Με αφορμή τις πρόσφατες κινητοποιήσεις των ψαράδων λέγονται πολλά. Ομως από τη συζήτηση απουσιάζει το ουσιαστικό ζητούμενο που αφορά τη βιωσιμότητα της αλιείας και την αντιμετώπιση των αιτιών που την έχουν οδηγήσει στη δραματική κατάσταση στην οποία βρίσκεται σήμερα στη χώρα μας.
● «Αυτό που πρέπει να συνειδητοποιήσουμε είναι ότι η βιώσιμη παράκτια αλιεία μικρής κλίμακας κινδυνεύει να χαθεί οριστικά – μια δραστηριότητα που εδώ και αιώνες στηρίζει την επιβίωση των νησιωτικών και παράκτιων κοινοτήτων. Η απειλή αυτή δεν είναι αποτέλεσμα μιας φυσικής καταστροφής, αλλά της επί χρόνια απαξίωσης από τις αρμόδιες αρχές και της εφαρμογής εξ αρχής λανθασμένων πολιτικών, που έχουν συμβάλει στην εξάντληση των ιχθυαποθεμάτων και στο οικονομικό αδιέξοδο των ψαράδων».
● «Σε όλη την Ελλάδα τα μικρά αλιευτικά σκάφη εδώ και χρόνια λιγοστεύουν με ανησυχητικό ρυθμό και ψαράδες κάθε ηλικίας εγκαταλείπουν το επάγγελμα με αποτέλεσμα την απώλεια χιλιάδων θέσεων εργασίας, ιδίως σε δυσπρόσιτες περιοχές όπου οι θέσεις που χάνονται δεν μπορούν πλέον να αντικατασταθούν, με αποτέλεσμα χιλιάδες οικογένειες να έχουν μείνει χωρίς απασχόληση και εισόδημα».
Αυτές οι καίριες επισημάνσεις προέρχονται από το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος», μια μη κερδοσκοπική και μη κυβερνητική οργάνωση με 28 χρόνια παρουσίας και επιστημονικής εμπειρίας στο Αιγαίο και στη βορειοανατολική Μεσόγειο, που δίνει μια περιεκτική ακτινογραφία για την παρακμή της ελληνικής παράκτιας αλιείας η οποία στηρίζεται στους μικρούς επαγγελματίες ψαράδες και τα μέτρα που (δεν) λαμβάνονται. Ανοίγοντας τη συζήτηση επί της ουσίας το «Αρχιπέλαγος» δεν μασά τα λόγια του, μιλώντας για «διαχρονική απαξίωση του αλιευτικού τομέα και κυρίως της παράκτιας αλιείας όχι μόνο από καιροσκόπους πολιτικούς, αλλά, ακόμη χειρότερα, από πολιτικούς που δεν έχουν καμία κατανόηση της αλιείας».
13.500 ξύλινα καΐκια καταστράφηκαν
Μια διαπίστωση που προέκυψε με αφορμή τις πρόσφατες κινητοποιήσεις των ψαράδων είναι η μεγάλη σύγχυση που επικρατεί στα ΜΜΕ και στον δημόσιο διάλογο, αφού, ενδεχομένως από άγνοια, συχνά εξισώνονται δύο πολύ διαφορετικές μορφές επαγγελματικής αλιείας: η μικρής κλίμακας παράκτια αλιεία και η βιομηχανικής κλίμακας (μέση) αλιεία. Για να γίνει κατανοητή η μεταξύ τους διαφορά, αρκεί να αναφερθεί ότι η συνολική ετήσια ψαριά ενός παράκτιου σκάφους (που χρησιμοποιεί στατικά εργαλεία: π.χ. δίχτυα, παραγάδια) δεν προσεγγίζει καν την ποσότητα που αλιεύει μία μηχανότρατα σε μόνο μία ημέρα (με τα βαριά μεταλλικά συρόμενα αλιευτικά εργαλεία).
Η μικρής κλίμακας παράκτια αλιεία, που δραστηριοποιείται εδώ και αιώνες με παρόμοιες μεθόδους και αλιευτικά εργαλεία αποτελώντας κλάδο ζωτικής σημασίας για την οικονομία, τη διατροφική επάρκεια και την κοινωνική συνοχή των παράκτιων και νησιωτικών κοινοτήτων, έχει οδηγηθεί στην κατάρρευση. Σε όλη την Ελλάδα τα μικρά αλιευτικά σκάφη λιγοστεύουν με δραματικό ρυθμό, ενώ ψαράδες κάθε ηλικίας εγκαταλείπουν το επάγγελμα ως μη βιώσιμο. Παράλληλα περίπου 13.500 παραδοσιακά ξύλινα καΐκια οδηγήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια σε καταστροφή (συνήθως με μπουλντόζα ή κόψιμο) μέσω των επιδοτούμενων προγραμμάτων διάλυσης με ευτελή ποσά σε αντάλλαγμα. Παρ’ όλα αυτά οι ψαράδες που δραστηριοποιούνται με τα 11.000 παράκτια σκάφη που απομένουν προσπαθούν ακόμη να παραμείνουν βιώσιμοι και να στηρίξουν τις οικογένειές τους, διάσπαρτοι κατά μήκος των χιλιάδων χιλιομέτρων της ελληνικής ακτογραμμής.
231 μηχανότρατες καταστρέφουν τον βυθό
Σε ό,τι αφορά τη λεγόμενη μέση αλιεία, που δραστηριοποιείται σε βιομηχανική κλίμακα κυρίως με 231 μηχανότρατες, διαθέτει δυσανάλογα μεγάλα σκάφη, υψηλή ιπποδύναμη και μεγάλη αλιευτική ικανότητα. Το κυριότερο είναι ότι χρησιμοποιεί έναν καταστροφικό τρόπο αλιείας, ένα αλιευτικό εργαλείο που σχεδιάστηκε για χρήση σε λασπώδεις βυθούς και αφέθηκε να χρησιμοποιείται πάνω σε παραγωγικά θαλάσσια οικοσυστήματα σέρνοντας βαριά σίδερα και αλυσίδες. Ενα μόνο πέρασμα μπορεί να αρκεί για να καταστραφούν ανεπανόρθωτα ολόκληρες αποικίες κοραλλιών, σχηματισμοί ασβεστολιθικών φυκών και άλλα πολύτιμα οικοσυστήματα.
Αξιοσημείωτο είναι επίσης ότι οι μηχανότρατες διοχετεύουν τα αλιεύματά τους σε λίγες κεντρικές ιχθυόσκαλες, χωρίς αυτά να είναι άμεσα διαθέσιμα στους κατοίκους των νησιωτικών περιοχών από τις οποίες αλιεύτηκαν, ενώ εξαντλούν τα αλιευτικά πεδία γύρω από τα νησιά. Το σοβαρότερο πρόβλημα είναι η μη αναστρέψιμη καταστροφή των θαλάσσιων οικοσυστημάτων που συχνά αφήνει πίσω της μια μηχανότρατα υπονομεύοντας τη δυνατότητα ανάκαμψης των ιχθυαποθεμάτων.
Ενδεικτικό είναι ότι η καταστροφή αυτή συχνά βαφτίζεται, ακόμη και από τον πρόεδρο των εκπροσώπων των μηχανότρατων, «όργωμα της θάλασσας», χωρίς αυτό να σχολιάζεται ποτέ. Εξάλλου είναι γεγονός ότι οι εκπρόσωποι των μηχανότρατων έχουν διαχρονικά προνομιακή πρόσβαση στη διοίκηση της Διεύθυνσης Αλιείας του υπουργείου, κάτι που γεννά σοβαρά ερωτήματα για το ποια συμφέροντα υπηρετούν διαχρονικά οι σχετικές πολιτικές, επισημαίνει το «Αρχιπέλαγος».
0 έλεγχοι στους ερασιτέχνες
Ενώ μιλάμε για τη διαχείριση της αλιείας και των αλιευμάτων, η ερασιτεχνική αλιεία παραμένει εκτός οποιουδήποτε πλαισίου ελέγχου παρά την τεράστια συνολική αλιευτική της ικανότητα. Πέρα από τη νόμιμη ερασιτεχνική αλιεία για προσωπική κατανάλωση, είναι κοινό μυστικό ότι σημαντικές ποσότητες ψαριών που διακινούνται σε εστιατόρια και αλλού κατά μήκος ολόκληρης της ελληνικής ακτογραμμής προέρχονται από ερασιτέχνες αλιείς, οι οποίοι συχνά χρησιμοποιούν παράνομα μέσα όπως το νυχτερινό ψαροντούφεκο με χρήση κατάδυσης, ο δυναμίτης και οι χημικές ουσίες.
11.000 παράκτια αλιευτικά σκάφη σε προτεραιότητα
«Αδιαμφισβήτητη προτεραιότητα πρέπει να είναι η στήριξη της βιωσιμότητας των περίπου 11.000 παράκτιων αλιευτικών σκαφών και του ζωτικού κοινωνικού, οικονομικού και διατροφικού ρόλου τους στις παράκτιες και νησιωτικές κοινότητες. Εξίσου αναγκαία είναι η προστασία των εναπομεινάντων υγιών και παραγωγικών θαλάσσιων οικοσυστημάτων από την καταστροφική δραστηριότητα των περίπου 230 μηχανότρατων με ουσιαστική εφαρμογή του ευρωπαϊκού πλαισίου προστασίας. Αντί να δραστηριοποιούνται ανεξέλεγκτα σε κάθε σπιθαμή της ελληνικής θαλάσσιας επικράτειας, οι μηχανότρατες πρέπει να περιοριστούν σε σαφώς οριοθετημένα αλιευτικά πεδία με αμμώδη ή λασπώδη πυθμένα, χωρίς να καταστρέφουν τα παραγωγικά θαλάσσια οικοσυστήματα» επισημαίνει το «Αρχιπέλαγος».
(ΔΑΝΑΗ ΔΑΥΛΟΠΟΥΛΟΥ / EUROKINISSI)
Τα μέτρα που λαμβάνονται οδηγούν σε νέο ναυάγιο
32 λεπτά/λίτρο επιδότηση για… την περίοδο αναπαραγωγής
Ενδεικτική της παντελούς άγνοιας της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου για τα θέματα της αλιείας είναι η νέα, αυξημένη επιδότηση καυσίμων που θα δοθεί στα αλιευτικά σκάφη από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης για τους μήνες Απρίλιο και Μάιο του 2026 (32 λεπτά ανά λίτρο) και για Ιούνιο έως και Αύγουστο (24 λεπτά). Τι κι αν ο Απρίλιος και ο Μάιος είναι η περίοδος αναπαραγωγής των περισσότερων αλιευόμενων ειδών, κατά την οποία θα έπρεπε να επιδοτείται η συνολική παύση της αλιείας;
62,1 εκατ. ευρώ σε τάμπλετ, αντί σε λύσεις
Αντί να αντιμετωπιστούν τα τεράστια προβλήματα που έχει δημιουργήσει ή επιδεινώσει η ίδια η πολιτεία, παρουσιάζεται ως λύση η προμήθεια τάμπλετ και συσκευών δορυφορικής παρακολούθησης για τους ψαράδες, ώστε να καταγράφουν ψηφιακά τα ολοένα λιγότερα αλιεύματά τους, ενώ δεν θεσπίζεται κανένα μέτρο για την ανάκαμψη των ιχθυαποθεμάτων και τη στήριξη της αλιείας.
Συν τοις άλλοις η εγκατάσταση συσκευών εντοπισμού και τάμπλετ σε 10.743 επαγγελματικά αλιευτικά σκάφη θα αποτελέσει μια υπέρογκη δημόσια δαπάνη ύψους 62,1 εκατομμυρίων ευρώ και όσο και αν το υπουργείο παρουσιάζει αυτόν τον ψηφιακό μηχανισμό παρακολούθησης ως μέτρο αποτελεσματικότερης προστασίας των ελληνικών θαλασσών, το μόνο βέβαιο είναι ότι τα κονδύλια για την αγορά αυτού του πανάκριβου εξοπλισμού θα ωφελήσουν προμηθευτές και μελετητικά γραφεία, δίχως να εξηγείται πώς αυτό θα συμβάλει στην ανάκαμψη της αλιείας.
52 εκατ. ευρώ σκανδαλώδους διοχέτευσης σε άσχετους
Τα μέτρα που ανακοίνωσε η κυβέρνηση για την αλιεία συνεχίζουν την πρακτική κατασπατάλησης δημόσιων πόρων (σε προμηθευτές, προμήθειες, αναθέσεις σε μελετητικά γραφεία κ.λπ.) στο όνομα της δήθεν στήριξης του κλάδου. Ερχονται σε συνέχεια της σκανδαλώδους διοχέτευσης τουλάχιστον 52 εκατομμυρίων ευρώ από το Leader Αλιείας σε άσχετες εμπορικές δραστηριότητες, ενώ οι πόροι αυτοί θα μπορούσαν να αποτελέσουν σανίδα σωτηρίας για τον κλάδο και να θέσουν τις βάσεις ενός ουσιαστικού πλαισίου ανάκαμψης («ΟΠΕΚΕΠΕ και στην αλιεία: κονδύλια 52 εκατ. ευρώ πήγαν σε… φούρνους, πισίνες και οφθαλμιατρεία», «Εφ.Συν.», 12/10/2026).
Για την ανάκαμψη της αλιείας και των ιχθυαποθεμάτων τα διεθνή παραδείγματα είναι ξεκάθαρα, με πρώτο και βασικό μέτρο το αυτονόητο: να αφήσουμε τα ψάρια και τα άλλα αλιευόμενα είδη να αναπαραχθούν, προστατεύοντας τις περιοχές και τις περιόδους αναπαραγωγής τους και απαγορεύοντας την αλίευσή τους σε μεγέθη μικρότερα από εκείνα στα οποία φτάνουν σε αναπαραγωγική ωριμότητα. Αυτό αποτελεί άλλωστε και αίτημα των ψαράδων και των κατοίκων των παράκτιων περιοχών σε όλη την Ελλάδα. Εκεί θα έπρεπε να κατευθύνονται και οι ευρωπαϊκοί πόροι για τη στήριξη της αλιείας.
40 χρόνια στη διοίκηση της αλιείας!
Ενα αναπάντητο ερώτημα είναι με ποια κριτήρια επιλέγονται τα ίδια πρόσωπα που κινούν τα νήματα στο υπουργείο και διαιωνίζεται η παρουσία τους επί δεκαετίες κατά την εναλλαγή 22 διαφορετικών υπουργών τα τελευταία 30 χρόνια.
Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί πρώην γενική διευθύντρια Αλιείας του υπουργείου με περισσότερα από 40 χρόνια συνολικής υπηρεσίας στη διοίκηση της αλιείας και πάνω από μία δεκαετία ως προϊσταμένη της Γενικής Διεύθυνσης. Οι επιλογές της εγείρουν σοβαρά ερωτήματα τόσο για τη συστηματική εξυπηρέτηση των συμφερόντων της μέσης αλιείας όσο και για την προώθηση καταστροφικών εισηγήσεων, όπως εκείνες που οδήγησαν στην καταστροφή 13.000 καϊκιών. Ομως αντί να λογοδοτήσει, μαζί με όσους οδήγησαν τον αλιευτικό κλάδο σε πορεία κατάρρευσης, μετά τη συνταξιοδότησή της ανέλαβε θέση συμβούλου της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου. Το συνολικό αποτέλεσμα της δράσης αντίστοιχων στελεχών και των εναλλασσόμενων πολιτικών ηγεσιών οδήγησε την παράκτια αλιεία σε ολοένα μεγαλύτερο αδιέξοδο.
Ο Χρήστος Δρίβας, πρόεδρος του Σωματείου Παράκτιων Αλιέων Αίγινας «Ο Σωτήρας» και εκπρόσωπος του Σαρωνικού στο Πανελλήνιο Δίκτυο Παράκτιων Αλιευτικών Συλλόγων | AEGINA PORTAL
Χρήστος Δρίβας: «Αν χαθούμε εμείς, θα χαθεί η νησιωτικότητα και η παράδοση»
Δραματική έκκληση από τον πρόεδρο του Σωματείου Παράκτιων Αλιέων Αίγινας «Ο Σωτήρας» για να μην αφανιστεί ο κλάδος, αλλά και να προστατευτούν τα ιχθυαποθέματα
Ο Χρήστος Δρίβας, πρόεδρος του Σωματείου Παράκτιων Αλιέων Αίγινας «Ο Σωτήρας» και εκπρόσωπος του Σαρωνικού στο Πανελλήνιο Δίκτυο Παράκτιων Αλιευτικών Συλλόγων, που προχώρησε στις πρόσφατες κινητοποιήσεις, μίλησε στην «Εφ.Συν.» για την τραγική κατάσταση που βρίσκονται οι παράκτιοι αλιείς.
Είναι στον κλάδο από το 1992. Ξεκίνησε με μια βάρκα του πατέρα του 4,5 μέτρων και μετά έφτιαξε ένα καϊκάκι 6,5 μέτρων. «Κάθε χρόνο τα ιχθυαποθέματα μειώνονται δραματικά» λέει. «Εμείς που δραστηριοποιούμαστε εδώ στον Σαρωνικό, γύρω από την Αίγινα και απέναντι στον Πόρο και μέχρι την Υδρα, λέμε κάθε πέρσι και καλύτερα. Αυτό συμβαίνει συνολικά. Επειδή βρίσκομαι στο Πανελλήνιο Δίκτυο και μιλάω και με άλλα μέρη στην Ελλάδα από Θρακικό πέλαγος, Κρήτη και Ιόνιο, είναι γενικό το κακό αυτό».
«Ο αριθμός των ψαράδων έχει πέσει εξίσου δραματικά. Δεν μπαίνουν νέοι άνθρωποι στη δουλειά. Στην Αίγινα πριν από μία δεκαετία είχαμε 220 με 230 επαγγελματικά αλιευτικά και τώρα έχουν μείνει γύρω στα 130».
Πετρέλαιο
Σε ό,τι αφορά την επιδότηση στα καύσιμα, ο ίδιος λέει ότι για μια κατηγορία αλιέων με ανεμότρατες και γρι γρι πιστεύει ότι δεν είναι ιδιαίτερα ικανοποιητική. «Αυτά όλα τα καΐκια μαζί με ορισμένα καΐκια της παράκτιας αλιείας καίνε το μαύρο πετρέλαιο που λέμε. Δεν πιστεύω ότι μπορούν να ανταποκριθούν οι άνθρωποι».
«Αν είμαστε το αγκάθι που έχει μείνει αυτή τη στιγμή στη θάλασσα για να κονομήσουν τα συμφέροντα από τις ιχθυοκαλλιέργειες, ας το πούνε. Μας αφανίζουν για να κονομήσουν ορισμένοι»
«Ενα θέμα που οδηγεί προς αφανισμό τον κλάδο -δηλαδή δεν πάει άλλο- είναι η τοποθέτηση των δορυφορικών συστημάτων εντοπισμού VΝS. Εμείς στην παράκτια αλιεία, εκτός από τα καΐκια που δουλεύουν με πελαγικά είδη, δεν έχουμε περιορισμούς στην αλίευση. Τα περισσότερα σκάφη μας είναι μικρές επαγγελματικές βάρκες ανοιχτού τύπου. Πού θα μπει μέσα ένα ηλεκτρονικό εργαστήριο; Και με τι σκοπιμότητα μας το βάζουν από τη στιγμή που δεν έχουμε περιορισμούς; Και το κυριότερο, στο νομοσχέδιο που είχε έρθει για διαβούλευση, όταν ζητήσαμε να θέσουμε τεκμηριωμένες προτάσεις για να μην το βάλουν αυτό, δεν μας δέχτηκαν στη Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής. Οπως είπε η πρόεδρός της, Φωτεινή Αραμπατζή, είναι πλήρεις οι φορείς για τη διαβούλευση».
«Από την άλλη το νομοσχέδιο που πέρασε και έγινε νόμος είναι πιστή αντιγραφή του ευρωπαϊκού κανονισμού 1224 του 2009 για την τήρηση των κανόνων της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής. Στο άρθρο 9 στην παράγραφο 5 λέει ξεκάθαρα ότι επαγγελματικά καΐκια κάτω των 15 μέτρων εξαιρούνται από την τοποθέτηση VNS. Τώρα γιατί θέλουν να τοποθετήσουν αυτό το εργαλείο; Ποια είναι τα κίνητρα, ποιος είναι ο σκοπός; Μήπως είναι τα οικονομικά συμφέροντα για κάποιες εταιρείες; Εκεί πάει το μυαλό μου» λέει.
«Για την προστασία των ιχθυαποθεμάτων έχουμε κάνει πολλές προτάσεις από τότε που φτιάχτηκε το Πανελλήνιο Δίκτυο το 2025. Εμείς δραστηριοποιούμαστε σε έναν χώρο όπου δεν έχουμε ιδιοκτησιακό καθεστώς, όπως έχουν οι αγρότες τα χωράφια τους και οι κτηνοτρόφοι τις μονάδες τους. Εμείς δραστηριοποιούμαστε σε ένα “περιβόλι” στο οποίο, αν δεν διαφυλάξουμε το οικοσύστημα και τα ιχθυαποθέματα, δεν θα έχουμε την άλλη μέρα να πάμε να φέρουμε ψάρια».
Συνδρομή
«Οι προτάσεις μας δεν εισακούστηκαν ποτέ. Το πάνε συντεταγμένα – και αυτή η κυβέρνηση που το παράκανε. Πληρώνουμε αλιευτικά τέλη, ΦΠΑ και λιμανιάτικα. Δηλαδή να πληρώσουμε και τα VNS και τη μηνιαία συνδρομή που απαιτείται, 85 ευρώ τον μήνα, ε, τελειώσαμε! Αν είμαστε το αγκάθι που έχει μείνει αυτή τη στιγμή στη θάλασσα για να κονομήσουν τα συμφέροντα από τις ιχθυοκαλλιέργειες, ας το πούνε. Μας αφανίζουν για να κονομήσουν ορισμένοι. Αλλά αν χαθούμε εμείς, θα χαθεί η νησιωτικότητα και η παράδοση. Θα τρώει ο κόσμος ψάρια ιχθυοτροφείου και εισαγωγής».
«Επίσης τα θηλαστικά που καταστρέφουν τα αλιευτικά εργαλεία μας είναι μια μάστιγα που πρέπει να συνυπάρξουμε. Προς Θεού, δεν λέω να πάρει ο καθένας ένα όπλο και να αρχίσει να σκοτώνει δελφίνια, φώκιες, χελώνες. Αλλά πρέπει να υπάρξει μια μέριμνα από το ελληνικό κράτος. Γιατί οι άνθρωποι που παθαίνουν μια φυσική καταστροφή, εφόσον πληρώνουν ΕΛΓΑ αποζημιώνονται; Εμείς πληρώνουμε αλιευτικά τέλη κλιμακωτά ανά μέτρο των σκαφών. Εγώ πληρώνω 150 ευρώ τον χρόνο, άλλοι 400. Πού πάνε αυτά τα λεφτά;»
«Ως Πανελλήνιο Δίκτυο στο οποίο συμμετέχουν 40 αλιευτικοί σύλλογοι στείλαμε την περασμένη Κυριακή υπόμνημα στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για ένα επείγον ραντεβού για τα τεκμηριωμένα προβλήματα που έχουμε από όλη την Ελλάδα. Εάν δεν μας δεχτούν ο υπουργός Μαργαρίτης Σχοινάς και ο υφυπουργός Θανάσης Καββαδάς σε ένα δεκαήμερο το πολύ, θα κινηθούμε πιο δραστικά, με πιο μεγάλες κινητοποιήσεις» προειδοποιεί ο Χρήστος Δρίβας.
Διαβάστε περισσότερα