Ένα από τα ισχυρότερα εκλογικά πλεονεκτήματα του Γκάντι Άιζενκοτ είναι απλά και μόνο το γεγονός ότι… δεν είναι ο Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Και για πολλούς ψηφοφόρους στο Ισραήλ αυτό ίσως είναι υπεραρκετό, αναφέρει σε ανάλυσή του το CNN με αφορμή τις κρίσιμες εκλογές στη χώρα.
Ωστόσο, ένα άλλο χαρακτηριστικό του Άιζενκοτ βρέθηκε στο επίκεντρο μιας πολιτικής θύελλας, όταν ο Γινόν Μαγκάλ – ένας γνωστός τηλεπαρουσιαστής που θεωρείται ευρέως φερέφωνο του Νετανιάχου – εξαπέλυσε επίθεση κατά του βασικού αντιπάλου του πρωθυπουργού.
Σε μια σειρά σχολίων που υποδαύλιζαν φυλετικές ή εθνοτικές εντάσεις, ο Μαγκάλ αποκάλεσε τον Άιζενκοτ «μαϊμού» με καταγωγή από το Μαρόκο (Μιζραχί), η οποία «καθοδηγείται» από τις «ελίτ των Ασκενάζι».
Εθελοντές τοποθετούν μια προεκλογική αφίσα του κόμματος «Yashar» του Γκάντι Άιζενκοτ, έξω από εκλογικό τμήμα στο Τελ Αβίβ την Τρίτη 27 Οκτωβρίου 2026. [AP/David Goldman]
Τα σχόλια αυτά άγγιξαν τις χρόνιες ανισότητες μεταξύ των Εβραίων ευρωπαϊκής καταγωγής και εκείνων που προέρχονται από τη Μέση Ανατολή, προκαλώντας πολιτική αναταραχή και έντονες συζητήσεις στα μέσα ενημέρωσης. Αργότερα, ο Μαγκάλ ισχυρίστηκε ότι δεν είχε σκοπό να χλευάσει την εθνοτική καταγωγή του Άιζενκοτ, αλλά ότι χρησιμοποίησε έναν όρο της αργκό για να περιγράψει κάποιον που λειτουργεί ως «βιτρίνα» για άλλους, οι οποίοι κινούν τα νήματα από το παρασκήνιο. Ακόμη και ο Νετανιάχου – ο οποίος δεν φημίζεται για την τάση του να δείχνει μεταμέλεια – καταδίκασε τα εν λόγω σχόλια.
Παρόλα αυτά, το περιστατικό έστρεψε τα φώτα της δημοσιότητας στο οικογενειακό υπόβαθρο του Άιζενκοτ.
Επί σειρά ετών, πολλοί ψηφοφόροι από την κοινότητα των Μιζραχί στήριζαν παραδοσιακά το κόμμα «Λικούντ» του Νετανιάχου. Ο 66χρονος Άιζενκοτ, γιος Μαροκινών μεταναστών που έφτασε να γίνει ο ανώτατος στρατηγός του Ισραήλ, μεγάλωσε στην Τιβεριάδα και το Εϊλάτ, μακριά από τα κέντρα πολιτικής εξουσίας της χώρας. Η δική του πορεία έρχεται σε έντονη αντίθεση με την ανατροφή του Νετανιάχου, ο οποίος μεγάλωσε στην ελίτ της Ιερουσαλήμ, μέσα στους κύκλους της εξουσίας.
Ο Άιζενκοτ αναφέρεται σπάνια στην εθνοτική του καταγωγή, ωστόσο οι αναλυτές εκτιμούν ότι αυτή αποτελεί μέρος της απήχησής του. Αν και πριν από έναν χρόνο τα ποσοστά του στις δημοσκοπήσεις ήταν μονοψήφια, πλέον έχει αναδειχθεί στον βασικό υποψήφιο της αντιπολίτευσης που έχει πιθανότητες να εκτοπίσει τον Νετανιάχου στις σημερινές εκλογές. Το Ισραήλ δεν είχε ποτέ πρωθυπουργό από την κοινότητα των Μιζραχί. Αν ο Άιζενκοτ επικρατήσει, θα είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει κάτι τέτοιο.
Ο Άιζενκοτ μιλά σε προεκλογική συγκέντρωση ενόψει των γενικών εκλογών στο Ισραήλ, την Κυριακή 25 Οκτωβρίου 2026, στο Τελ Αβίβ. [AP/David Goldman]
Ποιος είναι ο Γκάντι Άιζενκοτ;
Ο Άιζενκοτ είναι το δεύτερο από τα εννέα παιδιά της οικογένειάς του και πατέρας πέντε παιδιών. Αποτελεί σχετικά νέα παρουσία στην πολιτική σκηνή, έχοντας περάσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στις Αμυντικές Δυνάμεις του Ισραήλ (IDF).
Κατατάχθηκε στην Ταξιαρχία Γκολάνι το 1978 και, κατά τη διάρκεια μιας σταδιοδρομίας 40 ετών, έφτασε στο αξίωμα του Αρχηγού του Γενικού Επιτελείου, υπηρετώντας από το 2015 έως το 2019 υπό την ηγεσία του Νετανιάχου.
Η θητεία του περιέλαβε ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα περιστατικά στη σύγχρονη στρατιωτική ιστορία του Ισραήλ. Το 2016, ο λοχίας Ελόρ Αζαριά πυροβόλησε και σκότωσε έναν τραυματισμένο Παλαιστίνιο δράστη στη Χεβρώνα. Παρά τις πιέσεις από δεξιούς πολιτικούς – συμπεριλαμβανομένου του Νετανιάχου – ο Άιζενκοτ στήριξε τη διενέργεια στρατιωτικής έρευνας και δίκης, δηλώνοντας ότι υπερασπιζόταν την πειθαρχία και την ηθική του στρατεύματος.
Εισήλθε στην πολιτική το 2022, στο πλευρό ενός άλλου πρώην Αρχηγού του Γενικού Επιτελείου, του Μπένι Γκαντζ. Μετά την επίθεση της Χαμάς κατά του Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023, οι δυο τους εντάχθηκαν στο πολεμικό συμβούλιο έκτακτης ανάγκης του Νετανιάχου. Ωστόσο, αποχώρησαν τον Ιούνιο του 2024, επικαλούμενοι την έλλειψη μιας σαφούς στρατηγικής για την επόμενη μέρα του πολέμου.
Μέχρι τότε, ο πόλεμος είχε ήδη επιφέρει βαρύ τίμημα στην οικογένεια του Άιζενκοτ. Ο μικρότερος γιος του, ο 25χρονος Γκαλ, σκοτώθηκε πολεμώντας στη Γάζα τον Δεκέμβριο του 2023, δύο μήνες μετά την έναρξη του πολέμου. Δύο από τα ανίψια του έχασαν επίσης τη ζωή τους σε μάχες.
«Πάνω από τον τάφο του Γκαλ, ορκίστηκα ότι το τίμημα που πλήρωσε εκείνος και οι φίλοι του – αυτοί που γνώριζε και αυτοί που δεν γνώριζε – δεν θα πήγαινε χαμένο», έγραψε ο Άιζενκοτ στην εφημερίδα Yedioth Ahronoth τον Απρίλιο του 2026. Ο ίδιος έχει χαρακτηρίσει τη συγκεκριμένη υπόσχεση ως τον πυρήνα της πολιτικής του αποστολής.
Τι θα χρειαστεί για να κερδίσει ο Άιζενκοτ;
Ο Άιζενκοτ εισέρχεται στην τελική ευθεία ως ο ισχυρότερος υποψήφιος της αντιπολίτευσης.
Οι περισσότερες πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το κόμμα του, «Γιασάρ», θα καταλάβει από 20 έως 23 έδρες από τις συνολικά 120 που διακυβεύονται στην Κνεσέτ – αριθμός μεγαλύτερος από εκείνον που προβλέπεται για το «Λικούντ» του Μπενιαμίν Νετανιάχου. Επιπλέον, προηγείται του Νετανιάχου στις δημοσκοπήσεις σχετικά με το ποιος είναι καταλληλότερος για τη θέση του πρωθυπουργού.
Ωστόσο, η νίκη κάθε άλλο παρά εξασφαλισμένη είναι, και τα δημοσκοπικά ποσοστά – τα οποία ενδέχεται να μην είναι ακριβή – έχουν μικρότερη σημασία από την αριθμητική των κυβερνητικών συνασπισμών στο Ισραήλ, επισημαίνει το CNN.
Σύμφωνα με το ισραηλινό σύστημα, ακόμη και αν το κόμμα του Άιζενκοτ έρθει πρώτο, ο πρόεδρος δεν του αναθέτει αυτόματα τον σχηματισμό κυβέρνησης. Η εντολή δίνεται στον βουλευτή που έχει τις περισσότερες πιθανότητες να συγκροτήσει κυβερνητικό συνασπισμό. Και κάπου εδώ αρχίζουν οι υπολογισμοί.
Οι δημοσκοπήσεις υποδεικνύουν ότι ούτε το στρατόπεδο του Νετανιάχου – στο οποίο συμμετέχουν ακροδεξιά και υπερορθόδοξα κόμματα – ούτε το αντίπαλο στρατόπεδο φαίνεται να συγκεντρώνουν την πλειοψηφία των 61 εδρών. Επομένως, ένα πολιτικό αδιέξοδο αποτελεί μια πολύ υπαρκτή πιθανότητα.
Ο Άιζενκοτ επισκέπτεται εκλογικό τμήμα στο Οφακίμ, στο νότιο Ισραήλ, κατά τη διάρκεια των γενικών εκλογών στη χώρα, την Τρίτη 27 Οκτωβρίου 2026. [AP/Ariel Schalit]
Η πορεία του Άιζενκοτ προς την εξουσία περνά μέσα από κόμματα της Αριστεράς, της Δεξιάς και του Κέντρου, ενώ σε ορισμένα σενάρια ενδέχεται να εξαρτηθεί και από τα αραβικά κόμματα. Ο Νετανιάχου έχει αφιερώσει χρόνια προσπαθώντας να απονομιμοποιήσει κάθε συνεργασία με τα αραβικά κόμματα, ενώ ορισμένοι άλλοι ηγέτες της αντιπολίτευσης έχουν ήδη δηλώσει ότι δεν πρόκειται να συνεργαστούν μαζί τους.
Ο Άιζενκοτ έχει δηλώσει ότι θα επιχειρήσει να σχηματίσει κυβέρνηση ακόμη και χωρίς να διαθέτει 61 έδρες, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας κυβέρνησης μειοψηφίας που θα υποστηρίζεται «εξωτερικά» από τα αραβικά κόμματα. Ωστόσο, τα δεξιά κόμματα – τα οποία θα ήταν αναγκαίο να συμμετέχουν στον συνασπισμό του – ενδέχεται να απορρίψουν μια τέτοια επιλογή.
Πόσο διαφέρει από τον Νετανιάχου;
Ως πρώην στρατιωτικός, ο Άιζενκοτ διαφέρει από τον Νετανιάχου ως προς τον χαρακτήρα, το ύφος και την ιδιοσυγκρασία. Στις προεκλογικές του αφίσες παρουσιάζεται ως «πολεμιστής, ηγέτης, ενοποιητής». Το κόμμα του ονομάζεται «Γιασάρ» – που στα εβραϊκά σημαίνει «ευθύς» ή «ορθός» – και εμπνέεται από τη φράση του Ελί Σαραμπί, ο οποίος κρατήθηκε όμηρος μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου: «Δεν είναι δεξιά, δεν είναι αριστερά, είναι ευθεία».
Οι βασικές προεκλογικές του δεσμεύσεις αφορούν το εσωτερικό μέτωπο και τη λογοδοσία. Υπόσχεται τη σύσταση κρατικής εξεταστικής επιτροπής για τις αστοχίες της 7ης Οκτωβρίου – ένα αίτημα στο οποίο ο Νετανιάχου αντιτίθεται από την έναρξη του πολέμου. Επίσης, τάσσεται υπέρ της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας ή της εναλλακτικής υπηρεσίας προς το κράτος για όλους τους πολίτες, σε αντίθεση με την απερχόμενη κυβερνητική συμμαχία, η οποία εξαρτάται από κόμματα που απαιτούν τη διατήρηση των καθολικών εξαιρέσεων για τους υπερορθόδοξους Εβραίους.
Στο ζήτημα της ασφάλειας, ωστόσο, ακολουθεί τη λεγόμενη «γερακίσια» γραμμή, ταυτιζόμενος με πολλές από τις θέσεις του Νετανιάχου. Όπως σχεδόν όλοι οι αντίπαλοι του Νετανιάχου, έτσι και ο Άιζενκοτ στήριξε σε γενικές γραμμές τις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα, τον Λίβανο και το Ιράν. Στους κόλπους των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων (IDF), το όνομά του συνδέεται με το «δόγμα Νταχίγια» – τη χρήση συντριπτικής ισχύος εναντίον πολιτικών υποδομών με στόχο την αποτροπή μελλοντικών επιθέσεων από μαχητές – καθώς και με τη στρατηγική της «εκστρατείας μεταξύ των πολέμων», η οποία περιλαμβάνει μυστικές επιχειρήσεις χαμηλής έντασης με σκοπό την αποδυνάμωση των εχθρών, χωρίς να προκαλείται σύγκρουση πλήρους κλίμακας.
Αφίσα σε πεζόδρομο του Τελ Αβίβ απεικονίζει τον Μπενιαμίν Νετανιάχου και τον Γκάντι Άιζενκοτ [AP/David Goldman]
Όσον αφορά το Ιράν, συμμερίζεται τους κεντρικούς στόχους του Νετανιάχου: την αποτροπή της απόκτησης πυρηνικών όπλων από την Τεχεράνη και την αποδυνάμωση του δικτύου των πληρεξουσίων της. Ωστόσο, έχει ασκήσει κριτική για την έλλειψη στρατηγικής στην τρέχουσα σύγκρουση, υποστηρίζοντας ότι τα στρατιωτικά κέρδη πρέπει να συνοδεύονται από διπλωματικές ενέργειες.
Κατηγόρησε δριμύτατα τον Νετανιάχου για τους χειρισμούς του στον πόλεμο της Γάζας, υποστηρίζοντας ότι ο πρωθυπουργός παρατείνει τη σύγκρουση και θέτει σε κίνδυνο τους Ισραηλινούς ομήρους για πολιτικούς λόγους – μια κατηγορία που τελικά τον οδήγησε στην αποχώρησή του από το πολεμικό συμβούλιο.
Ποια η στάση τους απέναντι στους Παλαιστινίους;
Ο Άιζενκοτ προέρχεται από τον χώρος της Ασφαλείας, ενώ ορισμένοι από τους πιθανούς εταίρους του σε έναν κυβερνητικό συνασπισμό αναμένεται να είναι δεξιά κόμματα, τα οποία δεν είναι διατεθειμένα να αποδεχθούν ριζικές αλλαγές στη στρατηγική κατεύθυνση του Ισραήλ. Σε ό,τι αφορά τη Γάζα, έχει δεσμευτεί να τερματίσει την κυριαρχία της Χαμάς εντός 18 μηνών, είτε εφαρμόζοντας το σχέδιο του Τραμπ για κατάπαυση του πυρός είτε μέσω αυτού που ονόμασε «δημιουργικές» στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Στην πράξη, οι διακηρυγμένοι στόχοι του Νετανιάχου είναι σε γενικές γραμμές παρόμοιοι με του Άιζενκοτ, ο οποίος ωστόσο υποστηρίζει ότι «όσο ο Νετανιάχου βρίσκεται στην εξουσία, παραμένει κι η Χαμάς στην εξουσία».
Πριν εισέλθει στην πολιτική, ο Άιζενκοτ είχε προειδοποιήσει ότι η συνεχιζόμενη ισραηλινή κυριαρχία επί των Παλαιστινίων στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη ενείχε τον κίνδυνο δημιουργίας ενός διεθνικού κράτους – εξέλιξη την οποία περιέγραψε ως «το τέλος του σιωνιστικού οράματος». Ωστόσο, μετά την 7η Οκτωβρίου, έχει απορρίψει τη λύση των δύο κρατών, δηλώνοντας πρόσφατα σε συνέντευξή του ότι όποιος εξακολουθεί να την υποστηρίζει είναι «εκτός πραγματικότητας», χωρίς ωστόσο να παρουσιάζει κάποιο εναλλακτικό όραμα.
Αντιτίθεται, πάντως, στην επίσημη προσάρτηση εδαφών και στους παράνομους οικισμούς (φυλάκια), ενώ χαρακτήρισε «λάθος» το σχέδιο της ισραηλινής κυβέρνησης για ανέγερση κτισμάτων στην αμφιλεγόμενη περιοχή Ε1 της Δυτικής Όχθης, επικαλούμενος το διεθνές κόστος. Επιπλέον, έχει δεσμευτεί να πατάξει τη βία των εποίκων – κάνοντας μάλιστα λόγο ανοιχτά για «εβραϊκή τρομοκρατία» – κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι «δένει» τα χέρια των δυνάμεων ασφαλείας.
Τι σχέση θα είχε με τον Τραμπ;
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει καταστήσει σαφή την προτίμησή του: την Κυριακή, παρείχε στον Νετανιάχου την «πλήρη και απόλυτη στήριξή» του, χαρακτηρίζοντάς τον «μεγάλο πρωθυπουργό-πολεμιστή». Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι οποιοσδήποτε άλλος θα ήταν ο «λάθος ηγέτης», υπονοώντας ότι, σε μια τέτοια περίπτωση, οι ΗΠΑ θα έπρεπε να αντιμετωπίσουν το Ιράν μόνες τους.
Ο Άιζενκοτ και άλλοι ηγέτες της αντιπολίτευσης προέτρεψαν τον Λευκό Οίκο – μέσω διαμεσολαβητών, μεταξύ των οποίων και η μεγάλη χορηγός των Ρεπουμπλικανών, Μίριαμ Άντελσον – να μην εμπλακεί στην εκλογική αναμέτρηση, σύμφωνα με Ισραηλινούς που γνωρίζουν τις εν λόγω προσπάθειες. Η προσπάθεια αυτή δεν απέδωσε, σημειώνει το CNN. Ο Νετανιάχου και ο Τραμπ μοιράζονται μια μακρά κοινή πορεία, η οποία περιλαμβάνει τη μεταφορά της αμερικανικής πρεσβείας στην Ιερουσαλήμ το 2017, την αποχώρηση από τη συμφωνία για τα πυρηνικά του Ιράν το 2018, τις Συμφωνίες του Αβραάμ το 2020, καθώς και τα πλήγματα κατά του Ιράν την περίοδο 2025-2026.
Όταν ο πολιτικός αναλυτής Μπαράκ Ραβίντ ρώτησε τον Τραμπ αν θα μπορούσε να συνεργαστεί με έναν άλλον πρωθυπουργό, εκείνος απάντησε: «Ίσως ναι, ίσως όχι· ποιος θέλει να ρισκάρει;»
Ωστόσο, κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους, ο Νετανιάχου προέβη σε ενέργειες που προκάλεσαν την οργή του Τραμπ και άλλων αξιωματούχων της κυβέρνησής του – συμπεριλαμβανομένων πληγμάτων στον Λίβανο και τη Γάζα – οι οποίες υπονόμευσαν τις προσπάθειές του για ειρήνη στην περιοχή.
Μια κυβέρνηση υπό τον Άιζενκοτ, χωρίς τους ακροδεξιούς εταίρους του Νετανιάχου – τον Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ και τον Μπεζαλέλ Σμότριτς – θα ήταν πιθανότατα πιο μετριοπαθής. Αυτό θα έδινε στον Τραμπ μεγαλύτερα περιθώρια για την άσκηση περιφερειακής διπλωματίας, συμπεριλαμβανομένης της προώθησης της εξομάλυνσης των σχέσεων με τη Σαουδική Αραβία – μια φιλοδοξία που υφίσταται εδώ και καιρό.
Τη στιγμή λοιπόν που το Ριάντ εξακολουθεί να θέτει ως απαίτηση τη χάραξη μιας αξιόπιστης πορείας προς την ύπαρξη παλαιστινιακού κράτους, ένας κυβερνητικός συνασπισμός που δεν εξαρτάται από την ακροδεξιά θα δυσκολευόταν λιγότερο να κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr