Το υπουργείο Παιδείας αναλαμβάνει ρόλο μεσάζοντα για την έλευση ισραηλινών πανεπιστημίων στην Ελλάδα μέσα από πρόσκληση-υπόδειξη (!) προς όλα τα ΑΕΙ «να προβούν σε ακαδημαϊκή και ερευνητική συνεργασία με αντίστοιχα ισραηλινά». Σύμφωνα με την επιστολή προς τις διοικήσεις των ελληνικών ανώτατων ιδρυμάτων, που αποκαλύπτει η «Εφ.Συν.», το υπουργείο Παιδείας όχι μόνο προτρέπει στη συγκεκριμένη συνεργασία, αλλά παραπέμπει στη «στρατηγική προτεραιότητα του ισραηλινού υπουργείου» για διμερείς ερευνητικές συνεργασίες γενικώς στην Ανατολική Μεσόγειο και ειδικώς με την «Ελλάδα χώρα-εταίρο».
Μια απρόσμενη και πρωτοφανής πρωτοβουλία του ελληνικού υπουργείου που όχι μόνο πιέζει έντονα το αυτοδιοίκητο των ΑΕΙ, αλλά, πρώτη φορά, αγγίζει τα εσκαμμένα διεθνών σχέσεων και πρωτοκόλλων συνεργασιών. Τουλάχιστον στο προσκήνιο και σε επίπεδο κεντρικής διοίκησης.
Ποτέ μέχρι τώρα το υπουργείο δεν προέβη σε ειδική παρέμβαση για την εξέλιξη των όποιων διεθνών συνεργασιών των ελληνικών πανεπιστημίων. Αυτή τη στιγμή, αν όχι ως διατάκτης, σίγουρα ως προξενητής, «καλεί» τα ελληνικά πανεπιστήμια να προχωρήσουν τις συνεργασίες τους με τα ισραηλινά ανώτατα ιδρύματα, επικαλούμενο μάλιστα έγγραφο της ελληνικής πρεσβείας στο Ισραήλ (!) για τη «θετική εισήγηση για την ανάπτυξη και, ει δυνατόν, την εμβάθυνση διμερών και ερευνητικών σχέσεων με ισραηλινά ΑΕΙ, δεδομένου του στρατηγικού χαρακτήρα των διακρατικών μας σχέσεων, αλλά και κυρίως λόγω του υψηλού επιπέδου των ισραηλινών ΑΕΙ ιδίως στις θετικές επιστήμες».
Προς τι η πρεμούρα;
Ποιος επείγεται; Το Ισραήλ ή η σύμμαχος χώρα Ελλάδα; Οι στρατηγικές προτεραιότητες της Ελλάδας ή του Ισραήλ; Η χρηματοδότηση των ελληνικών ΑΕΙ με 2 εκατομμύρια ευρώ (γιατί τόσα προσφέρονται, όπως ενημερώνει το ίδιο το υπουργείο) ή οι προτεραιότητες του υπουργείου Περιφερειακής Συνεργασίας του Ισραήλ; Ποιο απ’ όλα φαίνεται να είναι τόσο επιτακτικό ή μέγιστης εθνικής προτεραιότητας και να δικαιολογεί τέτοια ανάμειξη του υπουργείου Παιδείας;
Η πρωτοφανής κίνηση όχι μόνο πιέζει έντονα το αυτοδιοίκητο των ΑΕΙ, αλλά, πρώτη φορά, αγγίζει τα εσκαμμένα διεθνών σχέσεων και πρωτοκόλλων συνεργασιών
Συνεργασίες, είτε διακρατικές είτε με μνημόνια, μεταξύ ελληνικών και ξένων πανεπιστημίων είναι και θα είναι πολλές. Με πολλές χώρες, του Ισραήλ συμπεριλαμβανομένου. Γιατί τόσο έντονο ενδιαφέρον με εντόνως υποκρύπτουσα ανησυχία από το υπουργείο Παιδείας; Μήπως γιατί μέχρι τώρα όποια πρωτοβουλία έχει ληφθεί, ειδικά σε κυβερνητικό επίπεδο, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις;
Στην ίδια επιστολή, το υπουργείο δεν αναλώνεται σε γνωστές γενικές αναφορές, αλλά δίνει σαφείς κατευθύνσεις, «υπενθυμίζοντας» την πρωτοβουλία «Connectivie» του υπουργείου Περιφερειακής Συνεργασίας του Ισραήλ. Πρόκειται για τη γνωστή ομπρέλα στρατηγικών συνεργασιών του Ισραήλ με χώρες της Μέσης Ανατολής η οποία επεκτάθηκε στην Ανατολική Μεσόγειο με τη συμμετοχή της Ελλάδας και της Κύπρου. Για τη χώρα μας, η συνεργασία αφορά την ανάληψη του ρόλου του ευρωπαϊκού πυλώνα για το υποθαλάσσιο καλώδιο που θα συνδέσει ηλεκτρικά Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ, ακαδημαϊκές και ερευνητικές συμπράξεις και προγράμματα «ανταλλαγής τεχνογνωσίας».
Η πρώτη επίσημη κοινή πρωτοβουλία ήταν το περιβόητο Φόρουμ συνεργασίας Ισραήλ-Ελλάδας (Israel-Greece Cooperation Forum) που έγινε στην Αθήνα τον περασμένο Μάρτιο, προκαλώντας σφοδρές μαζικές αντιδράσεις και συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας για το «ξέπλυμα» των εγκλημάτων πολέμου στην Παλαιστίνη, ενώ η πολιτική θύελλα που δημιουργήθηκε κράτησε καιρό και έφτασε μέχρι τη Βουλή. Με αφορμή τις αντιδράσεις, κοινωνικές και πολιτικές (για διατάραξη ισορροπιών με τον αραβικό κόσμο, μεταξύ άλλων), ο Αδωνις Γεωργιάδης είχε πει το «Αρέσει-δεν αρέσει, είμαστε με το Ισραήλ» και ο Γιώργος Φλωρίδης τα περί εσχάτης προδοσίας για τα αριστερά κόμματα της αντιπολίτευσης.
Τρικάκια σε φοιτητική διαμαρτυρία για παλαιότερες συνεργασίες ελληνικών και ισραηλινών ΑΕΙ (ΔΑΝΑΗ ΔΑΥΛΟΠΟΥΛΟΥ/EUROKINISSI)
Ερχεται, τώρα, λοιπόν, το υπουργείο Παιδείας να υποδείξει στα ελληνικά πανεπιστήμια το πεδίο που άνοιξε αυτή η συνεργασία. Το παίρνεις και για υπενθύμιση υποχρεώσεων τήρησης της συμφωνίας. Μπορεί να κάνει κάτι τέτοιο; Το αυτοδιοίκητο των ΑΕΙ λέει όχι. Η μέχρι τώρα εμπειρία, επίσης όχι. Η διεθνής πρακτική, ωστόσο, παραπέμπει στην πολιτική του «ναι» που σε αρκετές περιπτώσεις εκτροχίασε τέτοιου ή συναφούς τύπου «συμφωνίες» σε έλεγχο ακόμη και των φιλοπαλαιστινιακών κινητοποιήσεων στις πανεπιστημιουπόλεις. Και δεν μιλάμε για την Αμερική.
Ανησυχητικό μοτίβο
Στη Βρετανία, μόλις αποκαλύφθηκε ότι δεκατρία πανεπιστήμια, τα τελευταία δύο χρόνια, είχαν έρθει σε επικοινωνία και συντονίστηκαν στη «διαχείριση» (βλ. καταστολή, παρακολούθηση, πειθαρχικά) των μεγάλων φιλοπαλαιστινιακών κινητοποιήσεων με την BAE Systems, τον μεγαλύτερο αμυντικό όμιλο της χώρας, ο οποίος συμμετέχει στην παραγωγή των F-35 που χρησιμοποιεί το Ισραήλ στις επιχειρήσεις του στη Γάζα. Ο ίδιος όμιλος, όμως, χρηματοδοτεί γενναία αυτά τα πανεπιστήμια με κονδύλια που φτάνουν τα 15 εκατ. λίρες ετησίως. Σε εποχές πολύ δύσκολες (μετά το Brexit) για όλα τα βρετανικά ανώτατα ιδρύματα. Οι αποκαλύψεις (με εσωτερικά έγγραφα και e-mails, όπως αποκάλυψε η έρευνα των Liberty Investigates και Al Jazeera) οδήγησαν σε δήλωση της ειδικής εισηγήτριας του ΟΗΕ για τα δικαιώματα στην ειρηνική συνάθροιση και το συνεταιρίζεσθαι, Τζίνα Ρομέρο. Οπως είπε: «Οι αποκαλύψεις δείχνουν ένα “ανησυχητικό μοτίβο”, στο οποίο πανεπιστήμια λαμβάνουν επιχειρησιακές κατευθύνσεις και στρατηγικές ασφαλείας από κατασκευαστές όπλων, προκειμένου να καταστείλουν τους ίδιους τους φοιτητές τους».
Μπορεί να φαντάζουν αλλά δεν είναι σενάρια επιστημονικής φαντασίας. Οπως και τα ισραηλινά υποβρύχια drones στο λιμάνι του Λαυρίου το καλοκαίρι («Εφ.Συν.», 12/7/26, «Η πολεμική βιομηχανία του Ισραήλ στον ελληνικό βυθό του Λαυρίου»). Ολες οι δράσεις υπάγονται σε προγράμματα συνεργασίας με ευρωπαϊκούς τίτλους που απέχουν πολύ από το βάθος των συμφωνιών. Το «Horizon», για παράδειγμα, δεν πιάνει τον πραγματικό ορίζοντα των τεράστιων στρατιωτικών έργων που χρηματοδοτούνται με ευρωπαϊκά κονδύλια. Με αυτούς τους όρους, οποιαδήποτε εξέλιξη μπορεί να χωρέσει σε οποιαδήποτε συμφωνία.
Στην Ελλάδα, ήδη οχτώ πανεπιστήμια -συμπεριλαμβανομένων των μεγαλύτερων της χώρας- έχουν προχωρήσει σε συνεργασίες με αντίστοιχα ισραηλινά. Προς όφελος της έρευνας και της καινοτομίας, σύμφωνα με το περιεχόμενο των συμφωνιών. Δεν χρειάστηκαν ούτε χρειάζονται την ανάμειξη του υπουργείου Παιδείας. Ή όχι; Το τελευταίο σίγουρα γνωρίζει περισσότερα. Και πιέζει, όχι επειδή δεν πιέζεται. Οσο για την απάντηση των ίδιων των πανεπιστημίων, αναμένεται.
Η σχετική επιστολή του ΥΠΑΙΘΑ
Η επιστολή, με ημερομηνία Δευτέρα 28/9/2026, που υπογράφεται από το Τμήμα Ε’ Διασύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Πολιτική για την Ανώτατη Εκπαίδευση, Δ/νση Οργανωτικής και Ακαδημαϊκής Ανάπτυξης, Γενική Διεύθυνση Ανώτατης Εκπαίδευσης, Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού.
Θέμα: Πρόσκληση συνεργασίας ελληνικών ΑΕΙ / Χρηματοδότηση του ισραηλινού Υπουργείου Περιφερειακής Συνεργασίας για ακαδημαϊκή συνεργασία με το Ισραήλ
Αξιότιμοι-ες,
Σε συνέχεια πρόσκλησης συνεργασίας του Υπουργείου Περιφερειακής Συνεργασίας του Ισραήλ, σας ενημερώνουμε ότι καλούνται τα ενδιαφερόμενα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα της χώρας μας όπως προβούν σε ακαδημαϊκή και ερευνητική συνεργασία με αντίστοιχα ισραηλινά. Οπως επισημαίνεται στην πρόσκληση, η Ελλάδα αποτελεί χώρα-εταίρο του Ισραήλ και η προώθηση διμερούς ερευνητικής συνεργασίας με τη χώρα μας, αλλά και περιφερειακά στην Ανατολική Μεσόγειο, αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα του ισραηλινού Υπουργείου.
Στο πλαίσιο αυτό, η πρωτοβουλία του Υπουργείου Περιφερειακής Συνεργασίας, συνολικού προϋπολογισμού 6,5 εκατ. Σέκελ (περίπου 2 εκατ. €), απευθύνεται σε ενδιαφερόμενα ΑΕΙ κρατών με τα οποία προκρίνεται ενίσχυση συνεργασίας, μεταξύ των οποίων βρίσκεται και η χώρα μας και περιλαμβάνει 4 τομείς, ήτοι α) κοινή έρευνα, β) διοργάνωση συνεδρίων και εργαστηρίων, γ) φοιτητικές υποτροφίες και δ) προγράμματα ανταλλαγής για μέλη Διδακτικού και Επιστημονικού Προσωπικού και σπουδαστές ΑΕΙ.
Σε σχετικό έγγραφο της ελληνικής πρεσβείας στο Ισραήλ, σημειώνεται ότι υπάρχει θετική εισήγηση για την ανάπτυξη και ει δυνατόν εμβάθυνση διμερών ακαδημαϊκών και ερευνητικών σχέσεων με ισραηλινά ΑΕΙ, δεδομένου του στρατηγικού χαρακτήρα των διακρατικών μας σχέσεων, αλλά και κυρίως λόγω του υψηλού επιπέδου των ισραηλινών ΑΕΙ ιδίως στις θετικές επιστήμες. Υπενθυμίζεται επίσης η πρωτοβουλία «Connectivie» του υπουργείου Περιφερειακής Συνεργασίας, η οποία έδωσε έμφαση στη συνεργασία με την Ελλάδα και πραγματοποιήθηκε τον προηγούμενο Μάρτιο, περιλαμβάνοντας μια θεματική αφιερωμένη στην ανώτατη εκπαίδευση και την έρευνα.
Διαβάστε περισσότερα