Διαμετρικά αντίθετη ήταν η ανάγνωση των αποτελεσμάτων της πρωτοβουλίας του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, για το Κυπριακό από την Αθήνα και την Αγκυρα, παρά το γεγονός ότι και οι δύο πλευρές χαιρέτισαν δημόσια τη συνέχιση της διαδικασίας.
Οι διαφορετικές ερμηνείες αποτυπώνουν ότι, παρά τη διατήρηση του διαλόγου υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, οι αποστάσεις ως προς το περιεχόμενο μιας ενδεχόμενης διαπραγμάτευσης παραμένουν μεγάλες.
Η διήμερη επίσκεψη του Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο δεν οδήγησε στην επανέναρξη των διαπραγματεύσεων, ωστόσο διατήρησε ενεργή τη διαδικασία υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Ο γενικός γραμματέας ανακοίνωσε την πρόθεσή του να συγκαλέσει νέα άτυπη διευρυμένη συνάντηση 5+1 με τη συμμετοχή των δύο κοινοτήτων και των τριών εγγυητριών δυνάμεων, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι αυτή θα πραγματοποιηθεί μόνο αφού προηγηθεί η απαραίτητη προεργασία.
Οι προσδοκίες
Στο διάστημα που μεσολαβεί, ο ΟΗΕ επιδιώκει να διαπιστώσει εάν μπορούν να υπάρξουν συγκλίσεις στα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, στη μεθοδολογία αλλά και στην ουσία των μελλοντικών διαπραγματεύσεων, ώστε να δημιουργηθούν οι ελάχιστες προϋποθέσεις για μια οργανωμένη επανεκκίνηση του διαλόγου.
Ο ίδιος ο γενικός γραμματέας απέφυγε να καλλιεργήσει υπερβολικές προσδοκίες, επισημαίνοντας ότι οι διαφορές των δύο πλευρών παραμένουν ουσιαστικές. Παρά ταύτα, έκρινε ότι υπάρχει επαρκής πολιτική βούληση ώστε να συνεχιστεί η προσπάθεια, με στόχο να διαπιστωθεί εάν μπορεί να δημιουργηθεί κοινό έδαφος για μια νέα φάση συνομιλιών.
«Οι Κύπριοι θέλουν πρόοδο και επιθυμούν να προχωρήσουν οι δύο ηγέτες σε συμβιβασμούς ώστε να προχωρήσει η επίλυση του Κυπριακού ζητήματος», ανέφερε στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε στην Πράσινη Γραμμή μετά τη συνάντηση που είχε με τον Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Τουφάν Ερχιουρμάν. Με τον τρόπο αυτό, ο Αντόνιο Γκουτέρες, λίγους μήνες πριν από τη λήξη της θητείας του στον ΟΗΕ, επιχείρησε να διατηρήσει ανοικτό τον δίαυλο επικοινωνίας, χωρίς να προεξοφλεί επιτυχία ή αποτυχία της επόμενης φάσης.
Η πρωτοβουλία Γκουτέρες αντιμετωπίζεται θετικά από Ηνωμένες Πολιτείες, Ε.Ε. και ΝΑΤΟ προκειμένου να διασφαλιστεί η σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο. Η επίλυση του Κυπριακού συνιστά σημαντικό κεφάλαιο στην εξέλιξη των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Η εξομάλυνσή τους επιδιώκεται τόσο από το ΝΑΤΟ, μέλη του οποίου είναι η Ελλάδα και η Τουρκία, όσο και από την Ε.Ε. που προσλαμβάνει την Αγκυρα ως εταίρο στη δημιουργία του ευρωπαϊκού αμυντικού πυλώνα.
Οι αναγνώσεις
Για την ελληνική πλευρά, η σημαντικότερη εξέλιξη ήταν ότι ο ΟΗΕ εξακολουθεί να κινείται εντός των παραμέτρων των σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας, διατηρώντας ως βάση τη διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία και χωρίς να μεταβάλλει το συμφωνημένο πλαίσιο λύσης. Υπό αυτό το πρίσμα, η Αθήνα υποδέχθηκε θετικά τις ανακοινώσεις του Αντόνιο Γκουτέρες, εκτιμώντας ότι παραμένει ενεργός ο ρόλος των Ηνωμένων Εθνών και ότι δεν υπήρξε οποιαδήποτε μετατόπιση προς τις τουρκικές θέσεις.
Στον αντίποδα, η Αγκυρα εστίασε σε μια εντελώς διαφορετική διάσταση των εξελίξεων. Παρότι χαιρέτισε επίσης τις προσπάθειες του γενικού γραμματέα, επέμεινε ότι οποιαδήποτε πρόοδος προϋποθέτει την αναγνώριση της «κυρίαρχης ισότητας» και του «ίσου διεθνούς καθεστώτος» των Τουρκοκυπρίων, επαναφέροντας ουσιαστικά τη γνωστή τουρκική θέση που παραπέμπει στη λογική των δύο κρατών.
Το στίγμα αυτό επιβεβαίωσε εκ νέου και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος μία ημέρα μετά τις επαφές του Γκουτέρες επανέλαβε ότι δεν μπορεί να υπάρξει καμία διαδικασία που να αγνοεί τα «δικαιώματα» και την «κυρίαρχη ισότητα» των Τουρκοκυπρίων, δείχνοντας ότι η τουρκική στρατηγική παραμένει αμετάβλητη παρά την κινητικότητα του ΟΗΕ.
Με τον τρόπο αυτό, η τουρκική ηγεσία επιχείρησε να καταστήσει σαφές ότι η συμμετοχή της σε μια νέα διαδικασία δεν συνεπάγεται μεταβολή των πάγιων θέσεών της, αλλά ότι εξακολουθεί να θεωρεί αναγκαία την αποδοχή των βασικών τουρκικών προϋποθέσεων πριν από οποιαδήποτε ουσιαστική διαπραγμάτευση.
Η εμμονή της Αγκυρας στη λύση των δύο κρατών συναρτάται με τις εξελίξεις στον καθορισμό των θαλασσίων ζωνών, ο οποίος αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τους ενεργειακούς σχεδιασμούς των ΗΠΑ και της Ε.Ε. Η διαφωνία Ελλάδας – Τουρκίας στον τρόπο οριοθέτησης ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας συνιστά βασικό εμπόδιο στη διευθέτηση των θαλασσίων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν και άλλα «αγκάθια» στις σχέσεις των παράκτιων κρατών της Ανατολικής Μεσόγειο λόγω των διαφορετικών τους επιδιώξεων.
Η διαφορετική υποδοχή των ίδιων εξελίξεων αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς Ελλάδα και Τουρκία, ως εγγυήτριες δυνάμεις διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο σε οποιαδήποτε νέα διαπραγματευτική διαδικασία, εφόσον αυτή τελικά ξεκινήσει.
Το χάσμα
Ωστόσο, αναλυτές εκτιμούν ότι το πραγματικό κλειδί των εξελίξεων εξακολουθεί να βρίσκεται στην Αγκυρα. Και αυτό διότι η Τουρκία είναι εκείνη που ασκεί τον καθοριστικό έλεγχο επί του καθεστώτος στα Κατεχόμενα, γεγονός που της προσδίδει αποφασιστικό ρόλο σε οποιαδήποτε μελλοντική διαπραγμάτευση.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι η πορεία της διαδικασίας θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις επιλογές της τουρκικής ηγεσίας το επόμενο διάστημα, οι οποίες θα καθορίσουν αν υπάρχει δυνατότητα μετάβασης από την προπαρασκευαστική φάση σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις.
Σε κάθε περίπτωση, η πρωτοβουλία Γκουτέρες διατήρησε ζωντανή τη διαδικασία, χωρίς όμως να γεφυρώσει το βασικό πολιτικό χάσμα. Αντίθετα, ανέδειξε ότι Αθήνα και Αγκυρα εξακολουθούν να βλέπουν το ίδιο διπλωματικό αποτέλεσμα μέσα από δύο εντελώς διαφορετικά πρίσματα, γεγονός που προδιαγράφει ότι, εάν και όταν επανεκκινήσουν οι συνομιλίες, οι δυσκολίες θα παραμείνουν σημαντικές ήδη από το σημείο εκκίνησής τους.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr