Ο Αύγουστος είναι «ένας παράξενος, μετέωρος χρόνος». Αυτή η φράση της Πλαθ αποτυπώνει εύστοχα τη μοναδική αίσθηση του μήνα που διανύουμε. Είναι το μεσοδιάστημα που η πόλη ησυχάζει, τα τηλέφωνα χτυπούν λιγότερο και οι μέρες μοιάζουν να κυλούν με έναν δικό τους, πιο αργό ρυθμό. Μέσα σε αυτόν τον πολύτιμο, «μετέωρο χρόνο», το διάβασμα παύει να είναι κάτι που στριμώχνουμε βιαστικά στην καθημερινότητά μας. Γίνεται μια απόλαυση χωρίς πίεση, συντροφιά κάτω από τον ήλιο ή παρέα στο δροσερό μπαλκόνι το απόγευμα. Είναι η ευκαιρία μας να ανοίξουμε εκείνα τα βιβλία που ζητούν την προσοχή, τον χρόνο και την καρδιά μας.
Στο σημερινό μας αφιέρωμα, φτιάξαμε μια λίστα με οκτώ σπουδαία βιβλία της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Το κριτήριό μας ήταν απλό: θέλαμε ιστορίες που έχουν κάτι βαθύ να μας πουν, ιστορίες που σε κάνουν να σταματάς για λίγο την ανάγνωση, να κοιτάζεις μακριά και να σκέφτεσαι και, γιατί όχι, να ονειρεύεσαι έναν καλύτερο κόσμο. Θα ταξιδέψουμε από τη γεμάτη συναίσθημα Ιρλανδία του ’50 και τη γαλήνια φιλοσοφία της Ιαπωνίας μέχρι τις συγκλονιστικές περιπέτειες επιβίωσης στον ωκεανό και τα έξυπνα μυστήρια που κρύβονται μέσα σε μικρά βιβλιοπωλεία.
■ «Αυτό είναι ευτυχία», Niall Williams, Ίκαρος
Η ιστορία διαδραματίζεται το 1958 στο χωριό Φάχα της Ιρλανδίας, έναν τόπο όπου η βροχή μοιάζει να μην σταματά ποτέ. Ο δεκαεπτάχρονος Νόελ, έχοντας εγκαταλείψει τις σπουδές του για να γίνει ιερέας, επιστρέφει στο σπίτι των παππούδων του. Η μονοτονία της επαρχίας σπάει όταν καταφθάνει ο Κρίστι, ένας χαρισματικός πενηντάρης που έχει αναλάβει να φέρει τον ηλεκτρισμό στην περιοχή. Οι δυο τους γίνονται συγκάτοικοι και αναπτύσσουν μια βαθιά φιλία. Την ίδια στιγμή, ο ηλεκτρισμός πλησιάζει, απειλώντας να φωτίσει –αλλά και να αλλάξει για πάντα– τα μυστικά του χωριού. Μια ελεγεία για την απώλεια της βραδύτητας και της απλότητας, που μας θυμίζει ότι το αληθινό φως κρύβεται στις σκοτεινές νύχτες όπου οι άνθρωποι αναγκάζονταν να μιλήσουν και να ακούσουν ο ένας τον άλλον. Πραγματικά θεραπευτική η λογοτεχνία του Νάιαλ Ουίλιαμς.
■ «Πάψε να ανησυχείς», Shunmyo Masuno, Πατάκης
Αυτό το βιβλίο δεν ακολουθεί μια κλασική μυθοπλασία, αλλά ξετυλίγει μια «πλοκή καθημερινών πράξεων». Ο συγγραφέας Σούνμιο Μαζούνο, αρχιτέκτονας κήπων ζεν και μοναχός, μας ξεναγεί σε ένα δομημένο πρόγραμμα 48 ημερών. Κάθε μέρα εστιάζει σε μια συγκεκριμένη, χειροπιαστή δράση: πώς να ξυπνάμε 15 λεπτά νωρίτερα, πώς να ευθυγραμμίζουμε τα παπούτσια μας στην είσοδο, πώς να αδειάζουμε το δωμάτιό μας από περιττά αντικείμενα και πώς να τρώμε το γεύμα μας σε απόλυτη σιωπή. Μέσα από αυτές τις μικρές τελετουργίες, ο Masuno στήνει μια μάχη ενάντια στον σύγχρονο καταιγισμό πληροφοριών, δείχνοντας πώς η σωματική τακτοποίηση οδηγεί αναπόφευκτα στην πνευματική διαύγεια. Πραγματική αναγνωστική εμπειρία.
