«Αποτυπώνοντας τα δικαιώματά τους» είναι η φωτογραφική έκθεση που μπορούμε να επισκεφτούμε στο Taf/The art Foundation και αποτελεί το δημιουργικό αποτέλεσμα 28 παιδιών, ηλικίας 10–12 ετών, και εφήβων 15–16 ετών, στο πλαίσιο του νέου εκπαιδευτικού προγράμματος «Δες τον Κόσμο μου» από το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού.
Παιδιά και έφηβοι εξερεύνησαν τα δικαιώματά τους και τον κόσμο γύρω τους μέσα από τη φωτογραφική τέχνη συμμετέχοντας σε τέσσερα φωτογραφικά εργαστήρια υπό την καθοδήγηση της φωτογράφου Υπατίας Κορνάρου. Καθ’ όλη τη διάρκεια των εργαστηρίων, τα παιδιά από το Εργαστήρι Πολιτισμού και οι έφηβοι από το Εφηβικό Δίκτυο συνεργάστηκαν, αντάλλαξαν ιδέες και στήριξαν ο ένας τον άλλο με το αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας να αποτυπώνεται στις εικόνες που παρουσιάζονται στην έκθεση. Κάθε έργο αποτελεί ένα μικρό παράθυρο στον τρόπο με τον οποίο τα ίδια τα παιδιά βλέπουν και κατανοούν τον κόσμο — ένα μίγμα ευαισθησίας, αυθεντικότητας και δημιουργικής έκφρασης.
Αποτυπώνοντας τα δικαιώματά τους
Συνομιλήσαμε με την Υπατία Κορνάρου για να μας πει περισσότερα για τη δράση, τον τρόπο εργασίας και τις ιστορίες μέσα από τον φακό των παιδιών:
Πώς προέκυψε η συνεργασία σου με το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού και τι είναι το πρόγραμμα «Δες τον Κόσμο μου»;
Η συνεργασία μας προέκυψε εντελώς τυχαία μέσω μιας πρόσκλησης που δέχθηκα από το Δίκτυο για μια εθελοντική φωτογράφιση ενός προγράμματος που σχετιζόταν με τη συνάντηση «Γυναικών του κόσμου σε μια κουζίνα». Επειδή τη συγκεκριμένη περίοδο ήθελα να ασχοληθώ με κοινωνικά ζητήματα στη φωτογραφία και μάλιστα μέσα από την οπτική μιας ντοκιμαντερίστικης αποτύπωσης, αποδέχθηκα την πρόσκληση μετά χαράς. Η συγκεκριμένη δράση αφορούσε τις ανάγκες για την έκδοση ενός παιδικού βιβλίου της συγγραφέως Κούλας Πανάγου σε συνεργασία με το «Δίκτυο για τα δικαιώματα του παιδιού», με τίτλο: «Αυτό που μας φέρνει κοντά-Μια βόλτα στις κουζίνες του κόσμου». Κάπως ξεκίνησαν όλα, ωστόσο το «Δες τον Κόσμο μου» είναι ένα πρόγραμμα που απευθύνεται σε παιδιά και εφήβους από διαφορετικές μεριές του πλανήτη. Στόχος της συνάντησης ήταν μέσα από τη φωτογραφική διαδικασία να ανακαλύψουν τα δικαιώματά τους, να εκφραστούν και να αφηγηθούν όσα συμβαίνουν γύρω τους.
Πόσα παιδιά συμμετείχαν στο πρόγραμμα, ποια ηλικιακή γκάμα και διαπολιτισμική ταυτότητα είχαν;
Στο πρόγραμμα συμμετείχε μια ομάδα 28 παιδιών, από ηλικίας 10–12 ετών έως και εφήβων 15–16 ετών. Εκτός πολλών άλλων, ένα σημαντικό κομμάτι αυτής της συνάντησης είναι η ποικιλομορφία στη διαπολιτισμική ταυτότητα καθώς συμμετέχουν παιδιά και έφηβοι από μακρινές και διαφορετικές γειτονιές του πλανήτη. Η γεωπολιτισμική διαφορετικότητα των ηπείρων εξαλείφεται μέσα από τον φακό μιας φωτογραφικής μηχανής, μέσα από την ανάγκη για αναζήτηση μιας κοινής ματιάς που αμβλύνει κυρίως τις κοινωνικές αποστάσεις. Τα παιδιά και οι έφηβοι του κόσμου είναι ίσοι απέναντι στα πνευματικά καθώς και σε κάθε φύσεως ανθρώπινα δικαιώματα που προσδίδουν αξιοπρέπεια και σεβασμό στην ανθρώπινη ύπαρξη.
Αποτυπώνοντας τα δικαιώματά τους
Πώς κατάφερες να ισορροπήσεις την ελευθερία που χρειάζεται ένα παιδί για να εκφραστεί και την καθοδήγηση που έπρεπε να λάβει από σένα;
Καθώς μιλάμε για παιδιά είναι απόλυτα κατανοητό πως η διαδικασία της φωτογράφισης χρειάζεται ισορροπία ανάμεσα στην ελευθερία έκφρασης και της απαραίτητης καθοδήγησης, ώστε η ολοκλήρωση των φωτογραφικών εργαστηρίων να περιλαμβάνει ένα βαθύτερο διδακτικό απόσταγμα και αυτό δεν είναι άλλο, από την ίδια την τέχνη. Η τέχνη εκφράζει κάτι βαθύτερο από το προφανές, διεισδύει σε ένα πιο εσωτερικό επίπεδο, δεν είναι μόνο μια πράξη ψυχαγωγίας αλλά έχει μορφή, γίνεται περιεχόμενο, βίωμα. Προσπάθησα, όσο ήταν εφικτό φυσικά, να καθοδηγήσω και ταυτόχρονα να αισθανθούν τι σημαίνει να κρατάς στα χέρια σου μια φωτογραφική μηχανή πέρα από το κάδρο. Άλλωστε μια ολόκληρη σειρά φωτογραφιών δημιουργήθηκε με επιλεγμένα κατά την κρίση τους προσωπικά αντικείμενα, background, χρωματικές επιλογές όπου με αυτά δημιούργησαν με ελευθερία έκφρασης, τη σύνθεση του κάδρου. Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να πω κάτι σημαντικό. Πως το αποτέλεσμα όλης αυτής της προσπάθειας δεν θα ήταν το ίδιο, αν δεν υπήρχε η κατάλληλη υποστήριξη από την συντονιστική ομάδα του Δικτύου για τα πνευματικά δικαιώματα του παιδιού. Είναι μια συνεργατική προσπάθεια με έμφαση στο πνεύμα ομαδικότητας και αλληλεγγύης.
Αποτυπώνοντας τα δικαιώματά τους
Τι διαπίστωσες για τον τρόπο που τα παιδιά βλέπουν τον κόσμο μέσα από τον φακό;
Τα παιδιά έχουν ένα διευρυμένο φάσμα φαντασίας, φωτογραφίζουν με διαύγεια, δεν υποκρίνονται σε όσα βλέπουν και λαχταρούν να αποτυπώσουν τα πάντα, επειδή θέλουν να μάθουν για τον κόσμο που τους περιβάλλει. Διακατέχονται από μια ακατανίκητη διάθεση για δημιουργικότητα, γίνονται αφηγητές όπως στους μύθους των παραμυθιών, γιατί ζουν μέσα τους, αυτός ο κόσμος είναι ακόμα νωπός.
Υπήρξε κάποια στιγμή που σε εξέπληξε;
Ας ξεκινήσουμε και ας τελειώσουμε κάπως έτσι: «Όλα ήταν μια έκπληξη». Οι αγκαλιές ανυπέρβλητες και η φαντασία τους ασταμάτητη.
Με ποιον τρόπο πιστεύεις η φωτογραφία βοηθά τα παιδιά να εκφράσουν τα δικαιώματά τους;
Η τέχνη βοηθάει να εκφράσουμε τα πάντα, αυτή είναι μια αρχέγονη διαπίστωση. Τώρα, τα δικαιώματα είναι ένα επιτακτικό και ταυτόχρονα, λεπτό ζήτημα στις μέρες μας. Οι ενήλικες τα διεκδικούμε συνήθως μέσα από τη λεκτική έκφραση, όχι όμως τα παιδιά. Η φωτογραφία έχει την ικανότητα να αποτυπώσει συναισθήματα, οπτικά σύμπαντα, με έναν μη λεκτικό τρόπο όπου δεν χρειάζεται τα παιδιά να επιχειρηματολογήσουν ή να χρησιμοποιήσουν τη λογική για να διεκδικήσουν μια θέση για τις φωνές τους, για όσα συμβαίνουν και δεν συμφωνούν. Ας κρατήσουμε αυτό: πως ένα και μόνο πορτρέτο αρκεί για να αφηγηθεί τις ιστορίες που οι λέξεις δεν είπαν.
Αποτυπώνοντας τα δικαιώματά τους
Εσύ Υπατία ως επαγγελματίας φωτογράφος που έχεις λάβει μέρος σε εκθέσεις και έχεις διδάξει σε εργαστήρια πιστεύεις ότι έχεις εκφραστεί μέσα από τη φωτογραφία τελικά;
Μόνο μέσα από τη φωτογραφία, τελικά.
Κυκλοφόρησες και το πρώτο σου προσωπικό φωτογραφικό βιβλίο πρόσφατα το “Μood“. Πες μου γι’ αυτό, μέσα από το Mood τι ήθελες να εκφράσεις;
Το “Mood” είναι ένα φωτογραφικό έργο με μεταβατική ταυτότητα. Επειδή η εξέλιξη της δομής του είναι μια διαδρομή που διήρκησε περίπου δύο χρόνια, συνέβη να περιλαμβάνει μια διαφοροποιημένη διαχείριση των αφηγηματικών στοιχείων σε σχέση με όσα μέχρι πρωτίστως συνήθιζα να υιοθετώ μέσα στο κάδρο μου. Ωστόσο όμως, διατηρείται εκείνη η κοινή γραμμή που συνδέει τους κόσμους μου. Επειδή το τελευταίο διάστημα με απασχολεί η τέχνη ως μέσο επικοινωνίας κοινωνικών θεμάτων, με μια πιο ντοκιμαντερίστικη οπτική, είμαι φανερά επηρεασμένη, εισάγοντας οπτικά εργαλεία που διακατέχονται από «δανεικές πραγματικότητες». Αυτός είναι και ο κύριος λόγος που το βιβλίο έχει δομηθεί σε μια ακροβασία μεταξύ κατασκευασμένης και ρεαλιστικής πραγματικότητας. Προσπάθησα με ένα «υπέρ φως», όπως χαρακτηριστικά έχουν σχολιάσει αναγνώστες του βιβλίου, να αποδώσω ορατότητα στις εσωτερικές διαθέσεις και στα αίτια που τις προκαλούν. Αυτό που ήθελα ήταν περισσότερο να αποδώσω φως σε ό,τι είναι σκοτεινό και καταγράφεται ως απορριπτέο, να εστιάσω σε φαινομενικά ασήμαντες λεπτομέρειες που τελικά μας καθορίζουν, σε όσα η καρδιά αγγίζει με λεπτότητα και αγάπη. Πάντα πίστευα και πιστεύω πως η φωτογραφία έχει αυτή τη σιωπή που σε κάνει να βλέπεις πραγματικά. Έτσι, στη ροή των αφηγήσεων προσπάθησα να δημιουργήσω αυτή τη σιωπή, ώστε να γεννηθεί ο «εσώκλειστος κόσμος ενός βιβλίου», που θα ψάχνει τη θέαση για να δώσει σημασία στην ύπαρξή του.
Mood – Υπατία Κορνάρου
Mood – Υπατία Κορνάρου
Πιστεύεις ότι τα παιδιά έχουν αρκετές ευκαιρίες στη χώρα μας να εκφραστούν καλλιτεχνικά;
Σίγουρα δεν μπορώ να γνωρίζω τον βαθμό, πιστεύω όμως ότι υπάρχουν δομές και θεσμοί, με ιδιωτική κυρίως πρωτοβουλία αλλά και με τη γονική μέριμνα που υποστηρίζουν την ενασχόληση των παιδιών με καλλιτεχνικές δράσεις. Όμως το θέμα της τέχνης δεν μπορούμε να το εξετάσουμε σε μια επιφανειακή τοποθέτηση. Πρωτίστως θα πρέπει να ερευνήσουμε τι συμβαίνει όταν το παιδί γίνεται ενήλικας και κατά πόσο η αγάπη του για τέχνη μπορεί να μετουσιωθεί σε μια επαγγελματική-καλλιτεχνική ταυτότητα. Συχνά στις μέρες μας, η ενασχόληση με την τέχνη προσεγγίζεται ως μια μορφή «ναρκισσιστικής διαταραχής», ενώ στην πραγματικότητα ο καλλιτέχνης εκπροσωπεί μια παγκόσμια γλώσσα έκφρασης που είναι κοινή και αφορά όλη την ανθρωπότητα.
Στα παιδιά που συμμετείχαν στο «Δες τον Κόσμο μου» τι παραπάνω ήθελες να διδάξεις πέρα από τη φωτογραφία ως τέχνη και έκφραση;
Ήθελα στις λιγοστές αλλά εποικοδομητικές συναντήσεις που είχαμε να τους μάθω πως η τέχνη πάντα θα είναι η αφορμή για όσα θα συμβούν. Οι ανθρώπινες σχέσεις, η εμπειρία της ομάδας, το «μαζί» που αλλάζει τα κακώς κείμενα του κόσμου όταν το ατομικό γίνεται και συλλογικό. Η χαρά και το μοίρασμα, η ομαδική φωτογραφική έκθεση με τίτλο: «Αποτυπώνοντας τα δικαιώματά τους» που συνδημιουργήσαμε.
Αποτυπώνοντας τα δικαιώματά τους
Τελικό αποτέλεσμα του προγράμματος είναι η έκθεση φωτογραφίας. Πώς έγινε η επιλογή των φωτογραφιών και με ποια ματιά θα ήθελες ο θεατής να αντιμετωπίσει αυτή την έκθεση;
Η επιλογή των φωτογραφιών έγινε με βάση τον αρχικό σκοπό της έκθεσης. Η έκθεση φωτογραφίας είναι μια ομαδική προσπάθεια, όπως επισήμανα και νωρίτερα, αφορά την επικοινωνία ηχηρών κοινωνικών μηνυμάτων για την πολιτιστική ποικιλομορφία της καθημερινότητας των παιδιών, σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται τα δικαιώματά τους, με έμφαση στο δικαίωμα στην ταυτότητα και στο δικαίωμα στην ανάπτυξη, στο επίπεδο ζωής. Επίσης αναπτύχθηκαν οι προσωπικές τους οπτικές για τη γειτονιά, τις φιλίες, τις βόλτες, το φαγητό, τον ελεύθερο χρόνο και το περιβάλλον τους.
Προσωπικά σε δίδαξε κάτι το «Δες τον Κόσμο μου»;
Όλα μας διδάσκουν. Κάθε ημέρα έχει κάτι νέο να μας πει. Η επαφή μου με τα παιδιά και τους εφήβους με έμαθε αυτό που ήδη γνώριζα αλλά είχα ξεχάσει, πως: «το να παραμένεις παιδί σημαίνει χρειάζομαι λίγο χρόνο ακόμα για να ονειρευτώ». Ο χρόνος που συνήθως χάνεται σε ρεαλιστικές πραγματικότητες και τελικά ως ενήλικες εγκαταλείπουμε τα όνειρά μας, εκείνα τα μικρά που τα θυσιάζουμε στον χρόνο που λέμε πως δεν έχουμε ή που όντως δεν έχουμε.
Η δικιά σου σχέση με τη φωτογραφία ξεκίνησε από την παιδική σου ηλικία;
Με τη στενή σημασία του όρου πιστεύω πως καθόρισε την εμμονή μου με το φωτογραφικό μέσο: ένα παιδικό απωθημένο. Με την ευρύτερη έννοια, η ίδια η τέχνη ξεκινάει πάντα από την παιδική ηλικία και όχι φυσικά μόνο η τέχνη. Δεν σημαίνει πως εστιάζω στο «τραύμα» όταν αναφέρομαι στην παιδική ηλικία. Τα παιδικά βιώματα και ό,τι περιέχουν, διαμορφώνουν μνήμες, πεποιθήσεις, οράματα, την προσωπικότητά μας. Είμαστε εξ’ ορισμού οι ίδιοι, «έργα τέχνης». Η ψυχολογία της τέχνης θεωρώ πως είναι συμβατή σε κάθε ανθρώπινη οντότητα, ανεξάρτητα αν το άτομο έχει εξελίξει ή έχει μπει στη διαδικασία να έρθει σε επαφή με την καλλιτεχνική του πλευρά. Σημασία όμως έχει τελικά πως συνδεόμαστε στην καθημερινότητά μας με την τέχνη ως ενήλικες και σε αυτό το σημείο βρίσκεται η ειδοποιός διαφορά.
Info έκθεσης:
Δες τον Κόσμο μου – Αποτυπώνοντας τα δικαιώματά τους | 11 Δεκεμβρίου – 21 Δεκεμβρίου 2025 [Δευτέρα – Κυριακή: 15:00 – 21:00] | Taf/The art Foundation, Nορμανού 5, 105 55, Αθήνα
Συμμετέχοντες/ουσες: Αbabeel I., Αdam A., Αλεξανδρος T., Ειρηνη Σ., Γιωργος Π., Hamdi A., Ismail F., Κlaidin Κ., Lamis S., Λητω Π., Μena Α., Μαρινα Κ. Αναστασια Σ., Ανεστα Λ., Αννα Σ., Βαλερια Κ., Βερονικα Μ, Γιασμιν Ν.Γ., Δεσποινα Σ., Δημητρα Σ., Ναταλία Λ., Σοφία Γ., Σταυρούλα Σ., Χριστιαννα Σ
Επιμέλεια έκθεσης: Υπατία Κορνάρου
The post «Δες τον Κόσμο Μου – Αποτυπώνοντας τα δικαιώματά τους»: Η φωτογραφική έκθεση με ιστορίες μέσα από τον φακό των παιδιών appeared first on ελculture – Θέατρο, Μουσική, Τέχνη & Πολιτισμός.
Διαβάστε περισσότερα
Elculture.gr