καθιέρωση του όρου ζώο και τον διαχωρισμό των ειδών σε ανθρώπινα και μη, τοποθετήθηκε στην κορυφή ο άνθρωπος. Τα ζώα από τους κυρίαρχους επιστήμονες είχαν εννοιολογηθεί ως μηχανές, χωρίς αίσθηση πόνου ή χαράς, χρήσιμες μόνο προς όφελος του ανώτερου ανθρώπινου είδους. Παρόλα αυτά ο ιστορικός χρόνος έχει αποδείξει ότι η έννοια του ζώου είναι συγκεχυμένη αφού ανθρώπινα πλάσματα κατά την διάρκεια της αποικιοκρατίας εννοιολογήθηκαν ως ζώα και αντιμετωπίστηκαν με ανάλογες πρακτικές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η χρήση της τεχνολογίας σε μεθόδους ευγονικής για την εξόντωση ολόκληρων αυτόχθονων ομάδων που δεν ταίριαζαν ή δεν θα μπορούσαν να φτάσουν ποτέ στο «επίπεδο» του ανθρώπου της δυτικής λευκής φυλής. Οι ναζιστές εμπνεύστηκαν από τα σφαγεία για να δημιουργήσουν τους θαλάμους αερίου εξοντώνοντας εβραίους, ρομά, μη ετεροκανονικά άτομα και όσα θεωρούσαν απειλή για την άρεια φυλή.
[4] Ό,τι μπορεί να ενεργεί ή να κινείται από μόνο του, κάθε τέχνημα ή μηχανή που μπορεί από μόνη της να εκτελεί κάποιες τυπικά έμβιες εργασίες (κινητικές, αισθητηριακές, κ.ο.κ.).
[5] Ο όρος Big Tech αναφέρεται στο σύνολο μερικών κολοσσών τεχνολογίας, οι οποίοι, δεδομένου ότι συνιστούν τις μεγαλύτερες και πιο επιδραστικές εταιρείες στον κλάδο, αλλά και μερικές απ’ τις πλουσιότερες εταιρείες στον κόσμο, σχηματίζουν ένα είδος ολιγαρχίας του ψηφιακού κόσμου. Συνήθως εννοούνται οι εταιρείες των ΗΠΑ, Google, Apple, Amazon, Meta, Microsoft, Nvidia αλλά ο όρος μπορεί να αναφέρεται και σε κινέζικες εταιρείες όπως οι Baidu, Alibaba, Tencent και Xiaomi.
[6] Στη Νότια Αφρική κατασκευάζεται ένα δίκτυο χιλιάδων καμερών Α.Ι. με συνδρομητική πληρωμή όπου ο καθένας μπορεί να έχει πλήρη πρόσβαση σε αυτές και είναι τοποθετημένο με τέτοιο τρόπο ώστε να ελέγχονται πλήρως οι φτωχές γειτονιές που κατοικούνται από τον μαύρο πληθυσμό. Αυτό το ίδιο προϊόν, ενός ισχυρού ιδιωτικού τομέα κληρονομημένου από την εποχή του απαρτχάιντ, εξάγεται στις Η.Π.Α, Αγγλία και Ε.Ε. για έλεγχο των πληθυσμών σε παλιές αποικιοκρατικές μητροπόλεις. Αν σε αυτό προσθέσουμε την εκμετάλλευση της εργασίας, την εξόρυξη πρώτων υλών, την εξόρυξη δεδομένων και την οικοδόμηση των Data Centers, στις παλιές αποικιοκρατούμενες κοινωνίες, τότε έχουμε μία υπέρβαση των κλασικών εδαφικών διαιρέσεων και την παραγωγή αναλογίας του κλασικού αποικισμού με έναν αποικισμό μέσω των δεδομένων που ενίοτε αποκαλείται Data Colonialism.
[7] Αφηρημένο αλγοριθμικό κατασκεύασμα το οποίο εμπίπτει στον τομέα της υπολογιστικής νευροεπιστήμης. Είναι η υπολογιστική προσομοίωση της λειτουργίας των βιολογικών νευρωνικών δικτύων με βάση κάποιο μαθηματικό μοντέλο που έχει ως στόχο την επίλυση υπολογιστικών προβλημάτων.
[8] Το 1956, 20 επιστήμονες, όλοι λευκοί άνδρες, συγκεντρώθηκαν για να δημιουργήσουν μια νέα επιστημονική ειδικότητα στη μελέτη μηχανών ικανών για αυτόματη συμπεριφορά. Επειδή προέρχονταν από διαφορετικά πεδία, χρειάζονταν ένα όνομα που να τους ενώνει. Πρώτα χρησιμοποίησαν τον όρο «μελέτες αυτομάτων». Όταν η έρευνα δεν προσέλκυσε μεγάλη προσοχή, αναζητήθηκε μια πιο υποβλητική φράση: «Τεχνητή Νοημοσύνη». Το όνομα ήταν λοιπόν ένα εργαλείο μάρκετινγκ από την αρχή αφού η «νοημοσύνη» ακούγεται εγγενώς καλή και επιθυμητή, και η κοινή γνώμη θα την αφομοίωνε ευκολότερα με την προσδοκία για καθολικό όφελος. Ο όρος προσφέρεται επίσης για περιστασιακή ανθρωποποίηση και οι δύο λέξεις συγκέντρωσαν αμέσως μεγάλο ενδιαφέρον.
[9] Ghostwork (εργασία-φάντασμα): είναι εργασία που εκτελείται από άνθρωπο, αλλά πιστεύεται ότι εκτελείται από μια αυτοματοποιημένη διαδικασία. Απασχολεί ένα «αόρατο» εργατικό δυναμικό του οποίου τα εργαζόμενα άτομα στερούνται εργασιακής προστασίας, πληρώνονται συχνά λιγότερα από τον κατώτατο μισθό και δεν μπορούν να διεκδικήσουν καλύτερες συνθήκες εργασίας.
[10] Τέτοιες εγκαταστάσεις ετοιμάζονται να κατασκευαστούν και στην Ελλάδα. Οι αντιστάσεις και οι αγώνες ενάντια στα data centers αποτελούν στοίχημα των κινημάτων της εποχής μας.
[11] Τα κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης χρειάζονται συνεχή τροφοδοσία, 24 ώρες το 24ωρο, 365 ημέρες το χρόνο. Τα ορυκτά καύσιμα δεν μπορούν να καλύψουν την όλο και αυξανόμενη ανάγκη για ενέργεια. Το «πρόβλημα» έρχεται να λύσει η πυρηνική ενέργεια, η οποία παρουσιάζεται πλέον ως «ασφαλής» και «καθαρή» ενέργεια.
[12] Για παράδειγμα, συνεχής και αδιάκριτη επιτήρηση στα εργαζόμενα μέσα από ένα πλήθος κατασκοπευτικών εφαρμογών και μέσων (κάμερες και μικρόφωνα μέσα στα οχήματα, apps στα κινητά των εργαζομένων τα οποία καταγράφουν προσωπικές συνομιλίες, κ.ά.) εντός και εκτός ωρών εργασίας, αυτοματοποιημένα συστήματα συνεχούς αξιολόγησης που οδηγούν σε αυξομειώσεις του μισθού με βάση το «σκορ» αλλά και σε απολύσεις.
[13] Ο μιλιταρισμός και η τεχνολογία ανέκαθεν βρίσκονταν σε μια συνθήκη αλληλοτροφοδότησης. Από το «υγρό πυρ», τα τουφέκια των αποικιοκρατών, την λαιμητόμο για «ανώδυνο θάνατο» της γαλλικής επανάστασης, το zyclon-b του ολοκαυτώματος και την ατομική βόμβα μέχρι τα πυρηνικά εργοστάσια, τα drones και τα A.I. που χρησιμοποιούνται από το Ισραήλ στον πόλεμο της Γάζας.
[14] Το 2000 κρίθηκε αντισυνταγματικό από την Ε.Ε. να έχουν οι ταυτότητες δακτυλικά, λόγω παραβίασης προσωπικών δεδομένων. Το σχετικό βούλευμα της ελληνικής αρμόδιας αρχής συντάχθηκε με το παραπάνω αναφέροντας ότι «δεν είναι αναγκαίο για τη βεβαίωση της ταυτότητας.», «…συνδέεται με την υποψία ή διαπίστωση εγκληματικής δραστηριότητα, η απόδοση της οποίας υπερβαίνει το αναγκαίο μέτρο και προσβάλλει την προστατευόμενη από το Σύνταγμα αξία του ανθρώπου». Σήμερα διαπιστώνουμε την ακριβώς αντίθετη στάση σε όλη την Ε.Ε., η οποία θεωρεί αυτού του τύπου την ταυτοποίηση αναγκαία και απαιτούμενη από όλα τα κράτη-μέλη της.
[15] Στο ελληνικό παράδειγμα αυτό συμβαίνει με την παράλληλη προώθηση της νέας βιομετρικής ταυτότητας, που περιλαμβάνει τα συνήθη στοιχεία ταυτότητας μαζί με βιομετρική φωτογραφία και δακτυλικά αποτυπώματα, και του προσωπικού αριθμού, που εξασφαλίζει τη σύνδεση όλων των προσωπικών δεδομένων κάτω από έναν μοναδικό κωδικό.
[16] Εντός του 2026, αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία μία πλατφόρμα/μητρώο ενοικιαστών, που καλείται και «Τειρεσίας των ενοικιαστών», το οποίο θα δίνει στους ιδιοκτήτες ακινήτων τη δυνατότητα να ενημερώνονται για το αν οι υποψήφιοι ενοικιαστές έχουν αφήσει απλήρωτα ενοίκια ή λογαριασμούς στον προηγούμενο εκμισθωτή. Η συγκεκριμένη πλατφόρμα, παρουσιάζεται ως μέτρο που θα διασφαλίσει την ύπαρξη περισσότερων ακινήτων στην αγορά, στην πραγματικότητα έρχεται να ενισχύσει τις ανισότητες, τους διαχωρισμούς και τους αποκλεισμούς.
[17] Σε περίπτωση που ο «ιδιοκτήτης» αρνηθεί τη στείρωση για κάποιο διάστημα, υποχρεούται στη λήψη γενετικού υλικού από το «ζώο του» και παράδοση του σε κρατική τράπεζα DNA, ενώ σε διαφορετική περίπτωση το πρόστιμο είναι 1000 ευρώ.
[18] Το πρόσφατο παράδειγμα του πρώτου βιο-υπολογιστή CL1 χρησιμοποιώντας 800.000 ανθρώπινους νευρώνες είναι χαρακτηριστικό της παραπάνω σχέσης και μεταβολής. Η υβριδική πλατφόρμα χρησιμοποιεί ζωντανούς ανθρώπινους νευρώνες ικανούς να προσαρμόζονται, να μαθαίνουν, να ανταποκρίνονται σε εξωτερικά ερεθίσματα σε πραγματικό χρόνο καθώς και να δέχονται ηλεκτρικά ερεθίσματα και να αντιδρούν βιολογικά [code interface]. Ο νευρώνας, αυτονομείται από το σώμα, τα ερεθίσματα, την ενδεχομενικότητα στις λειτουργίες του και τις ιδιαιτερότητες ανάλογα με το άτομο και το εκάστοτε πλαίσιο, κοινωνικό, περιβαλλοντικό κ.τ.λ., και μετατρέπεται σε αναλώσιμο εμπόρευμα.
[19] Τα τελευταία χρόνια σε γειτονιές της Αθήνας (Κηφισιά, Αγία Παρασκευή, Αιγάλεω, Ν. Ηράκλειο) έχουν κάνει την εμφάνισή τους drones (ακόμα και με θερμικές κάμερες) να εποπτεύουν δημόσιους χώρους όπως πλατείες και σχολεία. Με πρόφαση την “πάταξη της νεανικής παραβατικότητας” και σε πλήρη συνέχεια του δόγματος “νόμος και τάξη”, οι πόλεις μας σταδιακά μετατρέπονται σε χώρους διαρκούς επιτήρησης και ελέγχου.
[20] Νόσος τρελές αγελάδες, covid-19, αφθώδης πυρετός, διαπόμπευση οροθετικών γυναικών το ‘12, Η1Ν1, ευλογιά αιγοπροβάτων, νόσος των πτηνών.
[21] Μια συζήτηση που θεωρούμε κρίσιμο να την κρατήσουμε ανοιχτή με κριτική και αυτοκριτική διάθεση ώστε να μπορέσουμε να κατανοήσουμε την επέλαση του δόγματος «Ασφάλειας και Υγείας» και να αγωνιστούμε εναντίον του.
media:
Ψηφιοποίηση_και_τεχνητή_νοημοσύνη_ο_δούρειος_ίππος_του_σύγχρονου_ολοκληρωτισμού.pdf