Αν η Ιστορία επαναλαμβάνεται σαν φάρσα, όταν η Ιστορία επαναλαμβάνει την επανάληψή της, πρόκειται άραγε για διπλή φάρσα ή μήπως για τραγωδία; Παρ’ ότι τα περί Ιστορίας και επανάληψής της έχουν ειπωθεί από κορυφαίους στοχαστές, δεν είναι και τόσο επιστημονικά – περισσότερο για ρητορικά σχήματα πρόκειται. Θα αποπειραθώ επομένως να προσεγγίσω το ζήτημα κάπως πιο πεζά, δηλαδή από τη σκοπιά της συγκεκριμένης κοινωνικής και πολιτικής ανάλυσης.
Ο Κασσελάκης, όπως έχει ήδη επισημανθεί, λειτούργησε ως ένα εξαιρετικά επιτυχημένο στρατήγημα του κοινωνικο-πολιτικού καθεστώτος. Στόχος του ήταν να αποτελειώσει το ήδη βαριά λαβωμένο από την εκλογική συντριβή του 2023 κόμμα της Αριστεράς. Τούτος όμως ήταν ο κεντρικός, αρχικός στόχος για τον οποίο τον είχε προορίσει το καθεστώς. Στην πορεία, η κατάσταση που προέκυψε με το φαινόμενο Κασσελάκη φάνηκε πολιτικά προσοδοφόρα και από άλλες πλευρές. Κατ’ αρχάς, δημιουργήθηκε ένα πρότυπο ηγετικής φυσιογνωμίας της –λεγόμενης, έστω– Αριστεράς, απολύτως αποδεσμευμένο από οποιαδήποτε διασύνδεση με την αριστερή ιδεολογία σε οποιαδήποτε από τις εκδοχές της. Ο Κασσελάκης ήταν μια μιντιακή περσόνα με κραυγαλέα νεοφιλελεύθερο ιδεολογικό προφίλ. Ταυτόχρονα, όπως φάνηκε από τους πρώτους κιόλας μήνες της προεδρικής του θητείας, είχε παντελή έλλειψη στοιχειωδών ηγετικών ικανοτήτων. Δίχαζε αντί να ενώνει, ακόμη και ανθρώπους που είχαν υποστηρίξει την υποψηφιότητά του. Και όμως, κατόρθωσε να παραμείνει πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ επί έναν ολόκληρο χρόνο. Μετά τον Κασσελάκη… «anything goes» όσον αφορά τις ηγετικές προσωπικότητες της Αριστεράς.
Ο Στέφανος Κασσελάκης λειτούργησε και ως μια ιδιάζουσα τιμωρία την οποία επέβαλε ο Αλέξης Τσίπρας σε όσους αμφισβητούσαν την αξία του. «Δεν θέλατε εμένα, πάρτε έναν Κασσελάκη τώρα για να μάθετε». Σκοπός ήταν να αναγκαστούν οι «τιμωρημένοι» να εκλιπαρούν με σκυμμένο το κεφάλι: «Γύρνα πίσω, ηγέτη μας, δεν θα το ξανακάνουμε». Επιπλέον, η διάλυση του κάποτε ισχυρού ΣΥΡΙΖΑ, που επήλθε κυρίως με αποχώρηση βουλευτών, μελών και στελεχών το φθινόπωρο του 2023 μετά την εκλογή Κασσελάκη και με την περαιτέρω δημοσκοπική καταβαράθρωση σε ποσοστά πολύ χαμηλότερα και από εκείνα της εκλογικής του συντριβής, προετοίμασε το έδαφος για να μπορεί ο Τσίπρας να ιδρύσει ολόδικό του κόμμα όταν θα έχουν ωριμάσει οι συνθήκες. Με μια –πρώην ή νυν– Αριστερά κατακερματισμένη σε κόμματα μικρού μονοψήφιου ποσοστού έκαστο, εύλογα μπορεί να ελπίζει ένας πρώην αριστερός πρωθυπουργός πως θα ελκύσει σεβαστό εκλογικό ποσοστό πρώην αριστερών ψηφοφόρων. Μέσα στην απόγνωσή του, συχνά ο κόσμος κονταίνει τη μνήμη του. Περασμένες ξεχασμένες οι τρεις απανωτές ήττες του Τσίπρα από τον Μητσοτάκη αλλά και το ότι εκείνος ήταν ο κύριος υπαίτιος της διάλυσης της Αριστεράς.
Η περίπτωση Κασσελάκη όμως, πέρα από τη διάλυση της Αριστεράς, δημιούργησε και κάποιες «θετικές» δομές. Η σχεδόν αποκλειστική αυτοπροβολή του με μιντιακά τερτίπια –αξέχαστα θα μείνουν το μονόζυγο στα κάγκελα του ΕΕΕΕΚ και η συμμετοχή του στην παρέλαση της 25ης Μαρτίου κατά τη 14ήμερη στρατιωτική του θητεία– εισήγαγε νέα ήθη στο πολιτικό μάρκετινγκ αριστερών (έστω κατ’ όνομα μόνο) ηγετών. Δεν μπορούμε βέβαια να εξομοιώσουμε τον Τσίπρα με τον Κασσελάκη – αν όχι τίποτε άλλο, διαθέτει ένα αριστερό παρελθόν από τα νιάτα του καθώς και το κύρος και την εμπειρία ενός πρώην πρωθυπουργού. Κάποια δικά του μιντιακά τεχνάσματα όμως εντυπωσιάζουν – όπως η φανέλα της Μπαρτσελόνα με το 26 για να διαφημίσει την ημερομηνία ίδρυσης του κόμματός του.
Αρχικά από τον Τσίπρα στον Κασσελάκη λοιπόν, και τώρα από τον Κασσελάκη πάλι πίσω στον Τσίπρα – σε έναν Τσίπρα ανανεωμένο όμως, που στηρίζεται στις καταστροφικές επιπτώσεις αλλά και στα «θετικά» πρότυπα που προέκυψαν με το φαινόμενο Κασσελάκη. Ο διαλυτικός ρόλος του Κασσελάκη συνίστατο στο ότι κατόρθωσε να διαλύσει το κόμμα του οποίου είχε εκλεγεί πρόεδρος – εκ των έσω λοιπόν η καταστροφή. Τώρα ο Τσίπρας προσπαθεί να διαλύσει ό,τι έχει απομείνει από τα κόμματα που κάποτε συναποτελούσαν τον ΣΥΡΙΖΑ, όντας ο ίδιος ήδη εκτός. Το ότι το έχει σε μεγάλο βαθμό κατορθώσει με τον εναπομείναντα ΣΥΡΙΖΑ ήταν αναμενόμενο – μετά την αποχώρηση του ίδιου από τον ΣΥΡΙΖΑ, δεν πέφτει κανείς από τα σύννεφα όταν είναι πρόθυμοι να τον ακολουθήσουν τουλάχιστον οι περισσότεροι από τους εναπομείναντες. Αυτό που είναι αχώνευτο όμως είναι πως κάτι παρόμοιο πάει να γίνει και με σημαντικό αριθμό στελεχών της Νέας Αριστεράς. Του κόμματος που δημιουργήθηκε ως έμπρακτη αναγνώριση της καταστροφικής επενέργειας της προσωποπαγούς λογικής του Αλέξη Τσίπρα – που οδήγησε στο φαινόμενο Κασσελάκη και που τώρα το επαναλαμβάνει αυτοπροσώπως.
● Oμότιμος καθηγητής της Κοινωνικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr