Τελικά, ποια είναι αυτή η «κυρία Διαφάνεια» την οποία η κυβέρνηση Μητσοτάκη αντιμετωπίζει σαν την… αχώνευτη θεία που προσκαλείται στους γάμους από… υποχρέωση; Και γιατί την «προσκαλεί», ενώ έχει κόψει ακόμη και την «καλημέρα» με την άλλη «θεία», την «κυρία Λογοδοσία»;
Κάθε μα κάθε φορά που αποκαλύπτεται ένα σκάνδαλο διασπάθισης δημοσίου χρήματος στην Ελλάδα, η πρώτη ερώτηση που ακούγεται είναι σχεδόν πάντα η ίδια: «Πώς δεν το είδαμε, πως δεν το πήραμε χαμπάρι νωρίτερα;». Και η απάντηση με την «γίδα στην πλάτη», είναι συνήθως η ίδια – και διπλή: «Οι ευθύνες είναι διαχρονικές. Θα καταπολεμήσουμε τις εστίες διαφθοράς και διαπλοκής».
«Που εμείς τις δημιουργήσαμε», αλλά αυτό το τελευταίο, δεν το λένε.
Η διαδρομή του δημόσιου χρήματος στη χώρα, το «φόλοου δεν μάνεϊ» που λένε και οι Αμερικάνοι, παραμένει σε μεγάλο βαθμό αόρατη. Εσκεμμένα βεβαίως. Γιατί, πως αλλιώς; Και μη ρωτάς «πως αλλιώς, τι;».
Η πρόταση για τη δημιουργία της κεντρικής ψηφιακής πλατφόρμας ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ που παρουσιάστηκε σήμερα από το Ινστιτούτο του Αλέξη Τσίπρα, δεν στοχεύει να αποσπάσει/κερδίσει την προσοχή στον δημόσιο διάλογο με συνθήματα ή με δραματοποιημένες – κενές περιεχομένου – καταγγελίες, που σπεκουλάρουν με το θυμικό. Είναι μια πρόταση που μιλάει με σαφήνεια, με τεχνικές προδιαγραφές και θεσμικές προϋποθέσεις, και έρχεται στο πεδίο, σχεδόν 16 έτη μετά τη δημιουργία της «Διαύγειας». Του συστήματος που στην εποχή του αποτέλεσε μεν το πρώτο μεγάλο βήμα δημόσιας καταγραφής των κρατικών δαπανών, αλλά στην πάροδο των ετών (και με την εξέλιξη της τεχνολογίας) φαίνεται πως έχει ξεπεραστεί. Και με τους πολίτες δικαιολογημένα να λένε πως, «δεν αρκεί». Καθώς μέσα σε συνθήκες πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής κρίσης (ξανά) αισθάνονται ότι το κράτος επιμένει, εξακολουθεί να κρύβει περισσότερα απ’ όσα δείχνει.
Οι πληρωμές καταγράφονται, ναι, αλλά συχνά με καθυστέρηση, με ελλιπή στοιχεία, με εξαιρέσεις – οι οποίες έχουν καταστεί «ο κανόνας». Και το αποτέλεσμα δεν είναι βέβαια μόνο «διοικητικό» – γιατί έχει οδηγήσει και σε τραγωδίες. Είναι βαθύτατα πολιτικό, αλλά και ψυχολογικό. Με το δεύτερο να επηρεάζει έντονα πια, σχεδόν τοξικά και το πρώτο.
Οι υπερφορολογούμενοι πολίτες έχουν πάψει να πιστεύουν ότι το δημόσιο χρήμα είναι πραγματικά δικό τους. Ότι κάποιος, κάπου, το παρακολουθεί σοβαρά. Τσεκάρει. Βλέπει. Και ότι στην στραβή, γίνονται τα απαραίτητα. Ότι υπάρχουν δηλαδή ταυτόχρονα, η συνέπεια (του ελέγχου) και οι συνέπειες (για όσους παραβαίνουν τον νόμο).
Η ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ λοιπόν δεν έρχεται για να υποσχεθεί να εξαλείψει αυτό το συναίσθημα «από τη μια μέρα στην άλλη». Προτείνει όμως τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να γίνει μια σοβαρή αρχή, με την δημιουργία ενός σοβαρού, λειτουργικού εργαλείου που θα μπορούσε να βάλει τάξη στο ψηφιακό χάος με στόχο ο πολίτες να αρχίσουν, αφού δουν τα αποτελέσματα, να πιστεύουν ότι «τελικά γίνεται». Μόνο «αν θες». Ότι γίνεται δηλαδή, να δημιουργηθεί μια ενιαία ψηφιακή πλατφόρμα που θα συγκεντρώνει δεδομένα από όλα τα συστήματα του Δημοσίου, θα τα ενοποιεί αυτόματα, θα τα καθιστά πλήρως ιχνηλατήσιμα σε «πραγματικό χρόνο» και θα χρησιμοποιεί τα εξελιγμένα εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης, για να εντοπίζει ανωμαλίες πριν αυτές εξελιχθούν σε σκάνδαλα. Και τελικά θα χαλάνε το… πάρτυ. Των απευθείας αναθέσεων σε ημετέρους, των εταιρειών-φαντάσματα που εμφανίζονται από το πουθενά (και εξαφανίζονται), των υπερκοστολογήσεων 200% και 300%, τις επαναλαμβανόμενες πλην όμως περίεργες κατατμήσεις έργων. Δημοσίων βεβαίως. Κι όλα αυτά θα μπορεί να τα παρακολουθεί εύκολα, ο πολίτης, ο δημοσιογράφος, οι αρμόδιες ελεγκτικές Αρχές.
Η πρόταση δεν είναι πρωτότυπη τεχνολογικά. Είναι όμως πρωτότυπη πολιτικά. Και ήδη αρκετές χώρες χρησιμοποιούν αποτελεσματικά τέτοιες πλατφόρμες. Και σε όλες τις περιπτώσεις, το κοινό χαρακτηριστικό δεν είναι η απουσία διαφθοράς – καμία χώρα δεν την έχει εξαλείψει ολοκληρωτικά και το πιθανότερο είναι να μην την εξαλείψει ποτέ, όσο θα υπάρχει πάντα στη μέση ο «ανθρώπινος παράγοντας». Εντούτοις, το σημαντικότερο χαρακτηριστικό τους είναι η «Απόφαση». Η απόφαση να αντιμετωπιστεί το έλλειμμα εμπιστοσύνης που έχουν καλλιεργήσει συγκεκριμένες πολιτικές, αλλά και πολιτικές συμπεριφορές/νοοτροπίες, όχι στα λόγια, αλλά με συστήματα που στριμώχνουν περισσότερο την αδιαφάνεια. Τελικά, την διαφθορά και την διαπλοκή.
Προφανώς η ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ, όπως παρουσιάστηκε από το Ινστιτούτο του Αλέξη Τσίπρα, δεν είναι πανάκεια. Δείχνει όμως καθαρά και ξάστερα κάτι που έχει λείψει από τη δημόσια συζήτηση: ότι υπάρχει δρόμος πέρα από τον δικαιολογημένο θυμό, που γεννά ο κυβερνητικός ιδιοκτησιακός κυνισμός. Ένας δρόμος δύσβατος ίσως, που θυμίζει «τεχνικό μονοπάτι» ορεινού αγώνα τρεξίματος, αλλά ενδεχομένως και… βαρετός, «συστημικός» για όσους επιμένουν να φλερτάρουν με τον θολότατο «αντισυστημισμό».
Και οι τελευταίοι όμως, όπως όλοι πια, γνωρίζουν καλά πως ακριβώς αυτός ο δύσβατος δρόμος, αυτό το «τεχνικό μονοπάτι», είναι οι μόνες διαδρομές που οδηγούν στο να οικοδομηθεί ξανά, μεθοδικά και προοδευτικά στη συλλογική συνείδηση, η αίσθηση ότι το κράτος δεν είναι κάτι αόρατο, ούτε κάτι απόμακρο, ένα «ξένο σώμα», αλλά πως είναι το πλαίσιο, ο μηχανισμός που μπορεί και να ελεγχθεί σε μεγάλο βαθμό και να διορθωθεί. Τελικά, να γίνει λίγο «πιο δικό μας». Των πολιτών.
Και ειδικά τώρα, σε μια εποχή κατά την οποία η απογοήτευση έχει καταστεί σχεδόν προεπιλεγμένη πολιτική στάση, μια τέτοια πρόταση – που δεν διακρίνεται από φωνές, ουρλιαχτά, φανφάρες και… κατάρες, αλλά είναι απολύτως ξεκάθαρη – δεν είναι καθόλου μικρό πράγμα. Γιατί αποτελεί ακόμη μια υπενθύμιση ότι η Πολιτική μπορεί ακόμα να είναι –και πρέπει να ξαναγίνει– δουλειά, λεπτομέρεια και ευθύνη.
Το άρθρο Η αχώνευτη… θεία του Μητσοτάκη (Του Γιώργου Τραπεζιώτη) εμφανίστηκε πρώτα στο thefaq.gr.
Διαβάστε περισσότερα
Thefaq.gr