30/07/2026 10:31 μμ.
Η χρησιμότητα για το κράτος των κατασκευασμένων από την ασφάλεια και σταθερά επαναλαμβανόμενων «εξιχνιάσεων» της υπόθεσης Μαρφίν.
Η ΑΣΤΕΙΡΕΥΤΗ ΔΕΞΑΜΕΝΗ Ή Η ΚΡΑΤΙΚΗ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΗΣ «ΔΙΑΛΕΥΚΑΝΣΗΣ» ΤΗΣ ΥΠΟΘΕΣΗΣ ΜΑΡΦΙΝ
«Δεν είναι ανάγκη να τα δεχτεί κανείς όλα σαν αληθινά·
πρέπει να τα δεχτεί σαν αναγκαία».
Κάφκα, Η Δίκη
Η χρησιμότητα για το κράτος των κατασκευασμένων από την ασφάλεια και σταθερά επαναλαμβανόμενων «εξιχνιάσεων» της υπόθεσης Μαρφίν έγκειται σε δύο στοιχεία: το πρώτο είναι η μέσω δημιουργίας «ηθικών πανικών» εγκληματοποίηση συνολικά του αντιεξουσιαστικού πολιτικού χώρου, μια διαδικασία που λειτουργεί αντιπερισπαστικά στην προϊούσα απονομιμοποίηση του κράτους και δη της σημερινής κυβέρνησης και προωθεί, υποτίθεται, την απόσπαση συναίνεσης των υπόλοιπων κομματιών της κοινωνίας εντείνοντας τις διαιρέσεις. Το δεύτερο είναι ο εξορισμός στη λήθη του πολιτικο-κοινωνικού πλαισίου μέσα στο οποίο διαδραματίστηκαν τα γεγονότα στη Μαρφίν, δηλαδή μια στιγμή εντός ενός κύκλου αγώνων που χοντρικά ξεκινάει από τις φοιτητικές κινητοποιήσεις του 2006-7 που προηγήθηκαν της εξέγερσης του Δεκέμβρη του 2008, της ίδιας της εξέγερσης, της κωδικοποιημένης ως «κρίσης χρέους» λεηλασίας με αφετηρία το 2009, της συνέχειας με το κίνημα των πλατειών μέχρι την άνοδο της σοσιαλδημοκρατίας του σύριζα στην εξουσία το 2015, που ενσωμάτωσε και αφομοίωσε μεγάλο μέρος του εν λόγω κινήματος.
Και τα δύο ουσιαστικά ανήκουν στην ίδια στρατηγική αντιεξέγερσης που είναι η άλλη όψη της κρίσης αναπαραγωγής των καπιταλιστικών σχέσεων που εφαρμόζεται σταθερά τις δύο πάνω-κάτω τελευταίες δεκαετίες ως βασικό κομμάτι διαχείρισης της καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης. Αν κάτι πρωτοτυπεί στην καταθλιπτικά επαναλαμβανόμενη αυτή πρακτική ποινικοποίησης πολιτικών χώρων και καναλιζαρίσματος της προλεταριακής δυσφορίας ενάντια σε αποδιοπομπαίους τράγους είναι η παντελής αδιαφορία των εγκεφάλων της κρατικής στρατηγικής να στήσουν λογικοφανείς σκευωρίες ή έστω απλά να σεβαστούν την κοινή λογική. Αντίθετα, δείχνουν να προεξοφλούν ως δεδομένη την αποδοχή ακόμα και κραυγαλέων αντιφάσεων στη μεθοδολογία τους – κάτι που μάλλον οφείλεται λιγότερο στην ανοησία τους και περισσότερο στην αποθράσυνσή τους λόγω παρατεταμένης υποχώρησης των ταξικών αγώνων.
Έτσι, ο εμπρησμός στην τράπεζα Μαρφίν «διαλευκάνεται» ξανά, με παρόμοιας γελοιότητας «ακλόνητα» αποδεικτικά στοιχεία και εξωφρενικής ασυναρτησίας «δικογραφίες». Η ίδια φάρσα εκτυλίσσεται ξανά μετά από 15 χρόνια, όταν, έναν χρόνο μετά τα γεγονότα της 5ης Μάη 2010, 3 άτομα από τον αντιεξουσιαστικό χώρο και ένα τέταρτο βίωσαν μια καφκική εμπειρία σκευωρίας με την υπογραφή της ΓΑΔΑ και με ένα από αυτά, τον Θ. Σ., να βρίσκεται σε δικαστική ομηρία μέχρι το 2016 όταν αθωώνεται – ήταν τόσο γελοίες οι κατηγορίες που οι άλλοι δύο κατηγορούμενοι δεν παραπέμφθηκαν καν σε δίκη. Είχαμε ζήσει από κοντά τη διαδρομή αυτή για μια πενταετία, με αλλεπάλληλες διακοπές και αναβολές, με καταθέσεις πολυάριθμων μαρτύρων, όπως υπαλλήλων της τράπεζας που ήταν κλειδωμένοι μέσα και δεν αναγνώρισαν κανένα πρόσωπο, πυροσβεστών, περιπτεράδων, μπάτσων και του φωτογράφου του οποίου οι φωτογραφίες αποτέλεσαν το βασικό υλικό πάνω στο οποίο είχε στηθεί η δικογραφία και με βάση το οποίο επιχειρήθηκε να στοιχειοθετηθούν οι κατηγορίες, αν και η μαρτυρία του ως αυτόπτη μάρτυρα αμφισβητήθηκε τότε από την έδρα.[1]
Η συνέλευση αλληλεγγύης στον σύντροφο Θ. Σ. ανέλαβε την αποτύπωση με τεχνικούς όρους των πολιτικών διαστάσεων της σκευωρίας της ασφάλειας εις βάρος του συντρόφου καθώς και την καταγραφή της αποδόμησής της στη διάρκεια των διαδοχικών συνεδριάσεων του δικαστηρίου το 2016 μέχρι και τη λήξη τους με την αθώωση του συντρόφου και την εκκωφαντική κατάρρευση της ασφαλίτικης μεθόδευσης.[2]
Τα υλικά του τότε αστυνομικού φιάσκου περιλάμβαναν ανορθόγραφα ανώνυμα σημειώματα «άγνωστης» προέλευσης, άτσαλες καταθέσεις μπάτσων που αποκάλυψαν την πρότερη παρακολούθηση του συντρόφου λόγω της πολιτικής του ταυτότητας, το προαναφερθέν φωτογραφικό υλικό από τη διαδήλωση της 5ης Μάη βάσει του οποίου κάποια άτομα φέρονταν ως ύποπτοι τέλεσης του εμπρησμού και τον εξωφρενικό ισχυρισμό περί αλλαγής ρούχων στη διάρκεια της πορείας πριν την επίθεση στην τράπεζα ώστε να μπορεί να γίνει «ταυτοποίηση» του συντρόφου με τον φερόμενο ως δράστη. Το 2021 άλλη μια παρόμοιας βαρύτητας ανώνυμη καταγγελία αρχειοθετήθηκε δίχως να αποδοθούν κατηγορίες.
Αν η κατάρρευση του «κατηγορητηρίου» για τους συντρόφους μας υπήρξε συντριπτική, δεν έγινε το ίδιο για άλλους κατηγορούμενους. Γεγονός που η αστυνομία και τα ΜΜΕ βολικά αποσιωπούν: πράγματι, για την ίδια υπόθεση έχουν ήδη, πιο συγκεκριμένα από το 2013, υπάρξει καταδίκες μεγαλοστελεχών της Μαρφίν (διευθύνων σύμβουλος, διευθύντρια καταστήματος και υπεύθυνος ασφαλείας) για τον φόνο εξ αμελείας των τριών εργαζομένων, για τις σωματικές βλάβες άλλων 21 υπαλλήλων καθώς και για πολλαπλές παραλείψεις στα μέτρα πυρασφάλειας και εκπαίδευσης του προσωπικού, καθώς δεν είχαν επιτρέψει στους εργαζόμενους να φύγουν από το κτήριο. Για το μόνο για το οποίο δεν καταδικάστηκαν τα εν λόγω καθάρματα ήταν για το ότι εκβίαζαν τους εργαζόμενους να μην απεργήσουν.
«Κάποιος πρέπει να είχε συκοφαντήσει τον Γιόζεφ Κ., γιατί ένα πρωί,
χωρίς να έχει κάνει τίποτα κακό, τον συνέλαβαν.»
Κάφκα, Η Δίκη
Σήμερα, η εκ νέου «διαλεύκανση» της υπόθεσης Μαρφίν χρησιμοποιεί τα ίδια υλικά με μια απλά τεχνική αναβάθμιση του σημειώματος σε «ανώνυμο email» και πάλι χρήση του περιβόητου φωτογραφικού υλικού με τους φερόμενους δράστες για ακόμα πιο αμφισβητήσιμης αποδεικτικής αξίας «ταυτοποιήσεις» μέσω, υποτίθεται, χρήσης τεχνητής νοημοσύνης αυτή τη φορά. Η τελευταία παρουσιάζεται, πλέον, ως εκείνο το αντικειμενικό, αδιαμφισβήτητο και «υπεράνθρωπο» εργαλείο που θα στοιχειοθετεί κατηγορίες που έως τώρα ο παραδοσιακός εγκληματολογικός εξοπλισμός αδυνατούσε. Οι κατηγορούμενοι θα κληθούν να αντικρούσουν το ποσοστό αναγνώρισης που προκύπτει από έναν αλγόριθμο, δίχως να μπορέσουν να αμφισβητήσουν τον ίδιο τον αλγόριθμο και τις παραδοχές/αρχές λειτουργίας του.
Η μετατόπιση αυτή, που ξεκινά με τη χρήση ως αποδεικτικού υλικού του δακτυλικού αποτυπώματος ακόμη και σε κινητά αντικείμενα και εν συνεχεία από το «δείγμα DNA», απογυμνώνει τη δικανική διαδικασία και την απλοποιεί σε μια απλή τεχνική και υποτίθεται αντικειμενική, σειριακή παράθεση «επιστημονικών στοιχείων». Εμπορεύματα μαζικής κατανάλωσης (καπέλα, τσάντες) βαφτίζονται «μοναδικά σαν δακτυλικά αποτυπώματα» δίχως ταυτόχρονα να απαιτείται αναγνώριση προσώπου, με την ίδια ευκολία που τμήματα βιολογικού υλικού εδώ και χρόνια στέλνουν κόσμο φυλακή, μετατρέποντας την πιθανότητα ταύτισης σε βεβαιότητα. Στην τελευταία υπόθεση, μάλιστα, έχουμε την εξής ιδιαιτερότητα: παρότι από την αστυνομία γίνεται λόγος για μοναδικά αντικείμενα, για τους εισαγγελείς που προφυλακίζουν δεν απαιτείται καν 1-προς-1 αντιστοιχία: ο ένας κατηγορούμενος φέρεται να φορά την τσάντα που «ταυτοποιείται» στην ιδιοκτησία του άλλου κατηγορούμενου κι έτσι «αναγνωρίζονται» και οι δύο…
Κάπως έτσι σήμερα σύντροφοι συλλαμβάνονται και προφυλακίζονται ενώ ταυτόχρονα διαπομπεύονται με μια σειρά εξωφρενικών και αναπόδεικτων «στοιχείων», δίχως ταυτοποίηση προσώπου και δίχως ακόμη και η πολυδιαφημισμένη ΤΝ να τους ταυτοποιήσει πλήρως με βάση τα δικά της κριτήρια, και εγκλωβίζονται εντός ενός στημένου τηλε-τρομοθεάματος.
Η γενεαλογία παρόμοιων εκστρατειών ηθικού πανικού με τις οποίες μεθοδεύεται το κυνήγι μαγισσών και στοχοποιούνται άτομα και πολιτικοί χώροι έχει μακρά ιστορία. Η νεοφιλελεύθερη βίαιη αναδιάρθρωση της καπιταλιστικής σχέσης αρχές της δεκαετίας του ’80 σε Μ. Βρετανία και ΗΠΑ ανέπτυξε ένα ιδεολογικό οπλοστάσιο με στόχο την ποινική διαχείριση της γενικευμένης κοινωνικής ανασφάλειας που προκαλούσε αυτή καθαυτή η νεοφιλελεύθερη αναδιάρθρωση. Με την εγκληματοποίηση των πιο υποτιμημένων –ή και ακόμα πλεοναζόντων προλετάριων– από τη μία ή αντιστεκόμενων και δυνητικά πιο επικίνδυνων κομματιών της τάξης από την άλλη μπήκε σε εφαρμογή μια πειθαρχική τεχνολογία για να εντείνει τις ήδη υπαρκτές διαιρέσεις και να παράγει τη νεοφιλελεύθερη υποκειμενικότητα που θα φτάσει να απαιτήσει ακόμα την όξυνση της επιτήρησης και της καταστολής. Στον ελληνικό κοινωνικό σχηματισμό η εναρκτήρια επιχείρηση κατασκευής δαιμόνων για λαϊκή χρήση στοχοποίησε μέσα στο ’80 την εξεγερμένη νεολαία που περίσσευε από τον πασοκικό εθνικό κορμό, στην οποία συμπεριλαμβανόταν και ο αναρχικός χώρος. Η επόμενη δεκαετία σημαδεύτηκε από την ένταση της αναδιάρθρωσης σε μια σειρά τομείς και την απαρχή της εγκληματοποίησης των μεταναστών και των κατά καιρούς απεργών ή γενικά αγωνιζομένων εργαζόμενων. Είναι η περίοδος που θα αναδυθεί η αρκετά ρευστή έννοια του «εσωτερικού εχθρού» η οποία περιλαμβάνει οποιαδήποτε ομάδα «διαταράσσει» ή «τρομοκρατεί» την κοινωνία. Το κράτος εμφανίζεται ως αυτός ο ουδέτερος φροντιστικός μηχανισμός που θα προφυλάξει τον πληθυσμό από τη διατάραξη της «κοινωνικής ειρήνης».[3] Έτσι, από τους πανκς, τους αναρχοαυτόνομους και τους χούλιγκανς τη δεκαετία του ’80, σταδιακά η κρατική αφήγηση στοχοποίησε τους φοιτητές, τους μαθητές, τους απεργούς, τους δημόσιους υπαλλήλους, τους καταληψίες και πιο πρόσφατα τους ανεμβολίαστους.
Η εξέγερση του 2008 ήταν η πρώτη, μέσα από μια προσωρινή συνάντηση κοινοτήτων αγώνα, αντεπίθεση στην ποινική διαχείριση της κοινωνικής ανασφάλειας μέσω της δαιμονοποίησης των «επικίνδυνων τάξεων»-πλεοναζόντων προλεταρίων και του δόγματος της μηδενικής ανοχής. Η περίοδος της δημοσιονομικής τρομοκρατίας που ακολούθησε με τη λεγόμενη «κρίση χρέους» δεν έκλεισε απλά τη ρωγμή που προσωρινά δημιουργήθηκε στο κράτος ασφάλειας αλλά επιπλέον λειτούργησε ως μοχλός πρωταρχικής συσσώρευσης και απαλλοτρίωσης. Η γιγάντια αυτή επιχείρηση χαλιναγώγησης των ταξικών συγκρούσεων και τιθάσευσης των προλεταριακών απαιτήσεων μέσω της λεηλασίας, ή αλλιώς «Μνημόνια», δεν υλοποιήθηκε αμαχητί. Από την αρχή του 2010 μέχρι την 5η Μάη είχαν λάβει χώρα απεργίες, στάσεις και επισχέσεις εργασίας, διαδηλώσεις και συγκρούσεις με τις δυνάμεις καταστολής, παραστάσεις διαμαρτυρίας, μπλοκαρίσματα δρόμων, καταλήψεις δημόσιων κτηρίων, προπηλακισμοί, διαπόμπευση και ξυλοδαρμός αρχισυνδικαλιστών και πρώην υπουργών – ο αντίκτυπος που είχε η εξέγερση του Δεκέμβρη στη συμπεριφορά του κόσμου στον δρόμο ήταν ακόμα ορατός. Την παραμονή της ψήφισης των μέτρων λιτότητας από τη Βουλή, στις 5 Μάη, ήταν εντυπωσιακό όχι μόνο το γεγονός της τεράστιας συμμετοχής διαδηλωτών αλλά και των διαθέσεών τους. Η απεργία μπλόκαρε όλους τους τομείς της (ανα)παραγωγικής διαδικασίας και οι συγκρούσεις στο κατειλημμένο κέντρο της Αθήνας διήρκεσαν ώρες. Μέσα σε αυτό το σκηνικό και πλαίσιο συνέβη ο εμπρησμός στη Μαρφίν. Λίγο αργότερα, ο τότε πρωθυπουργός, ενημερώνοντας τη Βουλή, επιχείρησε την πλήρη αντιστροφή καταγγέλλοντας την «πολιτική ανευθυνότητα» όσων αντιτίθενται στα μέτρα και «οδηγούν ανθρώπους στον θάνατο» ενώ, αντίθετα, τα «μέτρα σωτηρίας» της κυβέρνησης «προωθούν τη ζωή». Η αντιστροφή αποδείχτηκε επιτυχής.
«Τον εμπρησμό της Μαρφίν ακολούθησε το αηδιαστικό παιχνίδι μετατροπής του φόβου και της ενοχής για το χρέος σε φόβο και ενοχή για την αντίσταση και τη (βίαιη) εναντίωση στην τρομοκρατία του χρέους. Στην περίπτωση της διαδήλωσης της 5ης Μάη, ένα τραγικό γεγονός και η συνοδευτική κρατική προπαγάνδα κατάφεραν ν’ ανακόψουν την κλιμάκωση του αγώνα, στέλνοντας σπίτι χιλιάδες προλετάριους η αυθόρμητη βία των οποίων αποδείχτηκε εξαιρετικά ευάλωτη στη συγκυρία. Ένα πράγμα, ωστόσο, είναι απόλυτα σαφές: το ζήτημα της βίας έχει ήδη γίνει κεντρικό. Κατά τον ίδιο τρόπο που εξετάζουμε τη διαχείριση της βίας από το κράτος, πρέπει να αναλύσουμε και την προλεταριακή βία: το κίνημα πρέπει να αντιμετωπίσει τη νομιμοποίηση της εξεγερτικής βίας με πρακτικούς όρους», όπως γράφαμε λίγους μήνες μετά.[4]
Τόσα χρόνια μετά δεν μας επιτρέπεται να αγνοούμε ούτε τα ερωτήματα γύρω από τη βία και το κάθε φορά πλαίσιό της αλλά ούτε και τις διαρκείς –απ’ ό,τι φαίνεται– κρατικές εκστρατείες επιβολής λήθης και (ανα)κατασκευής του «εσωτερικού εχθρού». Πόσο μάλλον όταν οι αναιμικοί ταξικοί αγώνες του παρόντος από τη μία και ένας άχρωμος λόγος περί «δικαιοσύνης» σε συνδυασμό με μια διάχυτη λαϊκίστικη αναφορά στη «διαφθορά» και «ατιμωρησία» από την άλλη (όπως εκφράστηκαν από αρκετές πλευρές στο λεγόμενο «κίνημα των Τεμπών»), τροφοδοτούν την τωρινή αποθράσυνση του κράτους ασφάλειας. Ο βαθμός καθίζησης της ταξικής πάλης είναι ανάλογος του βαθμού αλαζονείας του κράτους, ως συνήθως, αλλά από την άλλη υπάρχουν πάντα όρια στα κακοστημένα τρομοθεάματα. Όταν αυτά ξεπεραστούν, αποκαλύπτουν τι πραγματικά ήταν: άλλο ένα ακόμα φιάσκο της αντιεξέγερσης.
ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΕΞΕΓΕΡΣΗ, ΤΟΥΣ ΚΡΑΤΙΚΟΥΣ ΟΡΓΑΝΩΤΕΣ ΤΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΛΑΚΕΔΕΣ ΤΟΥΣ
ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ΣΕ ΟΣΟΥΣ ΔΙΩΚΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ
ΛΕΥΤΕΡΙΑ ΣΤΟΥΣ ΔΥΟ ΠΡΟΦΥΛΑΚΙΣΜΕΝΟΥΣ ΣΥΝΤΡΟΦΟΥΣ
Κόκκινο Νήμα, Ιούλιος 2026
https://www.kokkinonima.gr/?p=669
[1] https://kraygesapotakelia.espivblogs.net/2017/01/02/%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B1%CF%80%CF%8C%CE%BA%CF%81%CE%B9%CF%83%CE%B7-%CE%B1%CF%80%CF%8C-%CF%84%CE%B7-2%CE%B7-%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%B5%CE%B4%CF%81%CE%AF%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B4%CE%AF/
και https://apatris.org/antapokrisi-apo-ti-diki-gia-tin-ypothesi-tis-marfin-2i-synedriasi/
[2] https://ts-solidarity.espivblogs.net/2014/09/28/eisigisi-03-12-2013/ και https://athens.indymedia.org/post/1565686/
[3] Πόλεμος, Ειρήνη και Κρίση της Αναπαραγωγής του Ανθρώπινου Κεφαλαίου, β’ μέρος: ο «πόλεμος ενάντια στην τρομοκρατία», ΤΠΤΓ # 10, 2003. https://www.tapaidiatisgalarias.org/wp-content/uploads/2009/11/social_alienation.pdf
[4] Από τις 10 Φλεβάρη στην 5η Μάη: η σύντομη άνοιξη της προλεταριακής αντεπίθεσης, σ. 32 και Μερικές σκέψεις με αφορμή τα γεγονότα της 5ης Μάη, σ. 39, ΤΠΤΓ # 15, 2011,
https://www.tapaidiatisgalarias.org/wp-content/uploads/2013/07/15reduced.pdf
media:
post_Marfin.pdf