Δεύτερο καθεστώς fast-track χωρίς διαγωνισμούς και με παρεκκλίσεις από τις διαδικασίες αδειοδότησης ετοιμάζεται να θεσπίσει η κυβέρνηση με νομοσχέδιο που κατέθεσε σε διαβούλευση τη νύχτα της περασμένης Παρασκευής και αφορά τη διαχείριση των υδάτων αλλά και τα έργα πολλών δισεκατομμυρίων που σχεδιάζονται στο όνομα της λειψυδρίας.
Ο επίσημος τίτλος του νομοσχεδίου, που θα μείνει σε διαβούλευση έως τις 20 Ιουλίου 2026, είναι «Επέκταση αρμοδιοτήτων της Εταιρείας Υδρεύσεως και Αποχετεύσεως Πρωτευούσης και της Εταιρείας Υδρευσης και Αποχέτευσης Θεσσαλονίκης, ενίσχυση της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων, ρυθμίσεις για τον Οργανισμό Διαχείρισης Υδάτων Θεσσαλίας Ανώνυμη Εταιρεία και λοιπές διατάξεις». Ξεκινά δηλαδή από το πολυσυζητημένο σχέδιο της κυβέρνησης να συγχωνευθούν οι φορείς υδροδότησης-αποχέτευσης και να αφαιρεθεί ουσιαστικά η αρμοδιότητα από τους δήμους και τις δημοτικές επιχειρήσεις (ΔΕΥΑ).
Η συζήτηση ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 2024, το κυρίαρχο σενάριο μιλούσε τότε για 13 φορείς πανελλαδικά (έναν ανά περιφέρεια). Στις αντιδράσεις που προκλήθηκαν τότε από την πλευρά των δήμων, ο πρωθυπουργός Κυρ. Μητσοτάκης έβγαινε σε συνεντεύξεις και διαβεβαίωνε πως δεν θα γίνουν μεγάλες αυξήσεις στα τιμολόγια, ενώ ο τότε υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) Θεόδωρος Σκυλακάκης διέψευδε πως στόχος είναι η ιδιωτικοποίηση του νερού που είναι μια «καραμέλα της Αριστεράς». Τα σενάρια επανήλθαν το καλοκαίρι του 2025, με τα υδάτινα αποθέματα να μειώνονται δραματικά, και μιλούσαν για συγχώνευση των 739 φορέων πάσης μορφής (δήμοι, ΔΕΥΑ, ΤΟΕΒ, ΓΟΕΒ) σε τρεις, δηλαδή την ΕΥΔΑΠ, την ΕΥΑΘ και άλλον έναν που δεν κατονομαζόταν.
Τελικώς, ούτε αυτά τα σενάρια προχώρησαν και η κυβέρνηση έδειξε να επικεντρώνεται στην Αττική, ανακοινώνοντας στο τέλος του 2025 μεγάλη αύξηση στα πάγια των τιμολογίων. Παράλληλα ανακοινώθηκαν πανηγυρικά και τα σχέδια για τη μεταφορά νερού από δύο παραποτάμους του Αχελώου, τον Κρικελοπόταμο και τον Καρπενησιώτη, μέσω σηράγγων που θα τα οδηγούν στον Εύηνο, ο οποίος είναι σήμερα το ακρότατο όριο του εξωτερικού υδροδοτικού συστήματος. Το σχέδιο αυτό πήρε την ονομασία «Εύρυτος» (Ευρυτανία γαρ…) και το κόστος του ανακοινώθηκε αρχικά στα 540 εκατομμύρια ευρώ, ενώ πρόσφατα έγιναν αναθεωρήσεις που το ανεβάζουν στα 750 εκατομμύρια και παράλληλα εξετάζονται και πιο άμεσες λύσεις, με μεγάλες εγκαταστάσεις αφαλάτωσης, υπό τον φόβο των καθυστερήσεων που μπορεί να προκαλέσουν στο έργο οι προσφυγές κατά της υλοποίησής του.
Σημειώνεται ότι ήδη από το 2025 είχε προβλεφθεί και νομοθετηθεί διαδικασία fast-track για τα έργα κατά της λειψυδρίας με το άρθρο 55 του νόμου 5215. Εκεί αναφέρεται ότι μετά την κήρυξη μιας περιοχής σε «καθεστώς έκτακτης ανάγκης λειψυδρίας» (η Αττική κηρύχθηκε τον περασμένο Νοέμβριο), τα έργα θα ανατίθενται από τα υπουργεία Περιβάλλοντος, Οικονομίας και Ανάπτυξης στους αναθέτοντες φορείς ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ, αλλά οι διαγωνισμοί θα γίνονται από τη Μονάδα Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας του Υπερταμείου.
Τι προβλέπεται
Στα δημοσιεύματα εκείνης της εποχής η «Εφ.Συν.» επισήμανε ότι η Μονάδα αυτή έχει διακριθεί για την αδιαφάνεια με την οποία ανέθεσε έργα του Ταμείου Ανάκαμψης, ενώ το σύνολο των δράσεων που θα απαιτηθούν πανελλαδικά για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας μπορεί να ξεπεράσουν σε συνολικό κόστος τα 10 δισεκατομμύρια ευρώ. Φαίνεται, όμως, ότι εκείνες οι προβλέψεις δεν ήταν αρκετές και έτσι με ειδικό κεφάλαιο στο νέο νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ προβλέπεται:
֟ Η δυνατότητα εκτροπής πόσιμου νερού από τους παραποτάμους του Αχελώου Κρικελοπόταμο και Καρπενησιώτη προς το υδροδοτικό σύστημα της Αττικής «κατά παρέκκλιση κάθε άλλης διάταξης», υπό την προϋπόθεση διενέργειας περιβαλλοντικού προελέγχου, και, εφόσον απαιτείται, στρατηγικής περιβαλλοντικής εκτίμησης. Ορίζεται μάλιστα ότι για το εγχείρημα αυτό και την τροποποίηση των οικείων εγκεκριμένων Σχεδίων Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών θα αρκεί απόφαση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
● Τα έργα (σχεδιασμός, ανάθεση, εκτέλεση) θα τα αναλαμβάνει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ακόμη και αν αυτά ανήκουν στην αρμοδιότητα άλλων φορέων, ενώ αντίστοιχες αρμοδιότητες μπορούν να ανατεθούν και στην ΕΥΔΑΠ ή την ΕΥΑΘ. Η ανάληψη της αρμοδιότητας από το υπουργείο γίνεται με Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου, κατόπιν εισήγησης του υπουργού, στην οποία περιλαμβάνεται συνοπτική περιγραφή των κατεπειγόντων έργων.
● Για την ανάθεση των έργων δεν απαιτούνται οι προκαταρκτικές διαδικασίες του νόμου 4412 περί δημόσιων συμβάσεων αλλά θα εφαρμόζεται το άρθρο 32 που επιτρέπει την ανάθεση δημόσιων συμβάσεων με πρόσκληση σε οικονομικούς φορείς παρακάμπτοντας τη δημοσίευση προκήρυξης και αφορά εξαιρετικές περιπτώσεις που έχουν τον χαρακτήρα του κατεπείγοντος.
● Οπως αναφέρεται θα καλούνται σε διαπραγματεύσεις τουλάχιστον 3 κατασκευαστικές εταιρείες οι οποίες θα έχουν μόλις δέκα εργάσιμες ημέρες για να καταθέσουν οικονομική προσφορά και μοναδικό κριτήριο επιλογής θα είναι η χαμηλότερη τιμή. Οι μελέτες δεν θα προηγούνται της δημοπράτησης αλλά θα εκπονούνται με ευθύνη και δαπάνη του ίδιου του αναδόχου, ο οποίος θα αναλαμβάνει τόσο τον σχεδιασμό όσο και την κατασκευή του έργου, καθώς και όλες τις απαραίτητες έρευνες και δοκιμές.
● Για τα έργα αυτά το ΥΠΕΝ θα μπορεί να προσλαμβάνει τεχνικούς συμβούλους κατά το δοκούν ενώ δεν θα απαιτείται η γνώμη του αρμόδιου Τεχνικού Συμβουλίου του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών και η χρήση του Εθνικού Συστήματος Ηλεκτρονικών Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΣΗΔΗΣ).
● Προβλέπεται ακόμη η δυνατότητα αναγκαστικών απαλλοτριώσεων εκτάσεων με την κατεπείγουσα διαδικασία του άρθρου 7Α, «χωρίς να αποκλείεται και η διαδικασία επίταξης των προς απαλλοτρίωση εκτάσεων», για την έγκριση της οποίας μάλιστα δεν θα απαιτείται η γνώμη του Τεχνικού Συμβουλίου Δημοσίων Εργων.
Επιτελική διαχείριση
Ως προς τις αρμοδιότητες της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ, αυτές περιορίζονται προς το παρόν στην απορρόφηση συνολικά 70 φορέων. Γεωγραφικά η ΕΥΔΑΠ επεκτείνεται στο σύνολο της Περιφέρειας Αττικής (πλην Κυθήρων, Αντικυθήρων, Πόρου, Σπετσών, Τροιζηνίας, Υδρας) και σε Βοιωτία, Φωκίδα και Εύβοια (πλην Σκύρου).
Η ΕΥΑΘ επεκτείνεται στο σύνολο των Δήμων Θεσσαλονίκης και Χαλκιδικής. Εθελοντικά θα μπορούν να ενταχθούν και άλλοι φορείς με αντάλλαγμα την ανάληψη των συσσωρευμένων χρεών τους για κατανάλωση ενέργειας. Θα πρέπει να προηγηθεί, όμως, μια απαιτητική διαδικασία καταγραφής των παγίων κάθε φορέα που θα ελέγχεται από τη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), η οποία θα πρέπει να εγκρίνει και τα νέα τιμολόγια.
Από την πλευρά των δήμων δεν έχουν προς το παρόν εκδηλωθεί αντιδράσεις στο νέο νομοσχέδιο ενώ για τους εργαζομένους των φορέων που θα απορροφηθούν προβλέπεται η μεταφορά τους σε ΕΥΔΑΠ-ΕΥΑΘ. Αυτό, μεταξύ άλλων, μπορεί να σημαίνει και μεγάλες μετακινήσεις προσωπικού για την καθημερινή του παρουσία στην εργασία, ενώ ο νόμος αναφέρει ότι η χιλιομετρική απόσταση δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 40 χιλιόμετρα από τον φορέα στον οποίο εργάζονταν προηγουμένως.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr