Η ψήφιση του Ν. 5321/2026 για την εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) αποτελεί αναγκαίο βήμα για την προσαρμογή της χώρας στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο διακυβέρνησης της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ), το οποίο συνεχίζει να εξελίσσεται μέσα από τις πράξεις εφαρμογής και τις πρόσφατες τροποποιήσεις του.
Η αποτελεσματική εφαρμογή του AI Act είναι κρίσιμη για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών και τη δημιουργία ενός ασφαλούς και αξιόπιστου περιβάλλοντος για την υπεύθυνη ανάπτυξη και αξιοποίηση της ΤΝ στην Ελλάδα, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα.
Ωστόσο, η ψήφιση του νόμου δεν συνιστά από μόνη της πολιτική για την ΤΝ. Η θέσπιση των αναγκαίων εθνικών μέτρων εφαρμογής του AI Act αποτελούσε υποχρέωση της χώρας στο πλαίσιο εφαρμογής του ευρωπαϊκού Κανονισμού. Το ζητούμενο δεν ήταν μόνο η θεσμική συμμόρφωση, αλλά η δημιουργία ενός αποτελεσματικού πλαισίου εφαρμογής και η ένταξή του σε ένα ευρύτερο Εθνικό Σχέδιο για την αξιοποίηση της ΤΝ.
Δυστυχώς, ο νέος νόμος επικεντρώνεται κυρίως στη ρύθμιση των θεσμικών ζητημάτων εφαρμογής του AI Act, χωρίς να συνοδεύεται από μια ολοκληρωμένη εθνική πολιτική για την υπεύθυνη και δίκαιη ανάπτυξη της ΤΝ. Παράλληλα, παραμένουν ανοικτά κρίσιμα ζητήματα που θα κρίνουν την επιτυχία του νέου θεσμικού πλαισίου, όπως:
η διασφάλιση επαρκούς στελέχωσης, χρηματοδότησης και τεχνικής υποστήριξης των αρμόδιων αρχών, ώστε να διαθέτουν την απαραίτητη εξειδίκευση και επιχειρησιακή ικανότητα για την αποτελεσματική εποπτεία των συστημάτων ΤΝ,
η δημιουργία αποτελεσματικών μηχανισμών συντονισμού μεταξύ των εμπλεκόμενων αρχών, με σαφή και ισόρροπη κατανομή των αρμοδιοτήτων, ώστε να αξιοποιείται η εξειδίκευση κάθε φορέα και να αποφεύγονται επικαλύψεις ή υπερβολική συγκέντρωση αρμοδιοτήτων,
η ένταξη της εφαρμογής του AI Act σε ένα ολοκληρωμένο Εθνικό Σχέδιο που θα συνδέει την τεχνολογική καινοτομία με την ανάπτυξη δεξιοτήτων, την παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα και τη δίκαιη ψηφιακή μετάβαση και θα αξιοποιεί πλήρως τις δυνατότητες της ΤΝ ενισχύοντας την εθνική ικανότητα στην έρευνα, την καινοτομία και την τεχνολογική ανάπτυξη.
Επομένως, η ψήφιση του νόμου δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως το τέλος της διαδρομής, αλλά ως η αφετηρία μιας ολοκληρωμένης και υπεύθυνης εθνικής πολιτικής για την ΤΝ, η οποία θα πρέπει να αποτυπωθεί σε ένα συνεκτικό Εθνικό Σχέδιο που θα συνδέει την καινοτομία με την προστασία των δικαιωμάτων, την ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού, τη στήριξη της επιχειρηματικότητας, τον ψηφιακό μετασχηματισμό του Δημοσίου και τη δίκαιη κατανομή των οφελών της τεχνολογικής προόδου.
Ως Τομέας Ψηφιακής Πολιτικής της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης, θεωρούμε αναγκαίο ένα ολοκληρωμένο Εθνικό Σχέδιο για την ΤΝ το οποίο πρέπει να στηρίζεται στους ακόλουθους στρατηγικούς πυλώνες:
επικαιροποίηση και επιχειρησιακή υλοποίηση της Εθνικής Στρατηγικής για την ΤΝ, ως βασικού εργαλείου υλοποίησης και παρακολούθησης της προόδου του Εθνικού Σχεδίου,
διαμόρφωση ενός σύγχρονου πλαισίου διακυβέρνησης το οποίο θα διασφαλίζει τη διαφάνεια, τη λογοδοσία, την προστασία των δικαιωμάτων, τη σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων, τον αποτελεσματικό συντονισμό των εποπτικών αρχών και τον δημοκρατικό έλεγχο,
ενίσχυση της επιχειρησιακής ετοιμότητας των αρμόδιων αρχών, με επαρκή στελέχωση, πόρους και εξειδικευμένη τεχνογνωσία για την αποτελεσματική εφαρμογή του AI Act,
εκπόνηση ενός σχεδίου ανάπτυξης δεξιοτήτων για την εποχή της ΤΝ, ώστε πολίτες, εργαζόμενοι και δημόσια διοίκηση να μπορούν να ανταποκριθούν στις νέες απαιτήσεις,
δημιουργία μηχανισμών συστηματικής παρακολούθησης των κοινωνικών, οικονομικών και εργασιακών επιπτώσεων της ΤΝ,
ουσιαστική στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων για την ασφαλή, υπεύθυνη και αποτελεσματική αξιοποίηση της ΤΝ στις επιχειρησιακές τους λειτουργίες, με στόχο την ενίσχυση της παραγωγικότητας, της ανταγωνιστικότητας και του ψηφιακού τους μετασχηματισμού,
διαμόρφωση ενός ισχυρού εθνικού οικοσυστήματος έρευνας, καινοτομίας και ανάπτυξης εφαρμογών ΤΝ με ενίσχυση των ερευνητικών και υπολογιστικών υποδομών, πρόσβαση σε ποιοτικά δεδομένα, ανάπτυξη κοινών δημόσιων υποδομών για την ΤΝ, δημιουργία ρυθμιστικών περιβαλλόντων δοκιμών και χρηματοδοτικών εργαλείων, ώστε οι ελληνικές νεοφυείς και καινοτόμες επιχειρήσεις να μπορούν να αναπτύσσουν, να δοκιμάζουν και να διαθέτουν αξιόπιστα και ανταγωνιστικά συστήματα ΤΝ.
Η ΤΝ μπορεί να αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες αναπτυξιακές ευκαιρίες της χώρας. Για να συμβεί αυτό απαιτείται μια πολιτική που δεν θα περιορίζεται στην τυπική συμμόρφωση με τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό, αλλά θα διασφαλίζει και την ουσιαστική εφαρμογή του, μέσα από επαρκείς πόρους, εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό και ισχυρή επιχειρησιακή ικανότητα των αρμόδιων αρχών. Παράλληλα, απαιτείται η ανάπτυξη ενός ισχυρού εθνικού οικοσυστήματος ΤΝ, με δημόσιες υπολογιστικές και ερευνητικές υποδομές, δεδομένα, έρευνα, ανθρώπινο δυναμικό και ένα ευνοϊκό περιβάλλον καινοτομίας.
Η χώρα χρειάζεται ένα Εθνικό Σχέδιο για την ΤΝ με σαφείς προτεραιότητες, μετρήσιμους στόχους και ενεργή συμμετοχή της επιστημονικής και ερευνητικής κοινότητας, των επιχειρήσεων, των εργαζομένων και της κοινωνίας των πολιτών. Μόνο έτσι η ΤΝ μπορεί να αποτελέσει μοχλό βιώσιμης ανάπτυξης, ποιοτικής απασχόλησης, κοινωνικής συνοχής και δημοκρατικής ενδυνάμωσης της χώρας.
Ο Τομέας Ψηφιακής Πολιτικής της ΕΛ.Α.Σ. θα συμβάλει ενεργά στον δημόσιο διάλογο, καταθέτοντας συγκεκριμένες προτάσεις για τη διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου Εθνικού Σχεδίου για την ΤΝ.
* Τομεάρχης Ψηφιακής Πολιτικής ΕΛΑΣ
Διαβάστε περισσότερα