■ «Η ελπίδα και άλλες ιστορίες», J. M. Coetzee, Διόπτρα
Η συλλογή αυτή φέρνει ξανά στο προσκήνιο την Ελίζαμπεθ Κοστέλο, την εμβληματική, ηλικιωμένη συγγραφέα που αποτελεί το alter ego του Τζ. Μ. Κουτσί. Στο κεντρικό διήγημα, η Ελίζαμπεθ ζει πλέον μαζί με την κόρη της και έρχεται αντιμέτωπη με τις πρακτικές και ψυχολογικές δυσκολίες των γηρατειών. Η πλοκή εξελίσσεται μέσα από έντονους, φιλοσοφικούς διαλόγους μεταξύ μητέρας και παιδιών για το τι σημαίνει να γερνάς με αξιοπρέπεια. Σε άλλες ιστορίες της συλλογής, παρακολουθούμε έναν άντρα που προσπαθεί να συμβιώσει με τα ζώα του σε ένα απομονωμένο κτήμα, και μια γυναίκα που αναμετράται με τις αναμνήσεις των ανθρώπων που έχασε. Μια ασκητική και ειλικρινής ματιά από έναν σπουδαίο λογοτέχνη για το λυκόφως της ζωής, μας διδάσκει ότι η ελπίδα δεν είναι μια ψευδαίσθηση, αλλά η σιωπηλή απόφαση να συνεχίζεις να βαδίζεις.
■ «Το βιβλιοπωλείο με τις μαύρες γάτες», Piergiorgio Pulixi, Μεταίχμιο
Στο γραφικό Κάλιαρι της Σαρδηνίας, ο Μαρτσέλο, ένας απογοητευμένος πρώην δάσκαλος, διευθύνει ένα πολύ ιδιαίτερο βιβλιοπωλείο που ειδικεύεται αποκλειστικά σε αστυνομικά μυθιστορήματα. Στο πίσω μέρος του καταστήματος συγκεντρώνεται κάθε εβδομάδα μια εκκεντρική λέσχη ανάγνωσης, οι «ντετέκτιβ της πολυθρόνας». Η πλοκή παίρνει φωτιά όταν μια αληθινή υπόθεση εξαφάνισης συγκλονίζει την πόλη: μια νεαρή γυναίκα χάνεται και η αστυνομία βρίσκεται σε αδιέξοδο. Ο Μαρτσέλο και η ομάδα των αναγνωστών του αποφασίζουν να βγουν από την ασφάλεια των βιβλίων τους και να αναλάβουν δράση. Ενας ύμνος στην ενωτική δύναμη των ιστοριών, που αποδεικνύει ότι η λογοτεχνία μπορεί να μετατρέψει μια ομάδα μοναχικών ανθρώπων σε μια ισχυρή, ζεστή οικογένεια.
■ «Σύλβια», Howard Fast, Πόλις
Ο Αλαν ΜακΛίν, ένας σκληροτράχηλος ιδιωτικός ντετέκτιβ και βετεράνος του πολέμου, προσλαμβάνεται από έναν πάμπλουτο και ζηλιάρη μεγιστάνα. Η αποστολή του είναι να ανακαλύψει το παρελθόν της αρραβωνιαστικιάς του εργοδότη του, της Σύλβια Γουέστ, μιας γυναίκας με απαράμιλλη κομψότητα, που γράφει ποίηση και κινείται με άνεση στην υψηλή κοινωνία. Η έρευνα του ΜακΛίν μετατρέπεται σε ένα οδοιπορικό στις πιο σκοτεινές γωνιές της Αμερικής, από τα φτωχικά προάστια του Πίτσμπουργκ μέχρι τα κακόφημα μπαρ του Μεξικού. Καθώς ο ντετέκτιβ ανακαλύπτει τα τραύματα, τη φτώχεια και τη βία που υπέστη η Σύλβια στα νιάτα της, αρχίζει να γοητεύεται από την προσωπικότητά της, συνειδητοποιώντας ότι η γυναίκα αυτή έκανε μια υπεράνθρωπη προσπάθεια να «εφεύρει» τον εαυτό της από την αρχή. Ενα υπαρξιακό νουάρ για το δικαίωμα στη λήθη και την αυτό-επανεπινόηση, που δείχνει πόση δύναμη χρειάζεται για να κρατήσεις την αξιοπρέπειά σου σε έναν σκληρό κόσμο.
■ «Πες μου τα πάντα», Elizabeth Strout, Άγρα
Στην ήσυχη πόλη Κρόσμπι του Μέιν, η ζωή κυλά με τους δικούς της, αργούς ρυθμούς. Η Λούσι Μπάρτον και ο δικηγόρος Μπομπ Μπέρτζες κάνουν καθημερινά μεγάλους περιπάτους, μοιραζόμενοι τα νέα της κοινότητας. Η πλοκή πυροδοτείται όταν ένας ντόπιος απομονωμένος άντρας κατηγορείται για τον φόνο της μητέρας του, αναστατώνοντας την τοπική κοινωνία. Παράλληλα, η Λούσι επισκέπτεται την ηλικιωμένη Ολιβ Κίτεριτζ στο γηροκομείο. Οι δύο γυναίκες, καθισμένες σε ένα δωμάτιο, αρχίζουν να λένε ιστορίες για ανθρώπους που αγάπησαν, πλήγωσαν ή δεν κατάλαβαν ποτέ. Μια βαθιά μελέτη για τη μοναξιά, που μας θυμίζει ότι η μεγαλύτερη ανάγκη μας είναι να βρούμε έναν άνθρωπο στον οποίο μπορούμε να «πούμε τα πάντα» και εκείνος απλώς να μας αποδεχτεί.
■ «Παιχνιδότοπος», Richard Powers, Δώμα
Η δράση εξελίσσεται στο νησί Μακατέα της Γαλλικής Πολυνησίας, έναν ξεχασμένο παράδεισο στον Ειρηνικό Ωκεανό. Εκεί διασταυρώνονται τρεις εντελώς διαφορετικοί χαρακτήρες: η Εβελίν, μια πρωτοπόρος θαλάσσια βιολόγος που έχει αφιερώσει τη ζωή της στη μελέτη των κοραλλιογενών υφάλων, ο Ράφι, ένας ιδιοφυής προγραμματιστής, και ο Τοντ, ένας δισεκατομμυριούχος της τεχνολογίας. Ο Τοντ επιλέγει το νησί για να εφαρμόσει ένα κολοσσιαίο, μυστικό πείραμα: τη δημιουργία αυτόνομων, πλωτών πόλεων που διοικούνται εξ ολοκλήρου από τεχνητή νοημοσύνη, ανεξάρτητες από τα κράτη. Οι κάτοικοι του νησιού διχάζονται σε ένα κρίσιμο δημοψήφισμα: θα παραδώσουν τον τόπο τους στο μέλλον της τεχνολογίας με αντάλλαγμα τον πλούτο ή θα προστατεύσουν τον ωκεανό; Μια συγκλονιστική ανατομία της ανθρώπινης αλαζονείας, που αναρωτιέται αν, στην προσπάθειά μας να φτιάξουμε έναν ψηφιακό παράδεισο, καταστρέφουμε τον μοναδικό αληθινό κόσμο που μας δόθηκε.
■ «Το φως της καρδιάς», Banu Mushtaq, Καστανιώτης
Πρόκειται για μια συλλογή αλληλένδετων διηγημάτων που διαδραματίζονται στην επαρχία Καρνάτακα της νότιας Ινδίας. Παρακολουθούμε τις ζωές γυναικών διαφορετικών ηλικιών και κοινωνικών τάξεων: μιας νεαρής κοπέλας που παλεύει να σπουδάσει παρά τις αντιρρήσεις της οικογένειάς της, μιας μητέρας που έρχεται αντιμέτωπη με τα σκληρά έθιμα της προίκας και μιας ηλικιωμένης γυναίκας που αποφασίζει να διεκδικήσει την περιουσία της. Οι πλοκές των ιστοριών εστιάζουν στις αόρατες, καθημερινές μάχες πίσω από τους κλειστούς τοίχους των σπιτιών. Η Μουστάκ καταγράφει τη στιγμή που αυτές οι γυναίκες, φτάνοντας στα όριά τους, παίρνουν την απόφαση να πουν «όχι», σπάζοντας τις αλυσίδες της κοινωνικής και θρησκευτικής καταπίεσης. Ένα έργο αφιερωμένο στην εσωτερική αξιοπρέπεια, που φωτίζει εκείνη τη μικρή, αόρατη σπίθα της ανθρώπινης ψυχής, η οποία αρνείται να σβήσει ακόμη και στις πιο σκοτεινές συνθήκες.
Διαβάστε περισσότερα