Η είσοδος της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στη Great Sea Interconnector (GSI) αλλάζει τις ισορροπίες γύρω από το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου, δημιουργώντας νέα δυναμική σε ένα εγχείρημα που τα τελευταία δύο χρόνια βρέθηκε αντιμέτωπο με γεωπολιτικά εμπόδια, χρηματοδοτικές αβεβαιότητες και διαφωνίες μεταξύ Αθήνας και Λευκωσίας.
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι η νέα μετοχική σύνθεση ενισχύει αποφασιστικά τη χρηματοδοτική και πολιτική θωράκιση του έργου, ενώ η αντιπολίτευση επιμένει ότι το βασικό ζητούμενο παραμένει η ανακοίνωση ενός σαφούς και δεσμευτικού χρονοδιαγράμματος για την επιστροφή των εργασιών στο πεδίο.
Η γαλλική Meridiam δίνει νέα ώθηση στο GSI
Η συμφωνία για την απόκτηση του 66% της Great Sea Interconnector από τη Meridiam, έναν από τους μεγαλύτερους διεθνείς επενδυτές σε έργα υποδομών με παρουσία στην Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Αφρική, θεωρείται από την Αθήνα εξέλιξη στρατηγικής σημασίας. Ο γαλλικός όμιλος διαχειρίζεται επενδύσεις ύψους περίπου 25 δισ. ευρώ και συμμετέχει σε περισσότερα από 130 μεγάλα έργα υποδομών, μεταξύ των οποίων και η ηλεκτρική διασύνδεση Ηνωμένου Βασιλείου-Γερμανίας (NeuConnect).
Στην κυβέρνηση εκτιμούν ότι η συμμετοχή της γαλλικής εταιρείας δεν ενισχύει μόνο την κεφαλαιακή βάση του έργου, αλλά προσδίδει και σημαντικό πολιτικό και διπλωματικό βάρος, καθώς θεωρείται ότι πραγματοποιείται με τη στήριξη του Παρισιού.
Οι βάσεις της συμφωνίας είχαν τεθεί ήδη από την επίσκεψη του Εμανουέλ Μακρόν στην Αθήνα τον περασμένο Απρίλιο, ενώ η γαλλική στρατηγική για ενίσχυση της παρουσίας της στην Ανατολική Μεσόγειο συνέβαλε στην επιτάχυνση των εξελίξεων.
Ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και ενίσχυση της επενδυτικής ασφάλειας
Η νέα εταιρική δομή συνοδεύεται από τη συμφωνία συνεργασίας μεταξύ ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans, με πρώτη προτεραιότητα την ολοκλήρωση των θαλάσσιων ερευνών βυθού, που αποτελούν το απαραίτητο επόμενο βήμα πριν από την πόντιση του καλωδίου.
Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία έγκρισης χρηματοδότησης από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ). Το έργο έχει ήδη εξασφαλίσει 657 εκατ. ευρώ από τον μηχανισμό Connecting Europe Facility (CEF), καθώς και επιπλέον 100 εκατ. ευρώ μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF). Επιπλέον, έχει ενταχθεί στα Projects of Common Interest (PCI) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που του παρέχει τόσο χρηματοδοτική όσο και θεσμική ευρωπαϊκή στήριξη.
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι η συμμετοχή της Meridiam θα λειτουργήσει ως καταλύτης για την ολοκλήρωση των χρηματοδοτικών διαδικασιών, τη διευκόλυνση της τραπεζικής χρηματοδότησης και την επίλυση των τελευταίων ρυθμιστικών εκκρεμοτήτων.
Ο ΑΔΜΗΕ παραμένει στο «τιμόνι» του έργου
Παρά την είσοδο του γαλλικού επενδυτικού ομίλου, ο ΑΔΜΗΕ διατηρεί τον ρόλο του στρατηγικού εταίρου, κρατώντας δικαιώματα καταστατικής μειοψηφίας, την τεχνική ευθύνη της υλοποίησης και τη λειτουργία της διασύνδεσης μετά την ολοκλήρωσή της.
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η νέα μετοχική σύνθεση δεν μεταβάλλει τον ελληνικό έλεγχο στα κρίσιμα τεχνικά και επιχειρησιακά ζητήματα του έργου, ενώ η συμμετοχή της Meridiam εισφέρει διεθνή τεχνογνωσία και βελτιώνει την κατανομή του επενδυτικού κινδύνου.
Οι εκκρεμότητες με Κύπρο και οι τουρκικές αντιδράσεις
Το έργο έχει περάσει από αλλεπάλληλες δοκιμασίες. Εκτός από τις έντονες αντιδράσεις της Τουρκίας, σημαντικές καθυστερήσεις προκάλεσαν και οι διαφωνίες που είχαν ανακύψει μεταξύ Αθήνας και Λευκωσίας για το χρηματοδοτικό μοντέλο.
Η παρέμβαση του Κύπριου υπουργού Οικονομικών Μάκη Κεραυνού το φθινόπωρο του 2025, με την οποία αμφισβητήθηκε η οικονομική βιωσιμότητα του έργου και τέθηκε θέμα της κυπριακής συμμετοχής ύψους 25 εκατ. ευρώ ετησίως, είχε δημιουργήσει σοβαρή εμπλοκή στις συνομιλίες.
Παράλληλα, οι τουρκικές αντιδράσεις κορυφώθηκαν στην περιοχή της Κάσου, όπου η Άγκυρα επιχείρησε να αποτρέψει τις έρευνες για την πόντιση του καλωδίου, επικαλούμενη το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, παρά το γεγονός ότι η περιοχή περιλαμβάνεται στη συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας-Αιγύπτου του 2020. Το καλοκαίρι του 2024, μάλιστα, είχε δημιουργηθεί σοβαρή ένταση όταν τουρκικά πολεμικά πλοία παρενόχλησαν τις εργασίες του ιταλικού ερευνητικού Ievoli Relume.
Αντιπολίτευση: «Λείπει το χρονοδιάγραμμα»
Παρά το θετικό κλίμα που δημιούργησε η συμφωνία με τη Meridiam, η αντιπολίτευση υποστηρίζει ότι εξακολουθεί να απουσιάζει το βασικό στοιχείο για την πρόοδο του έργου: ένα συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Οι υπεύθυνοι ΚΤΕ Εξωτερικών και Ενέργειας του ΠΑΣΟΚ, Δημήτρης Μάντζος και Φραγκίσκος Παρασύρης, ζητούν από την κυβέρνηση να παρουσιάσει σαφές σχέδιο υλοποίησης ενός έργου που χαρακτηρίζουν κρίσιμο τόσο για την ενεργειακή ασφάλεια όσο και για τη γεωπολιτική θέση της χώρας.
Στο ίδιο πνεύμα κινείται και η ΕΛ.Α.Σ., η οποία αναγνωρίζει ως θετική τη συμμετοχή της Meridiam, αλλά επισημαίνει ότι ούτε η παρουσία της Nexans ούτε η ελληνογαλλική αμυντική συνεργασία έχουν μέχρι σήμερα οδηγήσει στην ουσιαστική επανεκκίνηση των εργασιών.
Το επόμενο μεγάλο στοίχημα είναι η επιστροφή των ερευνών
Σύμφωνα με κυβερνητικές εκτιμήσεις, στόχος είναι οι υποθαλάσσιες έρευνες να επανεκκινήσουν μέσα στο φθινόπωρο, καθώς μέχρι σήμερα έχει ολοκληρωθεί περίπου το 40% των απαιτούμενων εργασιών.
Πηγές με γνώση των διαπραγματεύσεων επισημαίνουν ότι μετά την είσοδο της Meridiam, το ζήτημα της διάθεσης των αναγκαίων τεχνικών μέσων και του χρονοδιαγράμματος αφορά πλέον άμεσα και τη γαλλική πλευρά, γεγονός που εκτιμάται ότι μπορεί να επιταχύνει τις διαδικασίες. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί επίσημη ημερομηνία επανέναρξης.
Παράλληλα, προχωρά και ο σχεδιασμός για το δεύτερο σκέλος της διασύνδεσης, Κύπρος-Ισραήλ, καθώς ο ΑΔΜΗΕ ολοκλήρωσε τη σχετική μελέτη κόστους-οφέλους, η οποία αναμένεται να αποσταλεί στις ρυθμιστικές αρχές των δύο χωρών.
Η κυβέρνηση θεωρεί ότι οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν σταδιακά τον στόχο να εξελιχθεί η Ελλάδα σε βασικό ενεργειακό κόμβο της Ανατολικής Μεσογείου, συνδέοντας τα ηλεκτρικά δίκτυα Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ με την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Το αν η νέα εταιρική δομή θα οδηγήσει και στην ουσιαστική επανεκκίνηση του έργου, θα κριθεί τελικά όταν τα ερευνητικά πλοία επιστρέψουν στη θάλασσα και οι εργασίες περάσουν από τις υπογραφές στην πράξη.