Υπόμνημα για τις παράνομες επαναπροωθήσεις στα ελληνικά σύνορα καταθέτουν στο Συμβούλιο της Ευρώπης οι οργανώσεις Refugee Support Aegean (RSA) και PRO ASYL. Ενόψει της αυριανής εξέτασης της υπόθεσης A.R.E. κατά της Ελλάδας από την Επιτροπή Υπουργών του Συμβούλιου, για την οποία η χώρα μας έχει αρχικά καταδικαστεί, οι δύο οργανώσεις ενημερώνουν τους υπουργούς ότι δεν συμμορφωθήκαμε. Παρά την καταδικαστική απόφαση τουΕυρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και όσα εκείνη όριζε, οι επαναπροωθήσεις προσφύγων και μεταναστών συνεχίζονται, ενώ οι ποινικές έρευνες για τα περιστατικά αυτά ουσιαστικά και τυπικά παραμένουν ανύπαρκτες.
Θυμίζουμε ότι στο πλαίσιο της εκδίκασης της υπόθεσης το ΕΔΔΑ, εκτός της καταδίκης για την επαναπροώθηση Τουρκάλας υπηκόου, είχε κρίνει ως «συστηματική μέθοδο» τις επαναπροωθήσεις αλλά και ως αναποτελεσματικούς τους μηχανισμούς ελέγχου του ελληνικού κράτους, διατάσσοντας τη θεραπεία αυτών των θεσμικών ελλείψεων και παραλείψεων. Η ελληνική κυβέρνηση, σύμφωνα με το υπόμνημα των οργανώσεων, επιμένει στην παράνομη πρακτική των επαναπροωθήσεων και στηρίζει τους μηχανισμούς συγκάλυψης των παρανομιών.
Οι δύο οργανώσεις επικαλούνται, μεταξύ άλλων, εκθέσεις του Ελληνα Συνηγόρου του Πολίτη και της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ). Σύμφωνα με την καταγραφή της ΕΕΔΑ για το 2025, οι πρακτικές των άτυπων αναγκαστικών επιστροφών δεν έχουν εξαλειφθεί, αλλά εμφανίζονται πλέον «με πιο πυκνό, ταχύ και λιγότερο ορατό τρόπο». Παράλληλα, ο Συνήγορος του Πολίτη διαπιστώνει σημαντική αύξηση των καταγγελιών για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα σύνορα. Και οι δύο αυτοί φορείς δεν έχουν τη θεσμική δυνατότητα εντοπισμού και τιμωρίας των παραβατών.
Ο Συνήγορος του Πολίτη δηλώνει ότι «τα τελευταία χρόνια παρατηρείται σταθερή αύξηση στον αριθμό των υποθέσεων που εξετάζει ο Εθνικός Μηχανισμός Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας (ΕΜΗΔΙΠΑ) και αφορούν σκάφη του Λιμενικού Σώματος, υποθέσεις στις οποίες έχουν σκοτωθεί ή τραυματιστεί αλλοδαποί. Οι σχετικές καταγγελίες αφορούν περιστατικά όπως «βυθίσεις μετά από επιχειρήσεις καταδίωξης, επικίνδυνους ελιγμούς, εμβολισμούς και, σε ορισμένες περιπτώσεις, χρήση πυροβόλων όπλων», όπου διαπιστώνεται ανεπάρκεια στις εσωτερικές διαδικασίες ελέγχου που ακολουθούνται.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνουν RSA και PRO ASYL στα ευρήματα της Frontex. Στο υπόμνημα παρατίθεται σειρά σοβαρών περιστατικών στον Εβρο, στη Σάμο, στη Λέσβο και στη Ρόδο. Στη Σάμο, τον Μάιο του 2025, 43 άνθρωποι φέρεται να μεταφέρθηκαν από σκάφος του Λιμενικού σε δύο σωσίβιες σχεδίες και αφέθηκαν να παρασύρονται μέχρι να διασωθούν από την τουρκική Ακτοφυλακή. Η Frontex διαπίστωσε παραβίαση της απαγόρευσης των μαζικών παράνομων απελάσεων και του δικαιώματος στη ζωή. Στη Λέσβο, τον Απρίλιο του 2025, η ευρωπαϊκή υπηρεσία έκρινε ότι οι επικίνδυνοι ελιγμοί σκάφους του Λιμενικού πιθανότατα έθεσαν σε κίνδυνο τη ζωή των επιβαινόντων. Ανάλογα και στη Ρόδο με τη βίαιη απομάκρυνση 40 αλλοδαπών και τη χρήση όπλων εναντίον τους, στις 11 Ιανουαρίου 2025.
«Στον Εβρο και στο Αιγαίο εξακολουθεί να υπάρχει πρόβλημα με την απουσία οπτικοακουστικών καταγραφών»
Κρίσιμο ζήτημα αποτελεί και η διαχείριση του αποδεικτικού υλικού. Το υπόμνημα αναφέρει ότι στον Εβρο και στο Αιγαίο εξακολουθεί να υπάρχει πρόβλημα με την απουσία οπτικοακουστικών καταγραφών, ενώ η Frontex έχει καταγράψει περιπτώσεις στις οποίες οι ελληνικές αρχές δεν της παρείχαν κρίσιμο βιντεοληπτικό υλικό. Σε μία υπόθεση στη Ρόδο, μάλιστα, αναφέρεται ότι παραδόθηκε μόλις ένα βίντεο διάρκειας οκτώ δευτερολέπτων, σχεδόν σκοτεινό.
Ακόμη πιο αιχμηρή είναι η κριτική για τις δικαστικές έρευνες. Οι δύο οργανώσεις υποστηρίζουν ότι μετά την απόφαση του ΕΔΔΑ στην υπόθεση A.R.E., δεν έχουν πραγματοποιηθεί ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις για την αντιμετώπιση των συστημικών προβλημάτων στις ποινικές έρευνες, με τους δικαστικούς λειτουργούς να καλύπτονται από τις διαβεβαιώσεις των ίδιων των ελεγχόμενων αρχών ότι ποτέ δεν συνέβη τίποτα, αφού δεν εμφανίζονται ως καταγραφές στα βιβλία συμβάντων!
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρουν υπόθεση μητέρας και τριών παιδιών, όπου ένα τετράχρονο κορίτσι χωρίστηκε από την οικογένειά του που επαναπροωθήθηκε. Η καταγγελία που υποβλήθηκε στην Εισαγγελία Μυτιλήνης το 2023 τέθηκε το 2026 στο αρχείο αγνώστων δραστών, ενώ, σύμφωνα με το υπόμνημα, σημαντικές μαρτυρίες αυτοπτών μαρτύρων αρχικά αγνοήθηκαν και στη συνέχεια αναζητήθηκαν με μεγάλη καθυστέρηση, όταν πλέον οι κρίσιμοι μάρτυρες είχαν φύγει στο εξωτερικό.
Παράλληλα, οι οργανώσεις ζητούν από την Επιτροπή Υπουργών να απαιτήσει συγκεκριμένα μέτρα: Πλήρη καταγραφή με κάμερες των επιχειρήσεων της Αστυνομίας και του Λιμενικού, άμεση διερεύνηση από ανεξάρτητους εισαγγελικούς λειτουργούς κατά την προανακριτική διαδικασία, που σήμερα διεξάγεται από την Αστυνομία ή το Λιμενικό, αξιοποίηση και διάθεση κάθε διαθέσιμου ψηφιακού στοιχείου καταγραφών και σαφείς κανόνες για την έναρξη ποινικών ερευνών.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr