«Η λίμνη των κύκνων» δεν είναι απλώς ένα μπαλέτο, είναι το απόλυτο σύμβολο του κλασικισμού, μια ιστορία για την αγάπη, την προδοσία και τη μεταμόρφωση που στοιχειώνει τη σκηνή από το 1877 που πρωτοπαρουσιάστηκε στο Θέατρο Μπολσόι της Μόσχας και θεωρήθηκε αποτυχία. Την αποθέωση την γνώρισε κάποια χρόνια αργότερα το 1895 με τη νέα χορογραφία των Μάριτς Πετιπά και Λεχ Ιβάνοφ. Ο Κωνσταντίνος Ρήγος δεν είναι απλώς ένας χορογράφος, είναι μετασχηματιστής και δημιουργός παράλληλων καλλιτεχνικών συμπάντων. Στην νέα εκδοχή του (αναβίωση της παράστασης του 2018) η Λίμνη και ο μύθος μεταφέρονται σε ένα δυστοπικό περιβάλλον εγκατάλειψης, με ίχνος από το Mad Max μέλλον που μας περιμένει όλους. Εκεί όπου η φύση είναι ξερή και ηττημένη. Ο ρομαντισμός αναζητά χαραμάδες φωτός μπροστά από ένα βενζινάδικο με τον λευκό και τον μαύρο κύκνο να μην είναι πια αντίπαλες υπάρξεις, αλλά οι δύο όψεις του ίδιου προσώπου.
Η Βρετανολευκορωσίδα Ξένια Οβσιάνικ είναι μια πολυβραβευμένη πρίμα μπαλαρίνα που την έχουμε απολαύσει ξανά στις παραγωγές της ΕΛΣ: Δον Κιχώτης (2024) και Ζιζέλ (2025). Έχει την εμπειρία και την τεχνική να μεταμορφωθεί και να ζωντανέψει τόσο την Οντέτ όσο και την Οντίλ. Είχα την τιμή να απαντήσει στις ερωτήσεις μου μέσα στο πιεστικό πρόγραμμά της. Δεν συνηθίζω να σχολιάζω τις απαντήσεις που μου δίνουν αλλά έχω να πω ότι οι δικές της ήτανε γιομάτες φως και αλήθεια. Πριν απολαύσετε λοιπόν την Ξένια Οβσιάνικ στο Μπαλέτο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής μπορείτε να την διαβάσετε εδώ και να την γνωρίσετε λίγο παραπάνω:
Ας ξεκινήσω με μια προσωπική ερώτηση, η Λίμνη των κύκνων είναι ορόσημο για κάθε μπαλαρίνα. Τι είναι αυτό που αγαπάς περισσότερο σε αυτό το έργο; Είναι η μελωδία του Τσαϊκόφσκι, η πρόκληση του να ενσαρκώνεις δύο ψυχές σε ένα σώμα ή κάτι άλλο;
Λατρεύω τη μουσική της Λίμνης των Κύκνων. Θυμάμαι ακόμα τον εαυτό μου παιδί (πριν καν πάω σχολείο) να την ακούω στο πικαπ. Νομίζω ότι ξέρω τη μουσική απέξω κι ανακατωτά. Στο English National Ballet κάναμε αμέτρητες παραστάσεις της Λίμνης και θυμάμαι κάθε φορά που χόρευα στο corps de ballet – όταν έπρεπε να στέκομαι ακίνητη για ώρα στην άκρη ως κύκνος – σκεφτόμουν ποσο με θεραπεύει αυτή η μουσική. Είναι πανέμορφη, συγκινητική, αφηγηματική. Υπάρχει λόγος που αυτό το μπαλέτο νίκησε τον χρόνο.
Η εκδοχή του Κωνσταντίνου Ρήγου τοποθετείται σε ένα μέρος εγκατάλειψης. Πώς βρίσκει κανείς τον ρομαντικό λυρισμό σε έναν κόσμο που έχει ήδη καταστραφεί;
Πιστεύω ότι δεν έχει σημασία σε ποια εποχή ζεις, το να είσαι ρομαντικός έχει να κάνει με την ελπίδα, με την αναζήτησή της αληθινής ομορφιάς. Και η ομορφιά δεν βρίσκεται μόνο στην ευτυχία. Μπορεί να βρίσκεται στη θλίψη, στην πραγματικότητα… Είναι στις λεπτομέρειες. Έτσι, σε οποιονδήποτε κόσμο, μπορείς να κυνηγήσεις την ομορφιά και την ελπίδα και να βρεις τη ρομαντική τους πλευρά.
Αλήθεια, πώς αλλάζει η κίνηση ενός κύκνου όταν το νερό δεν είναι πλέον καθαρό, αλλά τοξικό ή λιγοστό;
Δεν χρειάζεται να επηρεαστεί ειδικά η κίνηση του κύκνου, αλλά το περιβάλλον και το πώς νιώθεις γι’ αυτό αντανακλάται στον τρόπο που κινείσαι συνολικά. Αν είναι τοξικό και σε βαραίνει, μπορεί να αρχίσεις να κινείσαι πιο βαριά. Αν όμως νιώθεις ψήγματα ελπίδας, τότε η κίνηση γίνεται πιο ελαφριά.
Έχεις ενσαρκώσει θρυλικούς χαρακτήρες. Πού τοποθετείς τη δυαδικότητα της Οντέτ/Οντίλ στο προσωπικό σου πάνθεον ρόλων; Είναι η απόλυτη κορυφή ή υπάρχει άλλος χαρακτήρας που νιώθεις ότι σου ταιριάζει περισσότερο ως Ksenia;
Είναι ειρωνικό ή αρκετά αστείο, αλλά ο ρόλος της Οντέτ στη Λίμνη των Κύκνων βρίσκεται όντως στην κορυφή του πανθέου μου, γιατί ως παιδί μου είχαν πει ότι δεν θα τον χορέψω ποτέ. Είχε να κάνει κυρίως με τη σωματικότητα – τότε είχα κοντό λαιμό, μυώδες σώμα και δεν έμοιαζα με κύκνο. Αυτό το σχόλιο έμεινε μέσα μου για πάντα. Ακόμα και όταν μεγάλωσα και το σώμα μου μάκρυνε, δεν το πίστεψα ποτέ εντελώς. Έτσι, για πολύ καιρό ένιωθα ότι δεν μπορούσα να κάνω τη Λίμνη των Κύκνων. Ήταν ο πιο δύσκολος ρόλος για να κατακτήσω, από την άποψη του να πιστέψω ότι μπορώ να το κάνω.
Πότε ήταν η πρώτη φορά στη ζωή σου που ένιωσες πραγματικά σαν κύκνος – εκτεθειμένη, εύθραυστη και υπό το βλέμμα όλων;
Ως πρίμα μπαλαρίνα, νιώθεις έτσι κάθε μέρα. Νιώθεις ότι πρέπει να δικαιολογείς τη θέση σου, το γιατί σού δίνονται τόσες ευκαιρίες, το γιατί πληρώνεσαι τον μισθό σου, κάθε φορά που μπαίνεις ακόμα και στην καθημερινή προπόνηση ή στην πρόβα.
Ο Ρήγος προτείνει ότι η Οντέτ και η Οντίλ δεν είναι αντίπαλοι, αλλά δυο πλευρές του ίδιου προσώπου. Πώς προσέγγισες αυτή την εσωτερική σύγκρουση, χωρίς το παραδοσιακό κλισέ του καλού εναντίον του κακού;
Είναι πολύ ενδιαφέρον να προσεγγίζεις μια τόσο διαφορετική παραγωγή της Λίμνης των Κύκνων. Στην παραδοσιακή εκδοχή παίζεις δύο διακριτούς χαρακτήρες, ενώ εδώ παίζεις περισσότερο μεταφορικές εικόνες – διαφορετικές πλευρές του εσωτερικού μας κόσμου. Είναι διασκεδαστικό να παίρνεις κάτι οικείο και να το βλέπεις από μια τελείως νέα προοπτική. Για έναν ηθοποιό και καλλιτέχνη, αυτή η βουτιά είναι το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της δουλειάς μας.
Μετά από εκατοντάδες χρόνια ιστορίας της Λίμνης των Κύκνων, πώς καταφέρνει κανείς να κάνει τη χορογραφία να μοιάζει σαν να συμβαίνει για πρώτη φορά;
Θυμάμαι έναν δάσκαλό μου να λέει ότι κάθε φορά που βγαίνεις στη σκηνή, πρέπει να κάνεις το κοινό να νιώθεις ότι αυτοσχεδιάζεις. Αυτό με επηρέασε πολύ, γιατί η κίνηση όταν χορεύεις δεν πρέπει να πηγάζει από το «α, αυτή είναι η χορογραφία που πρέπει να κάνω», αλλά να είναι έκφραση ενός συναισθήματος που βιώνεις καθώς λες την ιστορία σου. Το ίδιο το συναίσθημα οδηγεί την κίνηση. Αυτό επιτρέπει στην ιστορία να ξετυλίγεται κάθε φορά εκ νέου. Μια ιστορία που μιλά για αγάπη, αναζήτηση εαυτού ή πάλη με τις διαφορετικές πλευρές σου, είναι επίκαιρη σε κάθε χρονική στιγμή. Είτε πριν από εκατό χρόνια, είτε τώρα.
Οι τεχνικές απαιτήσεις αυτού του ρόλου σχεδόν ξεπερνούν τα ανθρώπινα όρια. Όταν φτάνεις σε αυτό το σημείο εξάντλησης στη σκηνή, ποιο είναι το «καύσιμο» που σε κρατά σε κίνηση και διατηρεί τον λυρισμό;
Η πεποίθηση ότι ως άνθρωποι έχουμε πολύ μεγαλύτερα όρια από όσο νομίζαμε και ότι ακόμα και στην πιο εξαντλημένη κατάσταση απλώς ξύνω την επιφάνεια. Αυτό με κάνει να αγνοώ το σήμα της κούρασης και να συνεχίζω να ζω την ιστορία που ερμηνεύω.
Υπάρχει κάποια προσωπική ανάμνηση που κουβαλάς πάντα στη σκηνή και σε βοηθά να αγγίζεις την συναισθηματική αλήθεια του μπαλέτου;
Ο περισσότερος χρόνος που αφιερώνω στην προετοιμασία κάθε ρόλου εστιάζει στο πώς θα αποδώσω με ειλικρίνεια τη συναισθηματική διαδρομή της ιστορίας. Η έμπνευση μπορεί να προέλθει από προσωπικές εμπειρίες, ταινίες, βιβλία ή άλλες ιστορίες. Όμως η εύρεση μιας αυθεντικής συναισθηματικής εξέλιξης είναι καθοριστική για να ταυτιστεί το κοινό, και αυτό είναι ένα από τα πιο σημαντικά μου καθήκοντα ως ερμηνεύτρια.
Ως πρίμα μπαλαρίνα, αναμένεται συχνά να είσαι το φως/Οντέτ. Σε ποιο κομμάτι της προσωπικότητάς σου έπρεπε να ανατρέξεις για να βρεις το σκοτάδι/Οντίλ για τη συγκεκριμένη εκδοχή;
Αναζητώ τους λόγους για το σκοτάδι και τον πόνο που κρύβεται πίσω από αυτό. Το σκοτάδι γεννιέται πάντα από εμπειρίες. Αν μπορείς να ταυτιστείς με την εμπειρία μπορείς να ταυτιστείς και με το σκοτάδι.
Πιστεύεις ότι η ανθρώπινη επιθυμία για υπέρβαση είναι περισσότερο ή λιγότερο επίκαιρη στην ψηφιακή, κυνική εποχή μας;
Πιστεύω ότι η επιθυμία για υπέρβαση θα υπάρχει πάντα. Δεν έχει σημασία σε τι κόσμο ζούμε ή πόση ελπίδα έχουμε για την ανθρωπότητα. Η επιθυμία για ομορφιά στη ζωή μας και για αγάπη θα υπάρχει πάντα. Απλώς μπορεί να δείχνει διαφορετική οπτικά σε κάθε εποχή.
Έχεις χορέψει τη Λίμνη των Κύκνων σε πολλές διαφορετικές διαλέκτους σε όλη την Ευρώπη. Τι είναι μοναδικά ελληνικό ή μεσογειακό στην ενέργεια που έχει εμφυσήσει ο Ρήγος σε αυτή την παραγωγή;
Αυτή η παραγωγή ενσαρκώνει μια αναζήτηση για τον λυρισμό και την ομορφιά, προσπαθώντας να καταλάβει πού ταιριάζει η ιστορική ομορφιά στον σημερινό κόσμο. Η Ελλάδα είναι ένα μοναδικό μέρος όπου αυτή η κουβέντα γίνεται σχεδόν καθημερινά. Συναντάς την αρχαιότερη ιστορία να συνυπάρχει με τη σύγχρονη ζωή. Το να περιβάλλεσαι από αυτές τις ιδεαλιστικές εικόνες της τέχνης του παρελθόντος γεννά φυσικά το ερώτημα: έχουν ακόμα την ίδια αξία; Αντιπροσωπεύουν ακόμα τα ίδια ιδανικά και ελπίδες στο σημερινό κοινωνικό περιβάλλον; Κατά κάποιον τρόπο, αυτή η παραγωγή θέτει το ίδιο ερώτημα: πώς μπορεί η ιστορική ομορφιά να ζει και να αναπνέει σήμερα. Αυτός ο διάλογος ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν είναι κάτι που μοιάζει πολύ ελληνικό.
Σε αυτό το στάδιο της καριέρας σου, το σώμα σου νιώθει το βάρος της λίμνης διαφορετικά από ό,τι όταν ξεκίνησες; Πώς διαπραγματεύεσαι με τους μύες σου όταν αρχίζουν να «διαμαρτύρονται»;
Είμαι στο σημείο όπου έχω μάθει πώς να παίρνω το καλύτερο από το σώμα μου. Έχω αναπτύξει ρουτίνες και εργαλεία, φυσιολογικά και ψυχολογικά, που με βοηθούν να αντιμετωπίζω τις προκλήσεις που έρχονται στον δρόμο μου.
Ποιο είναι το πιο μη-μπαλαρίνα «πράγμα» που λατρεύεις να κάνεις και δεν θα εγκατέλειπες ποτέ για χάρη της καριέρας σου;
Να πηγαίνω σε περιπέτειες. Λατρεύω τα ταξίδια, την πεζοπορία, το να εξερευνώ άγνωστα μέρη και να χάνομαι.
Ποια είναι συνήθως η πρώτη σκέψη που περνάει από το μυαλό σου την στιγμή που πέφτει η αυλαία και ξεκινά το χειροκρότημα;
«ΟΚ… ΟΚ… Τα κατάφερα…»
Όταν βρίσκεσαι στην Αθήνα για μια τόσο έντονη παραγωγή, πού βρίσκεις τη δικιά σου «λίμνη» ηρεμίας; Έχεις κάποιο αγαπημένο αθηναϊκό τελετουργικό ή ένα μυστικό μέρος που σε βοηθά να γεμίσεις μπαταρίες;
Απολαμβάνω το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος και τον περιβάλλοντα χώρο του, το Πάρκο, τη Βιβλιοθήκη – ο σχεδιασμός του είναι πανέμορφος και μελετημένος, με κάνει πάντα να νιώθω γαλήνη. Και η Αθήνα έχει πάντα ήλιο – αυτό είναι ήδη τεράστιο προτέρημα!
Τέλος, αν μπορούσες να ψιθυρίσεις μια φράση στη μικρή Ksenia που φόρεσε για πρώτη φορά τις πουέντ της στη Λευκορωσία, ποια θα ήταν αυτή;
«Συνέχισε».
Info παράστασης:
Η λίμνη των κύκνων | Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος Εθνικής Λυρικής Σκηνής – ΚΠΙΣΝ
The post Η διεθνούς φήμης Α’ Χορεύτρια Ξένια Οβσιάνικ μιλάει στο ελc για τη Λίμνη …του Κωνσταντίνου Ρήγου με τους κύκνους από το Μπαλέτο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής appeared first on ελculture – Θέατρο, Μουσική, Τέχνη & Πολιτισμός.
Διαβάστε περισσότερα