του Χρήστου Ν. Κώνστα
Κανείς δεν μιλά. Ουδείς διαμαρτύρεται. Οι πρυτάνεις σωπαίνουν. Οι καθηγητές κοιτάζουν αλλού. Τα επιστημονικά σωματεία δεν ασχολούνται.
Η χώρα βαδίζει αμέριμνη και το Κράτος μοιράζει «πτυχία με το φτυάρι», με κατεύθυνση έναν κόσμο όπου το πανεπιστημιακό πτυχίο δεν αποτελεί αποδεικτικό γνώσεων, απλά χρησιμεύει ως διαβατήριο για ένα επιπλέον επίδομα, μια ευκολότερη μετάθεση.
Παρακολουθήσαμε την τελευταία πράξη αυτού του δράματος στις 16 Μαρτίου 2026.
Μέσα σ’ ένα νομοσχέδιο για την ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών, η κυβέρνηση ενσωμάτωσε μια διάταξη που ανοίγει τον δρόμο για 400.000 αποφοίτους των πρώην ΤΕΙ (ΚΑΤΕΕ κλπ), να αποκτήσουν πτυχία ισότιμα με τα πανεπιστημιακά.
000 τίτλοι σπουδών αναβαθμίζονται δια νόμου με μια διαδικασία εξετάσεων, σε ορισμένα μαθήματα που από την αρχή φαντάζει φαύλη, ανούσια και εκπαιδευτικά επικίνδυνη.
Θα δούμε την μεγαλύτερη μαζική απονομή ακαδημαϊκών τίτλων στη μεταπολιτευτική ιστορία της χώρας. Με μια διάταξη κρυμμένη σαν παράγραφος σε νομοσχέδιο που κανείς δεν περίμενε να αγγίξει τα θεμέλια της ανώτατης εκπαίδευσης.
Η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη μίλησε για «αποκατάσταση αδικίας» και «κλείσιμο εκκρεμότητας δεκαετιών».
Δεν είναι άδικη η παρατήρηση. Οι απόφοιτοι των ΤΕΙ, μετά το 2001, βρέθηκαν πράγματι σε ένα θεσμικό κενό, καθώς τα ιδρύματά τους είχαν ήδη αναγνωριστεί ως ανώτατα, αλλά τα πτυχία τους παρέμεναν σε νομοτεχνική αμφισημία. Η αδικία υπήρξε πραγματική.
Το ερώτημα όμως, ΔΕΝ είναι αν υπήρχε πρόβλημα.
Ας αναρωτηθούμε, η λύση που επελέγη, σέβεται τους αποφοίτους, τα Πανεπιστήμια, την Παιδεία και κυρίως την κοινωνία που χρηματοδοτεί όλο αυτό το οικοδόμημα;
Το πρόβλημα είναι η πλήρης ισοπέδωση των πάντων, ο μοιραίος και αποκρουστικός εξισωτισμός που τρώει την σάρκα της Παιδείας από τα μέσα της και τροφοδοτεί το brain drain.
Η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη είναι η ίδια απόφοιτος Αγγλικής Φιλολογίας του ΕΚΠΑ, με μεταπτυχιακό στη Συγκριτική Παιδαγωγική και εξειδίκευση σε Ινστιτούτα Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου του Λονδίνου. Με λίγα λόγια, η Υπουργός Παιδείας γνωρίζει «από μέσα» τι σημαίνει να αποκτάς ακαδημαϊκό τίτλο βήμα-βήμα, εξέταση μετά από εξέταση, μάθημα μετά από μάθημα.
Όταν λοιπόν μιλά για «αυστηρά ακαδημαϊκά κριτήρια» στη διαδικασία αντιστοίχισης των 400.000 πτυχίων, δεν αγνοεί το πραγματικό περιεχόμενο όσων λέει.
Απλώς λέει κάτι άλλο από αυτό που εννοεί.
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η περίπτωση του υφυπουργού Παιδείας, Νίκου Παπαϊωάννου, εμπνευστή της συγκεκριμένης διάταξης ως αρμόδιος για την τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Ο κ. Παπαϊωάννου είναι Καθηγητής Παθολογικής Ανατομίας, στην Κτηνιατρική Σχολή του ΑΠΘ, επιβλέπων 7 διδακτορικών διατριβών, μέλος 37 εξεταστικών επιτροπών.
Υπήρξε Πρύτανης του Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, για 5 χρόνια, από το 2019 έως το 2024.
Είναι δηλαδή ο άνθρωπος που για μισή δεκαετία, καθόριζε τα ακαδημαϊκά πρότυπα του μεγαλύτερου πανεπιστημίου της χώρας, είναι ο πολιτικός που -θεωρητικά- γνωρίζει καλύτερα από οποιονδήποτε τι σημαίνει εξεταστική επιτροπή, βαθμολογία και ακαδημαϊκή αξιοπιστία.
Το γεγονός ότι δεν έχει σπουδάσει στο εξωτερικό (πέρα από κάποια «περάσματα» σε σεμινάρια και συνέδρια) ίσως του στερεί την πραγματική γνώση για τι σημαίνει ακαδημαϊκό περιβάλλον και ακαδημαϊκή σκέψη.
Αυτός λοιπόν ο πολιτικός και «ακαδημαϊκός», δήλωσε δημοσίως ότι η διαδικασία αντιστοίχισης
«πρέπει να είναι συμβατή με το γεγονός ότι οι εξεταζόμενοι είναι ενδεχομένως οικογενειάρχες με περιορισμένο πρόγραμμα».
Με άλλα λόγια συστήνει, ανοιχτά και χωρίς αιδώ, στους βαθμολογητές των ΑΕΙ να επιδείξουν «επιείκεια», γιατί οι υποψήφιοι είναι «απασχολημένοι».
Αν την ίδια λογική εφαρμόζαμε στους σημερινούς φοιτητές (πολλοί από τους οποίους εργάζονται παράλληλα με τις σπουδές, συντηρούν οικογένειες, αντιμετωπίζουν οικονομικές πιέσεις ασύγκριτα μεγαλύτερες από αυτές των 45άρηδων αποφοίτων ΤΕΙ), θα έπρεπε να καταργήσουμε τις εξετάσεις συνολικά.
Δυστυχώς η λογική του υφυπουργού δεν είναι ανθρωπιστική. Είναι πολιτικάντικη.
Αποτελεί αποδόμηση του νοήματος της ακαδημαϊκής αξιολόγησης, ντυμένη με γλώσσα κοινωνικής ευαισθησίας.
Το πιο ανησυχητικό είναι ότι η δήλωση αυτή ανήκει σ’ έναν «ακαδημαϊκό», έναν καθηγητή, έναν άνθρωπο που γνωρίζει τι ακριβώς καταστρέφει.
Απέναντι σ’ αυτή τη δήλωση, υπάρχει σιωπή. Καμία αντίδραση από τη Σύνοδο Πρυτάνεων. Κανένα ψήφισμα από ακαδημαϊκά τμήματα. Κανένας καθηγητής δεν έσπευσε να πει ότι αυτό που περιγράφεται δεν είναι αξιολόγηση είναι τελετουργική επικύρωση προαποφασισμένου αποτελέσματος.
Η omerta λειτουργεί τέλεια.
Η Ελλάδα συνειδητά συντηρεί την βιομηχανία παραγωγής «πανεπιστημιακών τίτλων» χωρίς περιεχόμενο, χωρίς ουσία, χωρίς σύνδεση με την οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα.
Η Ελλάδα έχει χτίσει -εδώ και δεκαετίες- ένα εκπαιδευτικό σύστημα που συγχέει με εκπληκτική συνέπεια δύο έννοιες ριζικά διαφορετικές: την Εκπαίδευση και την Παιδεία.
Η Εκπαίδευση είναι μετρήσιμη. Έχει πτυχία, βαθμούς, πιστωτικές μονάδες ECTS, διαπιστεύσεις. Είναι ο τυπικός τίτλος που κρέμεται στον τοίχο.
Η Παιδεία είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο, ασύλληπτο από αλγόριθμους και αδύνατο να νομοθετηθεί.
Παιδεία είναι η ικανότητα να σκέφτεσαι βαθιά, αυτόνομα, να αμφισβητείς, να συνθέτεις γνώσεις από διαφορετικά πεδία, να αντέχεις την αβεβαιότητα και να συνεχίζεις να μαθαίνεις χωρίς κανείς να σε εξετάζει.
Μπορεί να υπάρχει Παιδεία χωρίς πτυχίο αλλά το πτυχίο δεν περιέχει απαραιτήτως Παιδεία.
Στην Εκπαίδευση υπάρχουν εργαζόμενοι, οπαδοί και ψηφοφόροι.
Με την Παιδεία ασχολούνται μόνον οι σκεπτόμενοι Έλληνες. Πολίτες που διαβάζουν, μελετούν, ερευνούν και δεν αρκούνται στο καθημερινό «σκρολάρισμα» του κινητού τηλεφώνου.
Τετρακόσιες χιλιάδες απόφοιτοι ΤΕΙ αναμένουν αναβάθμιση του πτυχίου τους. Είναι μια μάζα ψηφοφόρων που κανένας πολιτικός δεν θέλει να αντιμετωπίσει με «όχι».
Η Παιδεία αντιθέτως δεν ψηφίζει. Δεν διαδηλώνει. Δεν οργανώνει συνδικάτα.
Απλά εγκαταλείπει τη χώρα με τα πρώτα αεροπλάνα του brain drain.
Η τακτική της κυβέρνησης να εντάξει τη συγκεκριμένη ρύθμιση σε νομοσχέδιο για Σχολή Παραστατικών Τεχνών, είναι η κλασική τεχνική του νομοτεχνικού καμουφλάζ. Κρύβει τη ρύθμιση που δεν θέλει να συζητηθεί, μέσα σ’ ένα άσχετο νομοσχέδιο, ελπίζοντας ότι θα περάσει στην αφάνεια.
Συνήθως αυτό συμβαίνει. Οι ακαδημαϊκοί είναι απασχολημένοι με τα ερευνητικά τους προγράμματα, οι δημοσιογράφοι με τα «μεγάλα της επικαιρότητας» και οι πολίτες με την ακρίβεια.
Το ερώτημα που απομένει είναι βαθύτερο από το ζήτημα των 400.000 πτυχίων.
Αφορά το τι είδους κοινωνία θέλουμε να χτίσουμε.
Αν ο σκοπός της Ανώτατης Εκπαίδευσης είναι η απονομή τίτλων που ανοίγουν πόρτες στην αγορά εργασίας και στο δημόσιο, τότε η λογική της κυβέρνησης είναι συνεπής.
Τίτλοι μοιράζονται, πόρτες ανοίγουν, ψήφοι κερδίζονται.
Αν όμως η Ανώτατη Εκπαίδευση έχει ως αποστολή να προετοιμάσει πολίτες, ικανούς να σκέφτονται κριτικά, να καινοτομούν, να συμβάλλουν στην παραγωγικότητα και την ανάπτυξη μιας χώρας που αγωνιά να βγει από την παγίδα χαμηλής προστιθέμενης αξίας, τότε αυτό που συμβαίνει είναι καταστροφικό.
Η Ελλάδα είναι μια από τις χώρες με τον υψηλότερο αριθμό πτυχιούχων στην ΕΕ και ταυτόχρονα μια από τις χώρες με τη χαμηλότερη παραγωγικότητα εργασίας.
Η αντίφαση αυτή είναι το αποτέλεσμα δεκαετιών μιας πολιτικής που επένδυσε στους τίτλους και υποτίμησε την πραγματική γνώση.
©ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
The post Η εκκωφαντική «omerta» στη «βιομηχανία» των πανεπιστημιακών τίτλων appeared first on ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ money-tourism.gr.
Διαβάστε περισσότερα