Οι επικοινωνιακές γκάφες στην εξωτερική πολιτική είναι σίγουρα προβληματικές, αλλά οι λανθασμένες στρατηγικές παραδοχές είναι δομικά επικίνδυνες. Όταν οι εκτιμήσεις των κορυφαίων συμβούλων της κυβέρνησης λειτουργούν ως «αυτοεκπληρούμενη προφητεία» εις βάρος των εθνικών συμφερόντων, το κόστος για τη χώρα είναι μακροπρόθεσμο και ανυπολόγιστο.
@defencenetΠώς ο Θ.Ντόκος κατέστρεψε την προσέγγιση Ελλάδας-Ανατ. Λιβύης και άνοιξε τον δρόμο για την επικράτηση της Τουρκίας #ntokos #politiki #pronews #pronewsgr♬ πρωτότυπος ήχος – defencenet
Το πιο τρανταχτό παράδειγμα αυτής της νοοτροπίας εντοπίζεται στον Ιούνιο του 2020, με τις δηλώσεις-σοκ του Συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας (ΣΕΑ), Θάνου Ντόκου. Ήταν η στιγμή που η Αθήνα αποφάσισε να «ξεγράψει» με τον πιο επίσημο τρόπο την πλευρά της Ανατολικής Λιβύης, χαρακτηρίζοντας τη στήριξη στον Στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ ως μια «λάθος επιλογή».
Για να καταλάβουμε το μέγεθος της διπλωματικής αστοχίας, πρέπει να γυρίσουμε τον χρόνο στον Ιανουάριο του 2020. Υπό συνθήκες απόλυτης μυστικότητας, ο επικεφαλής της Ανατολικής Λιβύης, Χαλίφα Χαφτάρ, επισκέπτεται την Αθήνα. Ο εμφύλιος στη Λιβύη βρισκόταν στο απόκορυφό του, με τις δυνάμεις του να πολιορκούν την Τρίπολη επί 14 μήνες (στο πλαίσιο της επιχείρησης «Πλημμύρα Αξιοπρέπειας»).
Έχοντας απέναντί του την υποστηριζόμενη από την Τουρκία «Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας» (GNA) της Δυτικής Λιβύης, ο Χαφτάρ έβλεπε την Ελλάδα ως το μοναδικό φυσικό στήριγμα στην περιοχή.
Στις συναντήσεις του στην Αθήνα, ο Λίβυος στρατάρχης ζήτησε έμπρακτη βοήθεια σε οπλισμό ή ακόμη και τη συνδρομή Ελλήνων πρώην στρατιωτικών (με τα έξοδα πλήρως καλυμμένα από τα ΗΑΕ).
Ο τότε ΣΕΑ, Αντιναύαρχος (ε.α.) Αλέξανδρος Διακόπουλος, εισηγήθηκε θετικά για μια αποφασιστική ελληνική εμπλοκή. Ωστόσο, ο τότε αναπληρωτής ΣΕΑ Θάνος Ντόκος και ο τότε ΥΠΕΞ Νίκος Δένδιας προέταξαν ένα κατηγορηματικό «όχι».
Το αποτέλεσμα ήταν ο Χαφτάρ να αποχωρήσει από την ελληνική πρωτεύουσα εισπράττοντας μονάχα «ευχές» από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη.
Τον Ιούνιο του 2020, οι ισορροπίες στο πεδίο των μαχών άλλαξαν. Με την καθοριστική στρατιωτική βοήθεια της Τουρκίας, οι δυνάμεις της Τρίπολης αντεπιτέθηκαν, αναγκάζοντας τον Χαφτάρ σε υποχώρηση.
Ακριβώς σε αυτή την κρίσιμη συγκυρία, ο Θάνος Ντόκος προχώρησε σε δημόσιες τηλεοπτικές δηλώσεις, στέλνοντας το μήνυμα ότι η Αθήνα θεωρεί την Ανατολική Λιβύη «τελειωμένη».
«Έχει αλλάξει το momentum της σύγκρουσης. Από εκεί που είχαμε “επενδύσει” και εμείς όταν φαινόταν ότι έχει το πάνω χέρι, πλέον φαίνεται ότι χάνει στο πεδίο των μαχών και ίσως οι πολιτικές του μέρες να είναι μετρημένες… πρέπει να μπούμε στη διαδικασία δημιουργίας νέας Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας».
Αυτό το δημόσιο άδειασμα άνοιξε διάπλατα την πόρτα στην Άγκυρα. Η Τουρκία εκμεταλλεύτηκε αμέσως το ελληνικό διπλωματικό κενό και την ατολμία της Αθήνας, ξεκινώντας μια σταδιακή επαναπροσέγγιση ακόμα και με το περιβάλλον του Χαφτάρ.
Το δεύτερο σκέλος της ίδιας τοποθέτησης αποκάλυψε μια βαθύτερη παθογένεια της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής: την πρόθυμη αποδοχή τετελεσμένων. Αναφερόμενος στο παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, ο κυβερνητικός σύμβουλος του Μητσοτάκη είχε δηλώσει:
«Το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι κάτι που μας προβληματίζει πάρα πολύ αλλά δεν αφορά μόνο εμάς. Έχουμε δηλώσεις συμπαράστασης από τις ΗΠΑ και την ΕΕ, αλλά δε νομίζω ότι είναι υψηλή προτεραιότητα για εκείνους, όμως φοβάμαι πως δεν πρόκειται να το ανταλλάξουν με κάποιο δικό τους συμφέρον.
Άρα, φοβάμαι ότι είναι μια πραγματικότητα με την οποία θα πρέπει να ζήσουμε για κάποιο διάστημα, μέχρι να βρούμε τρόπους να το υπονομεύσουμε».
Η παραδοχή ότι οι σύμμαχοι δεν θα «ιδρώσουν» για τα ελληνικά δίκαια, σε συνδυασμό με την εγκατάλειψη των συμμάχων μας στη Λιβύη, συνέθεσαν το σκηνικό μιας απόλυτης στρατηγικής αποτυχίας. Αντί η Ελλάδα να αξιοποιήσει την Ανατολική Λιβύη για να ακυρώσει στην πράξη το μνημόνιο, επέλεξε τη μοιρολατρία.
Σήμερα, η πραγματικότητα είναι αμείλικτη. Η Τουρκία όχι μόνο διατηρεί τα ερείσματά της στην Τρίπολη, αλλά έχει επεκτείνει την επιρροή της σε ολόκληρη τη λιβυκή επικράτεια, συνάπτοντας σχέσεις και συμμαχίες ακόμα και με την Ανατολική Λιβύη.
Η πολιτική του «φοβικού συνδρόμου» και οι εκτιμήσεις περί «μετρημένων ημερών» των δυνητικών συμμάχων μας, οδήγησαν τελικά στον γεωπολιτικό εγκλωβισμό της Ελλάδας και σε μια ακόμη χαμένη ευκαιρία στην Ανατολική Μεσόγειο.
Διαβάστε περισσότερα