Τα δύο σοβαρά περιστατικά ρύπανσης από παράνομη απόρριψη βιομηχανικών αποβλήτων στον πολύπαθο Κηφισό, πριν από λίγες μέρες, έφεραν στον αφρό της επικαιρότητας την υπόθεση της ανεξέλεγκτης μόλυνσης του υδροφόρου ορίζοντα και των θαλάσσιων οικοσυστημάτων από βιομηχανίες (όχι μόνο) που εκμεταλλεύονται την έλλειψη ελέγχων και το γεγονός ότι η παρανομία κοστίζει λιγότερο από τη νομιμότητα για να συνεχίζουν δυσώδεις πρακτικές που επιβαρύνουν υπέρμετρα τη δημόσια υγεία. Ποιος έχει την ευθύνη και ποιος πληρώνει -κυριολεκτικά και μεταφορικά- τις ολέθριες επιπτώσεις στο περιβάλλον και στην υγεία μας;
Η μπισκοτοβιομηχανία Παπαδοπούλου, της οποίας τα απόβλητα μετέφερε το βυτιοφόρο που πιάστηκε να τα απορρίπτει σε φρεάτιο πρατηρίου υγρών καυσίμων στο Αιγάλεω, έσπευσε με ανακοίνωσή της να ρίξει την ευθύνη στην εταιρεία-μεταφορέα των λυμάτων, όμως ο νόμος είναι ρητός: Ο αρχικός παραγωγός των αποβλήτων διατηρεί την αστική και ποινική ευθύνη για τη σωστή διαχείρισή τους και η ανάθεση της μεταφοράς τους σε εξωτερικό συνεργάτη δεν τον απαλλάσσει από την υποχρέωση να ελέγχει τη διαδρομή των λυμάτων. Ας δούμε βήμα βήμα αυτή τη διαδρομή αδιαφορίας για την ανθρώπινη ζωή και επιδίωξης του μέγιστου δυνατού κέρδους.
Η νομοθεσία
Με μια νομοθεσία που καθιστά την παράνομη απόρριψη βιομηχανικών αποβλήτων φτηνότερη από τη νόμιμη διαχείρισή τους, όπου τα πρόστιμα για σχετικές παραβάσεις είναι εξαιρετικά κατώτερα του κόστους νόμιμης διαχείρισης, αλλά, κυρίως, με την εξαιρετική υποστελέχωση των αρμόδιων ελεγκτικών υπηρεσιών και άρα την αδυναμία πραγματοποίησης πυκνών και ποιοτικών ελέγχων, περιστατικά όπως τα πρόσφατα θα εξακολουθούν να πολλαπλασιάζονται. Και η επερχόμενη αλλαγή της υφιστάμενης νομοθεσίας δεν φαίνεται να λύνει το πρόβλημα.
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ), για το έτος 2022 η συνολική παραγωγή στερεών αποβλήτων στην Ελλάδα ανήλθε σε 29.826.465 τόνους. Ο τομέας της βιομηχανίας κατείχε το 14,5% επί του συνόλου αυτής της παραγωγής, ευρισκόμενος στη δεύτερη θέση, με την πρώτη να κατέχει ο τομέας των κατασκευών (33,5%), την τρίτη τα νοικοκυριά (13,5%) και την τέταρτη τα ορυχεία και λατομεία (13,4%). Σε ό,τι αφορά τα απόβλητα που προέρχονται από τη βιομηχανία, διακρίνονται για την επικινδυνότητά τους, καθώς περιέχουν τοξικά συστατικά, όπως βαρέα μέταλλα, ισχυρά οξέα και αλκάλια, οργανικούς διαλύτες και χημικά, πετρελαιοειδή και λιπαντικά.
Ο νόμος 4819/2021, που καθορίζει τους κανόνες και τις υποχρεώσεις για τη διαχείριση των βιομηχανικών και εμπορικών αποβλήτων, θεσπίστηκε προκειμένου να ενσωματωθούν σχετικές ευρωπαϊκές Οδηγίες στην ελληνική νομοθεσία. Με αυτόν καθιερώθηκε το Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων στο οποίο υποχρεούνται να είναι εγγεγραμμένες όλες οι επιχειρήσεις που παράγουν βιομηχανικά ή επικίνδυνα απόβλητα. Ακόμα, προσδιορίστηκε το πλαίσιο βάσει του οποίου η συλλογή, μεταφορά και επεξεργασία των αποβλήτων πρέπει να ανατίθεται αποκλειστικά σε πιστοποιημένους συλλέκτες-μεταφορείς και μονάδες τελικής διαχείρισης. Ετσι, ο παραγωγός των αποβλήτων πρέπει να επιλέξει κάποιες από τις 52 ιδιωτικές εξειδικευμένες εταιρείες ανακύκλωσης και διαχείρισης βιομηχανικών αποβλήτων που δραστηριοποιούνται στη χώρα, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της αγοράς (Σεπτέμβριος 2026), οι οποίες επίσης απαιτείται να βρίσκονται στο Μητρώο, για να διαθέσει τα απόβλητά του στον κατάλληλο χώρο. Συνήθως, σε ό,τι αφορά την Αττική, αυτός ο χώρος είναι το Κέντρο Επεξεργασίας Λυμάτων (ΚΕΛ) Μεταμόρφωσης που δέχεται μόνο επεξεργασμένα από τις βιομηχανίες απόβλητα.
Ευρωπαϊκή καμπάνα
Ωστόσο, προ της θέσπισης αυτής της νομοθεσίας, η Ελλάδα είχε δεχτεί βαριά καμπάνα το 2016, όταν το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης επέβαλε στη χώρα κατ’ αποκοπή πρόστιμο 10 εκατομμυρίων ευρώ και χρηματική ποινή 30.000 ευρώ ανά ημέρα καθυστέρησης για τη μη συμμόρφωση με προηγούμενη καταδικαστική απόφαση του 2009 σχετικά με τη διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων και τη μη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου και κατάλληλου δικτύου εγκαταστάσεων διάθεσης επικίνδυνων αποβλήτων.
Από τότε και παρά τον εκσυγχρονισμό του νομοθετικού πλαισίου και τα όποια βήματα προόδου, η διαχείριση των επικίνδυνων βιομηχανικών αποβλήτων εξακολουθεί να παρουσιάζει ελλείψεις κυρίως σε ό,τι αφορά τη δημιουργία Χώρων Υγειονομικής Ταφής Επικίνδυνων Αποβλήτων (ΧΥΤΕΑ). Και αυτό, παρόλο που κάτι τέτοιο προβλεπόταν από το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Επικίνδυνων Αποβλήτων 2020-2030. Ελλείψει αυτών των υποδομών, κάποιες ελληνικές βιομηχανίες υποχρεούνται να αποθηκεύουν προσωρινά τα επικίνδυνα απόβλητά τους ή να τα εξάγουν σε αδειοδοτημένες μονάδες της δυτικής και κεντρικής Ευρώπης, επιβαρύνοντας σημαντικά το κόστος λειτουργίας τους.
Αντίθετα με την πρακτική των βιομηχανιών να «δείχνουν» ως υπεύθυνους τους μεταφορείς, ο νόμος είναι σαφής για τις ευθύνες του παραγωγού των αποβλήτων | EUROKINISSI
ΤΡΑΓΙΚΗ ΥΠΟΣΤΕΛΕΧΩΣΗ
«Ξυπόλητος» στα απόβλητα ο ελεγκτικός μηχανισμός
Από τρεις έως καθόλου υπαλλήλους διαθέτουν τα τμήματα για την αστυνόμευση των ρεμάτων στις 74 περιφερειακές ενότητες, ενώ μόλις 22 είναι οι επιθεωρητές του Σώματος Περιβάλλοντος που υποφέρει και από έλλειψη πόρων
Πέραν των κενών που προαναφέραμε, το μεγαλύτερο πρόβλημα που διαπιστώνεται είναι η υποστελέχωση των αρμόδιων ελεγκτικών μηχανισμών: «Σε ό,τι αφορά τα ρέματα, βρίσκονται στην αρμοδιότητα καταρχήν των Περιφερειών που έχουν κατά τον νόμο την αστυνόμευση των ρεμάτων, που είναι εκατοντάδων χιλιομέτρων, τα οποία δεν είναι οριοθετημένα και σε πάρα πολλά σημεία τους γίνεται ανεξέλεγκτη ρίψη μπαζών ή αποβλήτων.
Η διαδικασία αστυνόμευσης των ρεμάτων βρίσκεται στα χέρια ακραία υποστελεχωμένων υπηρεσιών. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις 74 περιφερειακές ενότητες της χώρας, στα αρμόδια τμήματα υπάρχουν 3 έως 4 υπάλληλοι και σε κάποιες καθόλου. Και η αστυνόμευση αφορά και τα απόβλητα και τα μπάζα και το ποιος χτίζει και το ποιος κάνει έργα», λέει στην «Εφ.Συν.» ο Δημήτρης Πετρόπουλος, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων Διπλωματούχων Ανωτάτων Σχολών (Π.Ο. ΕΜΔΥΔΑΣ).
«Τα πρόστιμα είναι ιδιαίτερα χαμηλά σε σχέση με τις παραβάσεις, όμως το πιο σημαντικό είναι ότι δεν γίνονται επαρκείς έλεγχοι», λέει ο Δ. Πετρόπουλος, πρόεδρος της Π.Ο. ΕΜΔΥΔΑΣ
Σε ό,τι αφορά το κατεξοχήν αρμόδιο για πανελλαδικούς ελέγχους Σώμα Επιθεωρητών Περιβάλλοντος (ΓΔΣΕΕ) του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, «έχει τρομακτικά λίγους υπαλλήλους και χιλιάδες αρμοδιότητες για το σύνολο των περιβαλλοντικών ελέγχων, δηλαδή θα δουν από αυθαίρετα στη Μύκονο μέχρι την περιβαλλοντική αδειοδότηση, μέχρι τα απόβλητα», επισημαίνει. Πράγματι, η στελέχωση του Σώματος Επιθεωρητών είναι αδικαιολόγητα τραγική δεδομένου ότι απαρτίζεται συνολικά από μόλις 22 επιθεωρητές και 5 διοικητικούς υπαλλήλους, ενώ, όπως αναφέρεται στην τελευταία ετήσια έκθεσή του που αφορά το 2024, υποφέρει και από έλλειψη πόρων!
Ενδεικτικό της πληθώρας των αρμοδιοτήτων του και του φόρτου εργασίας που ήδη αντιμετωπίζει το Σώμα Επιθεωρητών Περιβάλλοντος είναι το έργο που παρουσίασε το 2024: 132 περιβαλλοντικές επιτόπιες επιθεωρήσεις/αυτοψίες-ελέγχους, μεταξύ αυτών και σε επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται πλησίον του Κηφισού και του Ασωπού, διαβίβαση 254 υποθέσεων στις κατά τόπους αρμόδιες Διευθύνσεις Περιβάλλοντος των Περιφερειών και σε άλλες αρμόδιες υπηρεσίες ελέγχου, διενέργεια 32 προκαταρκτικών εξετάσεων-προανακρίσεων, παράσταση ως μάρτυρες κατηγορίας σε 42 υποθέσεις στα ποινικά δικαστήρια όλης της χώρας, σύνταξη 45 εμπεριστατωμένων αντικρούσεων προσφυγών, σύνταξη 70 απαντήσεων σε ερωτήσεις ή αναφορές βουλευτών και συμμετοχή σε ημερίδες, επιστημονικά συνέδρια και επιτροπές.
Εντούτοις, όπως γίνεται κατανοητό, οι 132 περιβαλλοντικές επιτόπιες επιθεωρήσεις-αυτοψίες που πραγματοποιήθηκαν δεν αρκούν επ’ ουδενί για να ελεγχθεί αποτελεσματικά η ροή των βιομηχανικών και άλλων αποβλήτων σε ολόκληρη τη χώρα. Ανάλογα, παντελώς ανεπαρκή είναι και τα πρόστιμα που προβλέπονται εφόσον πραγματοποιηθούν έλεγχοι και διαπιστωθούν παραβάσεις, αφού κυμαίνονται από 100 έως ένα εκατομμύριο ευρώ και ποινές φυλάκισης από 3 μήνες έως 3 έτη.
«Τα πρόστιμα είναι ιδιαίτερα χαμηλά σε σχέση με τις παραβάσεις, όμως το πιο σημαντικό δεν είναι το ύψος των προστίμων, αλλά το ότι δεν γίνονται επαρκείς έλεγχοι για να επιβάλλονται σε όσους κινούνται ενάντια στην προστασία του περιβάλλοντος. Για παράδειγμα, πιάστηκε τώρα ένα βυτιοφόρο με τα απόβλητα μιας βιομηχανίας. Εχουν ξαναελεγχθεί, το έκαναν για πρώτη φορά, μήπως το έχουν ξανακάνει και στο παρελθόν; Μήπως αν είχαν επιβληθεί κάποια πρόστιμα πιο πριν, αν είχαν γίνει κάποιοι έλεγχοι, θα γλιτώναμε όλη αυτή την επιβάρυνση; Δεν είναι δηλαδή μόνο το ύψος των προστίμων -μια παράμετρος που υπάρχει-, αλλά είναι και η πυκνότητα των ελέγχων που θα αποτρέψουν όποιον θέλει να κινηθεί με αυτόν τον τρόπο να μην το ξανακάνει», λέει ο Δ. Πετρόπουλος.
Υπάρχουν λύσεις
Δεδομένων των προαναφερόμενων, προκύπτουν οι «κατάλληλες» ευνοϊκές συνθήκες για την παράνομη απόρριψη των βιομηχανικών αποβλήτων, αφού η παράνομη απόρριψη καθίσταται τελικά φτηνότερη από την επεξεργασία, τη μεταφορά και τα τέλη που πρέπει να πληρωθούν στο ΚΕΛ, καθώς τα πρόστιμα είναι εξαιρετικά χαμηλά και το ενδεχόμενο ελέγχων εξαιτίας της υποστελέχωσης των υπηρεσιών είναι στατιστικά σχεδόν απίθανο. «Αυτό το κυνήγι του κέρδους τελικά καταλήγει για κάποιους να είναι οικονομικότερο να επιβαρύνουν το περιβάλλον όλων, από το να φτιαχτούν μηχανισμοί σοβαρής περιβαλλοντικής προστασίας. Το κυνήγι του κέρδους είναι δυστυχώς η γενεσιουργός αιτία που δημιουργεί πάρα πολλά από αυτά τα προβλήματα», επισημαίνει ο Δ. Πετρόπουλος.
Κι όμως, για την αποτροπή των παράνομων απορρίψεων, που επιβαρύνουν και τη δημόσια υγεία εκτός του περιβάλλοντος, υπάρχουν άμεσες λύσεις, εφόσον βέβαια υπάρχει πολιτική βούληση. «Οπως κάναμε με τα βυτιοφόρα της βενζίνης όπου υπάρχει σύστημα, αυτό που λέμε ιχνηλάτηση, όπου καταγράφονται οι όγκοι που φορτώνει ένα βυτιοφόρο φεύγοντας από το διυλιστήριο και τι τελικά παραδίδει, ώστε να μη χάνεται ποσότητα στη διαδρομή.
»Το ίδιο θα έπρεπε να γίνεται και με τα απόβλητα, τουλάχιστον τα επικίνδυνα. Δεν είναι δύσκολο να γίνει, ούτε κοστίζει πάρα πολύ, και θα βοηθούσε πάρα πολύ στην αντιμετώπιση της ανεξέλεγκτης διάθεσης αποβλήτων με τον τρόπο που καταγράφονται και στα καύσιμα», αναφέρει ο Δ. Πετρόπουλος.
Αλλο μέτρο επιτακτικό είναι η διασταύρωση των δηλώσεων αποβλήτων όλων των βιομηχανιών με τους αντίστοιχους όγκους παραγωγής αποβλήτων που δηλώνονται υποχρεωτικά στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων.
«Ο ΠΑΡΑΓΩΓΟΣ ΤΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΔΙΑΤΗΡΕΙ ΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ»
«Ο νόμος (Ν. 4819/2021) είναι σαφής για την υποχρέωση ελέγχου της διαδρομής των αποβλήτων (ιχνηλασιμότητα). Ο αρχικός παραγωγός των αποβλήτων διατηρεί την αστική και ποινική ευθύνη για τη σωστή διαχείρισή τους. Η ανάθεση της μεταφοράς σε εξωτερικό συνεργάτη (π.χ. βυτιοφόρο, μεταφορική) δεν απαλλάσσει αυτόματα την επιχείρηση από την υποχρέωση να ελέγχει και να επιβεβαιώνει ότι τα απόβλητα έφτασαν πράγματι σε αδειοδοτημένη μονάδα επεξεργασίας. Δυστυχώς, η πολιτεία ποτέ δεν φρόντισε να στελεχώσει και να εξοπλίσει επαρκώς τις αρμόδιες υπηρεσίες, ώστε να ασκούν αποτελεσματικά το κρίσιμο ελεγκτικό τους έργο σε όλες τις φάσεις παραγωγής, μεταφοράς, διάθεσης και επεξεργασίας των αποβλήτων. Αναρωτιόμαστε βάσιμα: Πόσα βυτιοφόρα “χάνονται” καθημερινά μεταξύ βιομηχανιών, νοσοκομείων και Κέντρων Επεξεργασίας;».
*Απόσπασμα από ανακοίνωση της Π.Ο. ΕΜΔΥΔΑΣ
Αυστηρότερο ποινικό πλαίσιο, δίχως παράλληλη ενίσχυση των ελέγχων
Αυστηρότερο ποινικό πλαίσιο για τα περιβαλλοντικά εγκλήματα προωθεί το υπουργείο Δικαιοσύνης, με βαριά πρόστιμα για επιχειρήσεις, που μπορεί να ανέλθουν στα 40 εκατ. ευρώ ή στο 5% του συνολικού παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών τους, και ποινές που μπορούν να φτάσουν τα 10 έτη, όπως αναφέρεται σε νομοσχέδιο που εισηγήθηκε στο Υπουργικό Συμβούλιο ο υπουργός Δικαιοσύνης, Γ. Φλωρίδης.
Το σχετικό νομοσχέδιο δρομολογείται καθυστερημένα στο πλαίσιο της ενσωμάτωσης της ευρωπαϊκής Οδηγίας 2024/1203 για την προστασία του περιβάλλοντος μέσω του Ποινικού Δικαίου, καθώς η προθεσμία ενσωμάτωσης έληξε στις 21 Μαΐου 2026.
Το νέο πλαίσιο καλύπτει παράνομες ενέργειες που προκαλούν ή μπορούν να προκαλέσουν σημαντική βλάβη στον αέρα, στο νερό, στο έδαφος, στα οικοσυστήματα, στους οικοτόπους, στην άγρια πανίδα και χλωρίδα, αλλά και στην ανθρώπινη υγεία. Οπως προβλέπεται, μεταξύ άλλων, εάν μια επιχείρηση διοχετεύει σκόπιμα επικίνδυνα απόβλητα σε ποτάμι και η ρύπανση προκαλέσει τον θάνατο ενός ή περισσότερων ανθρώπων, η πράξη υπάγεται στις σοβαρότερες κατηγορίες περιβαλλοντικών εγκλημάτων. Στο ίδιο αυστηρό πλαίσιο μπορούν να υπαχθούν και σοβαρές παραβάσεις από βιομηχανικές εγκαταστάσεις, ιδίως όταν αφορούν επικίνδυνες ουσίες χωρίς τα προβλεπόμενα μέτρα ασφαλείας. Μια βιομηχανία που λειτουργεί παράνομα ή πλημμελώς και προκαλεί έκρηξη, διαρροή τοξικών αερίων ή εκτεταμένη ρύπανση, από την οποία επέρχεται ανθρώπινος θάνατος, μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με το ανώτατο πλαίσιο της δεκαετούς ποινής.
Εξάλλου, νομικό πρόσωπο μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνο όταν το περιβαλλοντικό αδίκημα διαπράττεται προς όφελός του από διευθυντικό στέλεχος ή όταν η έλλειψη εποπτείας και ελέγχου επιτρέπει την τέλεσή του, για παράδειγμα εάν μια εταιρεία οργανώνει παράνομη συλλογή, μεταφορά, αποθήκευση ή επεξεργασία μεγάλων ποσοτήτων επικίνδυνων αποβλήτων με στόχο να αποφύγει το κόστος της νόμιμης διαχείρισής τους.
Προβλέπει ακόμη ενίσχυση της διασυνοριακής αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας, καθώς πολλά περιβαλλοντικά εγκλήματα, όπως η παράνομη μεταφορά αποβλήτων, ξεπερνούν τα σύνορα ενός κράτους. Δεν υπάρχει αναφορά για την ενίσχυση των αρμόδιων ελεγκτικών μηχανισμών, προκειμένου να αυξηθεί ο αριθμός των ελέγχων, κάτι που συνεπάγεται ότι η αυστηροποίηση των ποινών και των προστίμων δεν θα μπορεί να εφαρμοστεί ελλείψει ανθρώπινου δυναμικού.
Ρύπανση στον Φαληρικό Ορμο έπειτα από την πρόσφατη απόρριψη βιομηχανικών λυμάτων στον Κηφισό | INTIME/ Chalkiopoulos Nikos
Πρόστιμα για υποθέσεις βιομηχανικής ρύπανσης
Τα πιο εμβληματικά πρόστιμα (από τα περιορισμένα που έχουν επιβληθεί) κατά την τελευταία 20ετία αφορούν:
2005-2007: Πρόστιμα συνολικού ύψους 2 εκατ. ευρώ επιβλήθηκαν σε 43 βιομηχανίες που ρύπαιναν τον Ασωπό ποταμό στην Αττική, μετά την ανίχνευση βαρέων μετάλλων στον υδροφόρο ορίζοντα.
2014: Πρόστιμα 315.900 ευρώ για παραβάσεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας σε 9 βιομηχανικές μονάδες της χώρας, μεταξύ άλλων και για τη διαχείριση -επικίνδυνων και μη- βιομηχανικών αποβλήτων.
2018: Το Συμβούλιο της Επικρατείας επικύρωσε παλαιότερο πρόστιμο ύψους 150.000 ευρώ που είχε επιβληθεί το 2007 από τους Επιθεωρητές Περιβάλλοντος στην Ελληνική Αεροπορική Βιομηχανία (ΕΑΒ) για πλημμελή διαχείριση και διαρροή επικίνδυνων βιομηχανικών αποβλήτων ως προς τη διαχείριση της παραγόμενης ιλύος από τη μονάδα επεξεργασίας βιομηχανικών αποβλήτων (χρωμιούχων, κυανιούχων, όξινων/αλκαλικών κ.ά.).
2026: Πρόστιμο 47.507 ευρώ σε γαλακτοβιομηχανία στην Πιερία, μεταξύ άλλων για διοχέτευση υγρών αποβλήτων σε φρεάτια όμβριων υδάτων εντός και εκτός της μονάδας.
Από τον Κηφισό στον Σαρωνικό
Ως εξαιρετικά σοβαρές χαρακτηρίζονται οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τη διοχέτευση των βιομηχανικών αποβλήτων στον Σαρωνικό κόλπο μέσω των εκβολών του Κηφισού στον Φαληρικό όρμο, καθώς απειλούν τόσο το θαλάσσιο οικοσύστημα όσο και τη δημόσια υγεία. Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες από φορείς όπως το ΕΛΚΕΘΕ και πανεπιστημιακά εργαστήρια, οι κυριότερες επιπτώσεις αφορούν:
Τη συσσώρευση βαρέων μετάλλων και τοξικών ρύπων όπως μόλυβδος, αρσενικό, υδράργυρος, νικέλιο και χρώμιο.
Τη βιοσυσσώρευση, αφού τα μέταλλα αυτά δεν διασπώνται και κατακάθονται στον πυθμένα του Σαρωνικού ως ίζημα, απορροφώνται από τους θαλάσσιους οργανισμούς (ψάρια, κοχύλια) και μέσω της τροφικής αλυσίδας μπορούν να καταλήξουν στον άνθρωπο.
Την οξίνιση των υδάτων και την καταστροφή της θαλάσσιας ζωής.- Τη θνησιμότητα των ψαριών, καθώς η απότομη αλλαγή της οξύτητας στερεί το οξυγόνο από το νερό, οδηγώντας σε ασφυξία και μαζικούς θανάτους ψαριών και άλλων οργανισμών.
Την υποβάθμιση του παράκτιου μετώπου, αφού το σημείο όπου ο Κηφισός εκβάλλει στον Σαρωνικό δέχεται το μεγαλύτερο φορτίο ρύπανσης.