Η μεγαλύτερη πολιτική οικογένεια της Ευρώπης, δηλαδή το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ), προετοιμάζει από τώρα τη στρατηγική της για τις εκλογές του 2029, επιδιώκοντας να κερδίσει τους ψηφοφόρους που έχασε στις τελευταίες εκλογές από την ακροδεξιά.
Ωστόσο, την ίδια στιγμή, τα μέλη της διχάζονται για το αν θα πρέπει να συνεργαστούν με τα ακροδεξιά κόμματα ή να υιοθετήσουν κάποιες από τις θέσεις τους.
Στη δεύτερη περίπτωση, όμως, το ΕΛΚ θα πρέπει να μετατοπιστεί ακόμα πιο δεξιά, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τους Ευρωπαίους πολίτες.
Όπως αναφέρει το Politico, ο πρόεδρος του ΕΛΚ Μάνφρεντ Βέμπερ δρομολόγησε τη σύσταση μιας ομάδας εργασίας στο εσωτερικό του κόμματος, με την ονομασία «Win2029» (Νίκη 2029) πριν από δύο εβδομάδες. Κύριος στόχος της ομάδας θα είναι η διαμόρφωση ενός πολιτικού προγράμματος αρκετά ελκυστικού ώστε να αντιμετωπίσει την ακροδεξιά στις κάλπες, σε τρία χρόνια από σήμερα.
Ωστόσο, συνεντεύξεις και πρακτικά εσωτερικών συναντήσεων αποκαλύπτουν τις εντεινόμενες διαφωνίες σχετικά με τη συνεργασία με ακροδεξιές ομάδες και τον βαθμό σύγκλισης μαζί τους σε ζητήματα όπως το μεταναστευτικό, το κλίμα και τα κοινωνικά θέματα.
«Η βασική πόλωση σε ολόκληρη την ήπειρο, σε πολλές εθνικές εκλογικές αναμετρήσεις και ασφαλώς στις ευρωεκλογές του 2029… θα είναι ανάμεσα στους αντιευρωπαίους λαϊκιστές και το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα», δήλωσε ο αντιπρόεδρος του ΕΛΚ και υποψήφιος πρωθυπουργός της Ρουμανίας, Ζίγκφριντ Μουρεσάν.
Οτιδήποτε πέρα από τη «μάχη» μεταξύ ΕΛΚ και ακροδεξιάς «θα έχει δευτερεύουσα σημασία», συμφώνησε ο εκπρόσωπος του κόμματος Πέδρο Λόπεθ ντε Πάμπλο. «Επειδή δεν συμμετέχουν στην κυβέρνηση, μπορούν να υπόσχονται τα πάντα. Απέναντι σε τέτοιου είδους ρητορική, οφείλουμε να σκεφτούμε ποιες εναλλακτικές λύσεις μπορούμε να προσφέρουμε στους πολίτες».
Με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να μην έχει φτάσει ακόμη ούτε στα μισά της τρέχουσας θητείας του, η σύσταση αυτής της ομάδας εργασίας σηματοδοτεί μια ασυνήθιστα πρώιμη έναρξη των προετοιμασιών του ΕΛΚ για τις εκλογές του 2029. Παράλληλα, υπογραμμίζει την αίσθηση του κατεπείγοντος που διακατέχει την ηγεσία του κόμματος, καθώς τα ακροδεξιά κόμματα κερδίζουν έδαφος σε ολόκληρη την Ένωση.
Υπό την καθοδήγηση του Ισπανού ευρωβουλευτή Εστέμπαν Γκονζάλες Πονς, η ειδική ομάδα εργασίας θα συμβάλει στη σύνταξη του τελικού εκλογικού προγράμματος του κόμματος. Οι συνομιλίες αναμένεται να ξεκινήσουν κατά τη διάρκεια συνάντησης εργασίας στη Σικελία τον Οκτώβριο και να συνεχιστούν έως το συνέδριο του ΕΛΚ στη Ρώμη, την επόμενη άνοιξη.
Το δίλημμα και οι συνεργασίες
Οι ευρωβουλευτές του ΕΛΚ καλούνται ήδη να διαχειριστούν το δίλημμα που έχουν μπροστά τους.
«Αυτό είναι το πολιτικό διακύβευμα, το ιστορικό δίλημμα που πρέπει να επιλύσει το ΕΛΚ: οφείλει να είναι σαφές και ειλικρινές απέναντι στους ψηφοφόρους: είμαστε κεντροδεξιό κόμμα ή είμαστε ένα ακόμη δεξιό κόμμα;» δήλωσε η Φινλανδή ευρωβουλευτής του ΕΛΚ, Sirpa Pietikäinen.
Οι διχογνωμίες αντικατοπτρίζουν τις διαφορετικές πολιτικές πραγματικότητες εντός του κόμματος. Σε ορισμένες χώρες, η συγκυβέρνηση με την άκρα δεξιά αποτελεί πλέον πραγματικότητα, ενώ σε άλλα κράτη τα κόμματα αυτά παραμένουν οι βασικοί αντίπαλοι του ΕΛΚ και η συνεργασία μαζί τους αποτελεί «κόκκινη γραμμή».
Οι Πολωνοί και οι Ρουμάνοι αντιτίθενται σε οποιαδήποτε σύμπλευση με την άκρα δεξιά, την ώρα που συντηρητικά κόμματα στην Ισπανία, τη Σουηδία, τη Φινλανδία, τη Δανία και την Ολλανδία έχουν συνεργαστεί κυβερνητικά μαζί της. Οι Γερμανοί ευρωβουλευτές είναι διχασμένοι, καθώς ορισμένοι στο Βερολίνο αρχίζουν να αμφισβητούν το «τείχος προστασίας» απέναντι στο κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD), δεδομένων των πρόσφατων εκλογικών επιτυχιών του. Ωστόσο, η πλειονότητα των Γερμανών μελών του ΕΛΚ στις Βρυξέλλες παραμένει αντίθετη.
Σημειώσεις από τις συνεδριάσεις του τελευταίου εξαμήνου δείχνουν ότι το ΕΛΚ (Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα) προσπαθεί να διατηρήσει το «τείχος προστασίας» του στο Κοινοβούλιο, δίνοντας επανειλημμένα οδηγίες στους ευρωβουλευτές του να απορρίπτουν τις πρωτοβουλίες της ακροδεξιάς ομάδας Patriots, ενώ παράλληλα στηρίζουν αντίστοιχες προτάσεις της δεξιάς ομάδας των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών (ECR), στην οποία ανήκει και το κόμμα της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι. Το ΕΛΚ θεωρεί το ECR αποδεκτό εταίρο.
Σε μια προσπάθεια να δώσει ένα παράδειγμα μέσω ενός εκ των ευρωβουλευτών του και να κατευνάσει τις επικρίσεις, η πολιτική ομάδα προχώρησε ακόμη και στη διαγραφή του Σλοβένου ευρωβουλευτή Μπράνκο Γκριμς, αφού εκείνος εμφανίστηκε σε εκδήλωση που διοργάνωσε το κόμμα AfD.
Τα παραδείγματα
Ωστόσο, το ΕΛΚ δεν μπορεί να αντισταθεί στον πειρασμό να συμπλεύσει με ακροδεξιές ομάδες σε ευαίσθητα ζητήματα, όπου η επίτευξη συμφωνίας με την ομάδα των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D) είναι πιο δύσκολη. Αυτό συνέβη πρόσφατα με τον φάκελο του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ, όταν μια δεξιά πλειοψηφία ψήφισε υπέρ της κατάργησης των κριτηρίων που αφορούσαν το περιβάλλον και την ισότητα των φύλων από τους μηχανισμούς ελέγχου των δαπανών. Η ηγεσία του ΕΛΚ είχε δεσμευτεί να τηρήσει συγκεκριμένη στάση, αλλά δεν κατάφερε να επιβάλει πειθαρχία στους ευρωβουλευτές της, αναδεικνύοντας ένα ρήγμα που πλέον επεκτείνεται στις καθημερινές νομοθετικές μάχες.
Στην τελευταία συνεδρίαση της ολομέλειας, η ομάδα του ΕΛΚ συζήτησε τον τρόπο έγκρισης ενός ψηφίσματος για τη μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα, μετά την κατάρρευση των διαπραγματεύσεων με τους Σοσιαλιστές και Δημοκράτες. Σύμφωνα με το Politico, δύο εσωτερικά έγγραφα αποκαλύπτουν ότι η στρατηγική του ΕΛΚ ήταν να νιώσουν οι Patriots ότι συμμετέχουν στη διαδικασία και να εξασφαλιστεί η ψήφος τους μέσω της σκόπιμης στήριξης μιας από τις τροπολογίες τους.
Το μεταναστευτικό και η μετατόπιση σε σκληρή γραμμή
Η μεγαλύτερη πρόκληση για το ΕΛΚ ίσως δεν είναι το αν θα συνεργαστεί με την άκρα δεξιά, αλλά το πώς θα την αντιμετωπίσει σε θέματα που αφορούν συγκεκριμένη ατζέντα: και ειδικά, εάν το ΕΛΚ θα κινηθεί προς τα δεξιά για να κερδίσει ψηφοφόρους ή αν θα παραμείνει σταθερό στις δικές του θέσεις.
Στο συνέδριο που ακολούθησε τις ευρωεκλογές του 2024, ο Βέμπερ κατέστησε σαφές ότι επιθυμούσε να αναδιαμορφώσει το «αφήγημα» του κόμματος, ώστε να ανακτήσει τη στήριξη ψηφοφόρων που έλκονταν από τους λαϊκιστές της άκρας δεξιάς. Αυτό σήμαινε αυστηρότερες πολιτικές για το μεταναστευτικό, περισσότερες απελάσεις και αναθεώρηση των «πράσινων» κανόνων: θέσεις που έκτοτε έχουν γίνει ακόμη πιο σκληρές.
Σημειώνεται ότι παρόλο που το Σύμφωνο της ΕΕ για τη Μετανάστευση εισήγαγε ταχύτερες διαδικασίες ασύλου και ελέγχου των συνόρων τον Ιούνιο, και οι διαπραγματευτές συμφώνησαν σε κοινούς κανόνες για την επιτάχυνση των απελάσεων, το ΕΛΚ πίεσε για ακόμη αυστηρότερα μέτρα.
Στην πολιτική συνέλευση που πραγματοποιήθηκε στη Βιέννη τον ίδιο μήνα, το κόμμα ζήτησε αυξημένες επενδύσεις στη Frontex —τον οργανισμό της ΕΕ για τη φύλαξη των συνόρων— και τη διευκόλυνση των επιστροφών στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης. Οι σύνεδροι συμφώνησαν επίσης να αντικαταστήσουν τον όρο «παράτυπη μετανάστευση» με τον όρο «παράνομη μετανάστευση» σε όλο το κείμενο, υιοθετώντας μια ορολογία που συνδέεται συχνότερα με την άκρα δεξιά, σύμφωνα με τα εσωτερικά πρακτικά.
Σε κάθε περίπτωση, αυτή η στρατηγική για το μεταναστευτικό προκαλεί προβληματισμό στο εσωτερικό του κόμματος.
«Φυσικά και πρέπει να διασφαλίσουμε την ασφάλεια των συνόρων, δεν υπάρχει αμφιβολία γι’ αυτό, αλλά το να συνδέουμε την επιτυχία της άκρας δεξιάς στην Ευρώπη μόνο με το ζήτημα της μετανάστευσης… αμφιβάλλω αν ισχύει κάτι τέτοιο», δήλωσε πάντως ο Γερμανός ευρωβουλευτής του ΕΛΚ Dennis Radtke και πρόσθεσε: «Ο αριθμός των αιτούντων άσυλο μειώνεται, ενώ η άκρα δεξιά συνεχίζει να ενισχύεται, καθώς πολλά κοινωνικά προβλήματα παραμένουν άλυτα ή δεν έχουν καν αγγιχτεί».
«Φυσικά και πρέπει να διασφαλίσουμε ασφαλή σύνορα, δεν υπάρχει αμφιβολία γι’ αυτό, αλλά το να συνδέουμε την άνοδο της ακροδεξιάς στην Ευρώπη αποκλειστικά με το ζήτημα της μετανάστευσης… αμφιβάλλω αν ισχύει κάτι τέτοιο», δήλωσε. «Ο αριθμός των αιτούντων άσυλο μειώνεται, ωστόσο η ακροδεξιά συνεχίζει να ενισχύεται, επειδή πολλά κοινωνικά προβλήματα παραμένουν άλυτα ή δεν έχουν καν θιγεί».
Εργασιακά και κοινωνικά δικαιώματα
Καθώς η ανταγωνιστικότητα και η απορρύθμιση κυριαρχούν στην απάντηση του ΕΛΚ (EPP) στα οικονομικά δεινά της Ευρώπης, ορισμένοι εκφράζουν φόβους ότι τα κοινωνικά δικαιώματα και τα δικαιώματα των εργαζομένων παραγκωνίζονται.
Τον Φεβρουάριο, οι οργανώσεις του κόμματος που εκπροσωπούν τους εργαζόμενους, τους ηλικιωμένους και τις γυναίκες προώθησαν ένα ψήφισμα που ζητούσε ισχυρότερη κοινωνική προστασία, καθώς και στήριξη για την απόκτηση δεξιοτήτων και την απασχόληση των νέων. Αντιπρόσωποι από την Αυστρία, τη Φινλανδία, τη Γερμανία και τη Σουηδία τάχθηκαν κατά, κατηγορώντας το κείμενο για «κακή διατύπωση», καθώς (σύμφωνα με τα πρακτικά της συνεδρίασης) «η εστίασή του στην κοινωνική δικαιοσύνη στέλνει λανθασμένο μήνυμα, δεδομένων των προτεραιοτήτων του ΕΛΚ για ανταγωνιστικότητα και παραγωγικότητα».
Κάποιοι αντέδρασαν, υποστηρίζοντας ότι το κόμμα δεν μπορεί να εγκαταλείψει την κοινωνική διάσταση. Η ηγεσία ανέβαλε την ψηφοφορία και το ψήφισμα εξαφανίστηκε αθόρυβα από την ημερήσια διάταξη της επόμενης συνεδρίασης.
«Δεν έχει γίνει ευκολότερο», δήλωσε ο Radtke αναφερόμενος στην προσπάθεια ενίσχυσης του κοινωνικού προσανατολισμού του ΕΛΚ. «Αν δεν είμαστε διατεθειμένοι να προασπίσουμε τα δικαιώματα των εργαζομένων και τα κοινωνικά ζητήματα, τότε δεν μπορούμε να ισχυριζόμαστε ότι είμαστε το τελευταίο λαϊκό κόμμα της Ευρώπης».
Στο Κοινοβούλιο, το ΕΛΚ υποστήριζε παραδοσιακά τα ισχυρά δικαιώματα σε θέματα σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας, επιτρέποντας παράλληλα στις εθνικές αντιπροσωπείες να ψηφίζουν κατά συνείδηση για το ζήτημα των αμβλώσεων, δήλωσε η Pietikäinen, ευρωβουλευτής με μακρά θητεία στα θέματα ισότητας των φύλων. Πλέον, καθώς ορισμένες αντιπροσωπείες σκληραίνουν τη στάση τους, η συναίνεση κλονίζεται και περισσότερα ζητήματα αφήνονται στην κρίση των ευρωβουλευτών.
Μια έκθεση σχετικά με τις έμφυλες ανισότητες στον τομέα της υγείας προκάλεσε αναστάτωση σε συνεδρίαση της Ομάδας του ΕΛΚ κατά την προηγούμενη σύνοδο της ολομέλειας: ευρωβουλευτές από την Ιρλανδία, την Πολωνία και το Λουξεμβούργο κάλεσαν τους συναδέλφους τους να την υποστηρίξουν, ενώ Ισπανοί τη χαρακτήρισαν «παράλογη» και Κροάτες κατήγγειλαν την «έμφυλη ιδεολογία» της ως «ριζοσπαστική» και «ακραία».
Η δέσμευση του κόμματος για απλούστευση της νομοθεσίας της ΕΕ έχει επίσης προκαλέσει ρήγματα, καθώς οι ευρωβουλευτές διαφωνούν ως προς την έκταση της κατάργησης της περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Οι διάφορες πτέρυγες του κόμματος διχάζονται σχετικά με το πόσο πρέπει να χαλαρώσει το χρονοδιάγραμμα για την κατάργηση των κινητήρων εσωτερικής καύσης και σε ποιο βαθμό πρέπει να μετριαστούν οι περιορισμοί στις βιομηχανικές εκπομπές άνθρακα.
Όλες οι παραπάνω διαφωνίες αναδεικνύουν το κεντρικό δίλημμα που αντιμετωπίζει το ΕΛΚ ενόψει του 2029: αν θα πρέπει να σκληρύνει τη στάση του για να επανακτήσει ψηφοφόρους από την άκρη δεξιά ή να διατηρήσει το προφίλ του: μια επιλογή που ενέχει τον κίνδυνο να βαθύνει τις διαιρέσεις μεταξύ των εθνικών κομμάτων που το απαρτίζουν.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr