Πώς ένα «πράσινο» πρόγραμμα ανακύκλωσης έγινε μηχανή σπατάλης δημόσιου και ευρωπαϊκού χρήματος – και γιατί αυτό αφορά και τη 13η σύνταξη.
Μια κυβέρνηση που πολλαπλασίασε τα σκάνδαλα
Υπάρχει μια ποιοτική διαφορά ανάμεσα στην κυβέρνηση που κάνει λάθη και στην κυβέρνηση που μετατρέπει το ίδιο το κράτος σε εργαλείο. Τα τελευταία χρόνια η χώρα δεν παρακολουθεί μεμονωμένα «στραβοπατήματα», αλλά μια αλυσίδα υποθέσεων όπου επαναλαμβάνεται το ίδιο μοτίβο: δημόσιοι θεσμοί που λειτουργούν υπέρ συγκεκριμένων συμφερόντων, έλεγχοι που καθυστερούν ή απενεργοποιούνται και ευθύνες που δεν φτάνουν ποτέ στην κορυφή. Όταν το φαινόμενο παύει να είναι εξαίρεση και γίνεται κανόνας, η κουβέντα δεν αφορά πια τη διαφθορά κάποιων προσώπων· αφορά τον τρόπο άσκησης της εξουσίας.
Η υπόθεση των υποκλοπών έδειξε την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών και ένα παρακρατικό λογισμικό (Predator) να στοχοποιούν αρχηγούς κομμάτων της Αντιπολίτευσης, πολιτικούς, δημοσιογράφους και στελέχη – με τον έλεγχο να καταλήγει, όπως πάντα, να μην αγγίζει το Μέγαρο Μαξίμου.
Η τραγωδία των Τεμπών, με τους 57 νεκρούς, ανέδειξε δεκαετίες εγκατάλειψης της σιδηροδρομικής ασφάλειας και συνοδεύτηκε από επίμονες καταγγελίες για συγκάλυψη, αλλοίωση του τόπου του εγκλήματος και εμπόδια στη δικαστική διερεύνηση.
Οι παρεμβάσεις στη δικαιοσύνη – από τη διαχείριση ευαίσθητων δικογραφιών έως τη στοχευμένη τοποθέτηση προσώπων – συνθέτουν την εικόνα ενός μηχανισμού που αντιμετωπίζει τους ελεγκτικούς θεσμούς ως εσωτερική υπόθεση της εξουσίας.
Και μετά ήρθε ο ΟΠΕΚΕΠΕ: το σκάνδαλο των αγροτικών επιδοτήσεων, όπου εικονικές δηλώσεις εκτάσεων και πληρωμές σε μη δικαιούχους οδήγησαν την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία σε δεκάδες συλλήψεις και σε εκτιμώμενη ζημιά που προσεγγίζει τα 160 εκατ. Ευρώ τον χρόνο, με τον οργανισμό να οδηγείται σε «λουκέτο». [1]
Τέσσερα ονόματα, ένα μοτίβο: δημόσιο και ευρωπαϊκό χρήμα που παύει να προορίζεται για να ικανοποιεί ανάγκες των πολιτών και καταλήγει σε ιδιωτικά ταμεία.
Αυτό το άρθρο εστιάζει σε μια ακόμη ψηφίδα του ίδιου παζλ, λιγότερο θορυβώδη, αλλά εξίσου αποκαλυπτική: τα «σπιτάκια ανακύκλωσης».
Το πράσινο πρόσχημα: τι είναι τα «σπιτάκια»
Πρόκειται για τα «Πολυκέντρα Ανακύκλωσης» – ογκώδεις οικίσκοι με μηχανήματα αυτόματης ανταποδοτικής ανακύκλωσης – που προμηθεύτηκαν φορείς διαχείρισης απορριμμάτων σε τρεις Περιφέρειες: Αττική (ΕΔΣΝΑ, επί περιφερειάρχη Γ. Πατούλη), Πελοπόννησο (ΦΟΔΣΑ, Π. Νίκας) και Κρήτη (ΕΣΔΑΚ), με χρηματοδότηση από συγχρηματοδοτούμενα ευρωπαϊκά προγράμματα. Ανάδοχος εταιρεία στους σχετικούς διαγωνισμούς ήταν η ΤΕΧΑΝ των αδελφών Μούργου, με κατασκευάστρια των μηχανημάτων την ENVIPCO Hellas, θυγατρική του αμερικανικού ομίλου ENVIPCO. [2]
Στα χαρτιά, ένα υποδειγματικό «πράσινο» έργο. Στην πράξη, όπως κατέγραψαν ελληνικές και κοινοτικές αρχές, ένας μηχανισμός με τέσσερα δομικά προβλήματα: φωτογραφικός διαγωνισμός, τιμές-πολλαπλάσια της αγοράς, ουσιαστικά ένας και μοναδικός προμηθευτής και τοποθέτηση σε κοινόχρηστους χώρους χωρίς αδειοδότηση. Ας τα δούμε ένα προς ένα, με τα δημοσιευμένα στοιχεία.
1. Ο φωτογραφικός διαγωνισμός – «εικονικός ανταγωνισμός»
Πόρισμα του 2023 της Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ), που υπάγεται στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους. Σύμφωνα με το πόρισμα, στον διαγωνισμό του ΕΔΣΝΑ για την Αττική οι δύο εταιρείες που κατέθεσαν προσφορά – ΤΕΧΑΝ και ENVIPCO – «δεν είναι ανεξάρτητοι οικονομικοί φορείς, αλλά τυγχάνουν κοινού οικονομικού συμφέροντος», γεγονός που, όπως σημειώνει, «ήταν δυνατόν να διαγνωσθεί εξ αρχής μόνο από μια έρευνα στο διαδίκτυο». Η ίδια η αναθέτουσα αρχή, μάλιστα, είχε στείλει πρόσκληση αποκλειστικά σε αυτές τις δύο συνδεδεμένες εταιρείες. [2]
Η ΤΕΧΑΝ έδωσε προσφορά 300.000 ευρώ ανά «σπιτάκι» (372.000 ευρώ με ΦΠΑ) και η ENVIPCO … 2.500 ευρώ περισσότερα, ήτοι 302.500 ευρώ. Η ίδια η ΤΕΧΑΝ, με υπεύθυνη δήλωση του νόμιμου εκπροσώπου της (24-7-2020), δηλώνει ότι είναι ο «επίσημος αντιπρόσωπος στην Ελλάδα» της ENVIPCO, η οποία «αποτελεί το εργοστάσιο κατασκευής» των προσφερόμενων μηχανημάτων. [2] Με άλλα λόγια, ο υποψήφιος και ο «ανταγωνιστής» του ήταν ο αντιπρόσωπος και το εργοστάσιο του ίδιου προϊόντος. Το συμπέρασμα της ΕΔΕΛ είναι κατηγορηματικό: δεν πληρούνταν ο όρος για «δύο τουλάχιστον προσφορές από δύο ανεξάρτητους μεταξύ τους προμηθευτές» και η διαδικασία είχε χαρακτήρα «εικονικού ανταγωνισμού» και στοιχείο «φωτογραφικότητας». [2]
Δεν είναι μόνο η ΕΔΕΛ. Ήδη τον Απρίλιο του 2023, ο επικεφαλής της αρμόδιας Διεύθυνσης της Κομισιόν, Nicola de Michelis, ρωτούσε εγγράφως τις ελληνικές αρχές αν οι τεχνικές προδιαγραφές ήταν «αδικαιολόγητα συγκεκριμένες» και «πολύ κοντά στο προϊόν ενός συγκεκριμένου παραγωγού, συγκεκριμένα της ΤΕΧΑΝ», σημειώνοντας ότι ο ίδιος παραγωγός ήταν «ο μοναδικός μειοδότης» στην Πελοπόννησο, ο ανάδοχος στην Αττική και ο μοναδικός που πέρασε στη 2η φάση στην Κρήτη. [2] Όταν οι ίδιες οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες περιγράφουν έναν διαγωνισμό «κομμένο και ραμμένο» για μία εταιρεία, ο όρος «φωτογραφικός» γίνεται καταγεγραμμένη διαπίστωση.
2. Το κόστος: πολλαπλάσιο της αγοράς – έως και 500 %
Το δεύτερο «γκρίζο» σημείο είναι το κόστος. Το πόρισμα της ΕΔΕΛ διαπιστώνει «σοβαρές υπερβάσεις σε σχέση με αντίστοιχες τεχνολογίες της αγοράς, με διαφορές που φτάνουν έως και το 500 %», και καταλήγει: «Το κόστος των ~300.000 € ανά σπιτάκι υπερβαίνει έως και πέντε φορές την τιμή αντίστοιχου εξοπλισμού (~66.000 €)». [2] Όταν οι ελεγκτές ζήτησαν τιμές από μεγάλους κατασκευαστές (ENVIPCO, TOMRA, RVM Systems), μία εταιρεία απάντησε ότι παρεμφερές μηχάνημα πωλείται από 66.000 έως 97.000 ευρώ, με τεχνικά φυλλάδια για απόδειξη. [2]
Η επιστολή de Michelis είναι ακόμη πιο αυστηρή: η έρευνα αγοράς των ευρωπαϊκών υπηρεσιών έδειξε παρόμοιο εξοπλισμό διαθέσιμο «μεταξύ 30.000 και 70.000 ευρώ, δηλαδή 5 με 10 φορές λιγότερο» από την τιμή που πλήρωσε το ελληνικό δημόσιο. [2] Οι λεπτομέρειες αυτού του κοστολογίου – και η σύγκριση με την Ευρώπη και την Αμερική – αναλύονται στον επόμενο πίνακα.
Αναλυτικό κοστολόγιο: πού πήγε το χρήμα
Για να γίνει κατανοητό το μέγεθος της υπερκοστολόγησης, αξίζει να δει κανείς τι πληρώθηκε στην Ελλάδα και τι κοστίζει ο ίδιος εξοπλισμός διεθνώς. Πρώτα, οι προσφορές που κατατέθηκαν στους τρεις διαγωνισμούς – όπου, όπως θα δούμε, ο «ανταγωνισμός» ήταν εικονικός:
Και τώρα η σύγκριση με το πραγματικό κόστος του ίδιου ή παρεμφερούς, εξοπλισμού στην Ευρώπη και την Αμερική:
Η τιμή στην Ελλάδα είναι 4 έως 10 φορές υψηλότερη από κάθε διεθνή τιμή αναφοράς. Ενδεικτικά: ένα βιομηχανικό μηχάνημα πολλαπλών ρευμάτων κοστίζει διεθνώς έως ~97.000 €, ένα μικρό μηχάνημα DRS ~5.000-6.000 € – και όμως το ελληνικό δημόσιο πλήρωσε ~300.000 € (372.000 € με ΦΠΑ) ανά μονάδα.
Η αριθμητική είναι αμείλικτη. Οι προϋπολογισμοί των διαγωνισμών ήταν περίπου 27 εκατ. ευρώ για την Αττική, 17,4 εκατ. για την Πελοπόννησο και 18 εκατ. για την Κρήτη – δηλαδή πάνω από 62 εκατ. ευρώ συνολικά, πλέον ΦΠΑ. [2] Αν ο ίδιος εξοπλισμός είχε αγοραστεί σε τιμή αγοράς (ακόμη και στο ανώτατο όριο των ~97.000 €), το κόστος θα ήταν περίπου το ένα τρίτο ή και λιγότερο. Η διαφορά – δεκάδες εκατομμύρια ευρώ – δεν είναι θεωρητική: αποτυπώνεται στα πρόστιμα ανάκτησης που επέβαλε το ίδιο το Υπουργείο Οικονομικών.
Οι αποφάσεις καταλογισμού υπεγράφησαν από τον Γενικό Γραμματέα Β. Σιαδήμα. Η ειρωνεία: το πρόστιμο «φορτώνεται» στους φορείς της αυτοδιοίκησης – και τελικά στους δημότες μέσω δημοτικών τελών – ενώ ο ανάδοχος και το κεντρικό κράτος που σχεδίασε το πρόγραμμα μένουν, προς το παρόν, στο απυρόβλητο. [4]
3. Ένας διαγωνισμός, ένας πραγματικός υποψήφιος
Το ίδιο το πόρισμα της ΕΔΕΛ καταγράφει ότι στην κρίσιμη «Ομάδα Ε» (τα σπιτάκια) η ΤΕΧΑΝ ήταν «η μοναδική συμμετέχουσα στον διαγωνισμό … καθώς και ανάδοχος αυτής», με την ENVIPCO – τον συνδεδεμένο «ανταγωνιστή» – απλώς να προσφέρει «συγκριτικά» στοιχεία που έκαναν την τιμή των 300.000 ευρώ να μοιάζει φυσιολογική. [2] Ουσιαστικά, ο διαγωνισμός στηρίχθηκε στην τιμή που πρόσφερε η ίδια η εταιρεία στην προηγούμενη «έρευνα αγοράς» και μετά η ίδια εταιρεία υπήρξε ο μοναδικός πραγματικός υποψήφιος. Είναι το τέλειο κλειστό κύκλωμα: ο προμηθευτής και η μητρική/κατασκευάστρια του ίδιου προϊόντος «ανταγωνίζονται» ο ένας τον άλλον – πρακτικά, ένας.
4. Οικίσκοι σε κοινόχρηστους χώρους – χωρίς αδειοδότηση
Πέρα από τη διαχείριση του χρήματος, υπάρχει και το ζήτημα του δημόσιου χώρου. Οι ογκώδεις οικίσκοι τοποθετήθηκαν σε πλατείες, πεζοδρόμια και ελεύθερους κοινόχρηστους χώρους – εκεί όπου, κατά κανόνα, δεν επιτρέπεται μόνιμη κατασκευή. Από διάφορους φορείς καταγγέλλεται ότι «η τοποθέτηση γίνεται σε ελεύθερους χώρους χωρίς αδειοδότηση και χωρίς ουσιαστική διαβούλευση», επιβαρύνοντας «τον ήδη καταπονημένο δημόσιο χώρο με κατασκευές που δεν βοηθούν ουσιαστικά την υπόθεση της ανακύκλωσης». [5] Οι αντιδράσεις έρχονται «από σχεδόν κάθε γειτονιά της πόλης».
Απέδωσαν τελικά; Τα στοιχεία λένε «όχι»
Η απάντηση, με βάση τα δημοσιευμένα στοιχεία, είναι αποκαρδιωτική. Η συμβολή τους στην ανακύκλωση παραμένει αμελητέα, όπως δείχνει η στασιμότητα των ποσοστών ανακύκλωσης τα τελευταία χρόνια.
Στο πεδίο, η εικόνα είναι ακόμη χειρότερη. Ο δήμαρχος Θέρμης περιγράφει πολυκέντρα εγκαταλελειμμένα, χωρίς καν σύμβαση συντήρησης και λειτουργίας με τους δήμους, παρότι κόστισαν ~350.000 ευρώ το καθένα. [3] Μετά τη διακοπή της κεντρικής διαχείρισης, το κόστος και η λειτουργία «φορτώθηκαν» στους δήμους, ενώ η ίδια η εταιρεία ανακοίνωσε την παύση λειτουργίας τους. [3] Και υπάρχει και η διάσταση των πυρκαγιών: στην ερώτησή του προς τον πρωθυπουργό, βουλευτής της ΝΔ ζητά επισήμως στοιχεία για «τον αριθμό των εγκαταστάσεων ανακύκλωσης που έχουν υποστεί πυρκαγιά», τις ποσότητες ανακυκλώσιμων που καταστράφηκαν και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις. [6] Δηλαδή, εξοπλισμός εκατομμυρίων που όχι μόνο δεν ανακύκλωσε όσο υποσχόταν, αλλά σε περιπτώσεις κατέληξε στάχτη.
Υπάρχει, μάλιστα, και ένα δεύτερο επίπεδο απόδοσης που έθιξε η ΕΔΕΛ: αμφιβολίες για το αν τα ανακυκλώσιμα υλικά που συλλέγονταν καταγράφονταν όντως υπέρ των δήμων (για να μειωθούν τα δημοτικά τους τέλη) ή αν αξιοποιούνταν για ίδιον όφελος του σχήματος που διαχειριζόταν τα «σπιτάκια». Το τελικό πόρισμα αναφέρει ότι «δεν αποδεικνύεται εν τέλει με ασφάλεια ότι ο ΕΔΣΝΑ συλλέγει τις ποσότητες ανακυκλώσιμων υλικών … και δηλώνονται ως επιτευχθείς στόχος … υπέρ των Δήμων». [4] Με απλά λόγια: πλήρωσε ο πολίτης και δεν είναι καν βέβαιο ότι ωφελήθηκε ο δήμος του.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία μπαίνει στη μέση
Η υπόθεση δεν είναι πια απλώς αντικείμενο δημοσιευμάτων. Βρίσκεται στο μικροσκόπιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO), της υπηρεσίας που διευθύνει η Laura Kövesi. Στα τέλη Ιουνίου 2026, ύστερα από εισαγγελική παραγγελία, η Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων πραγματοποίησε εφόδους σε εγκαταστάσεις που συνδέονται με την υπόθεση, σε Δάφνη, Παλλήνη και Ασπρόπυργο, με κατάσχεση ψηφιακών αρχείων – μεταξύ αυτών οι συμβάσεις πώλησης και οι συμβάσεις της εταιρείας με εταιρείες επικοινωνίας. [7] Στο επίκεντρο, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, βρίσκεται και το ζήτημα της «αθέμιτης επιρροής» ώστε το έργο να καταλήξει στη συγκεκριμένη εταιρεία.
Νωρίτερα, η ΕΔΕΛ είχε επιβάλει ποινή επιστροφής 3 εκατ. ευρώ στον ΕΔΣΝΑ, χαρακτηρίζοντας τον διαγωνισμό «φωτογραφικό». [5] Το επίμαχο σημείο παραμένει: αυτά τα εκατομμύρια που «επιστρέφονται» ως μη επιλέξιμες δαπάνες, στο τέλος τα πληρώνει ο Έλληνας φορολογούμενος – όχι όσοι σχεδίασαν και ενέκριναν τη σπατάλη. Σημαντικό είναι ότι η κριτική δεν έρχεται μόνο από την αντιπολίτευση, το πιο ενοχλητικό για την κυβέρνηση είναι ότι επίμονος «κατήγορος» έγινε βουλευτής της ίδιας της ΝΔ.
Όταν σε ελέγχει ο ίδιος σου ο βουλευτής
Ο Γιώργος Βλάχος, βουλευτής της ΝΔ στην Ανατολική Αττική, κατέθεσε ερώτηση και αίτημα κατάθεσης εγγράφων απευθείας στον πρωθυπουργό για το πρόγραμμα των «Πράσινων Σπιτιών». Είχε προηγηθεί γραπτή ερώτηση τον Αύγουστο, χωρίς απάντηση, και επίκαιρη ερώτηση που συζητήθηκε στη Βουλή τον Μάιο του 2026· καθώς οι απαντήσεις του υφυπουργού «δεν τον κάλυψαν», έκανε πράξη την προειδοποίηση «θα απευθυνθώ υψηλότερα». [6]
Στην ερώτησή του ζητά να κατατεθούν στη Βουλή τα έγγραφα «που αφορούν τον διαγωνισμό … το κόστος προμήθειας και εγκατάστασης, τη διαδικασία διενέργειας του διαγωνισμού, τους συμμετέχοντες και τους αναδόχους, την τύχη και τη διαχείριση των υλικών … την ετήσια δαπάνη λειτουργίας», καθώς και τον αριθμό των εγκαταστάσεων που υπέστησαν πυρκαγιά. [6] Όταν ζητά διαφάνεια ο ίδιος ο κυβερνητικός βουλευτής – και μάλιστα από τον πρωθυπουργό – το επιχείρημα περί «οργανωμένης επίθεσης της αντιπολίτευσης» καταρρέει από μόνο του.
Και τώρα, ξανά: ο διαγωνισμός των 210 εκατ. ευρώ
Το πιο ανησυχητικό είναι ότι το μοτίβο δεν ανήκει στο παρελθόν. Οι ίδιες εταιρείες βρίσκονται στο επίκεντρο ενός νέου, τεράστιου διαγωνισμού: την προμήθεια 4.000 μηχανημάτων «αντίστροφης ανακύκλωσης», προϋπολογισμού 210 εκατ. ευρώ, στο πλαίσιο του Συστήματος Εγγυοδοτικής Επιστροφής (DRS). [7] Η νορβηγική Tomra κατέθεσε ενστάσεις, μιλώντας για όρους «παράνομους και αδικαιολόγητους» που περιορίζουν τον ανταγωνισμό και ευνοούν συγκεκριμένους προμηθευτές – τις ίδιες εταιρείες που είχαν συμμετάσχει στην προηγούμενη προμήθεια των «σπιτιών». [7]
Ενδεικτικά, όποιος θέλει να υποβάλει ένσταση καλείται να καταθέσει εγγυητική επιστολή 500.000 ευρώ – όταν σε αντίστοιχες διαδικασίες το κόστος είναι μερικές εκατοντάδες ευρώ – ενώ η προκήρυξη δεν ανέφερε καν τον συνολικό προϋπολογισμό και έδινε επτά μόλις ημέρες για την υποβολή προσφορών. [7] Δηλαδή, ξανά, ένα «κάστρο» χτισμένο για να κρατά έξω τον πραγματικό ανταγωνισμό. Η υπόθεση των «σπιτιών» δεν είναι μια παρωχημένη ιστορία· είναι το προσχέδιο μιας πολύ μεγαλύτερης.
Η αντεπίθεση της ΤΕΧΑΝ – και γιατί δεν πείθει
Η ανάδοχος απαντά στις κατηγορίες. [8] Οφείλουμε να καταγράψουμε τα βασικά της επιχειρήματα – και να τα εξετάσουμε ένα προς ένα.
Επιχείρημα 1: «Απόφαση Ολομέλειας Ελεγκτικού Συνεδρίου (1345/2024) έκρινε ότι δεν υπάρχει υπερκοστολόγηση ούτε φωτογραφική διάταξη».
Η επίκληση μιας δικαστικής απόφασης δεν ακυρώνει το εύρημα της ΕΔΕΛ, για τρεις λόγους. Πρώτον, το Ελεγκτικό Συνέδριο διενεργεί προσυμβατικό έλεγχο νομιμότητας – εξετάζει αν τα έγγραφα που του υποβλήθηκαν τεκμηριώνουν τη σύμβαση, όχι αν πίσω από αυτά κρύβεται εικονικός ανταγωνισμός. Δεύτερον, το ίδιο το πόρισμα της ΕΔΕΛ ασκεί ρητή κριτική στον έλεγχο του Ελεγκτικού, σημειώνοντας ότι εκείνο έκρινε επαρκή την τεκμηρίωση «χωρίς … να διαγνωσθεί ότι αμφότερες αυτές οι εταιρίες είναι κοινού οικονομικού συμφέροντος». [2] Τρίτον, και κυριότερο: αν το θέμα είχε κλείσει αμετάκλητα το 2024, δεν θα διενεργούσε σήμερα εφόδους και έρευνα η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, ούτε θα ζητούσε το Υπουργείο Οικονομικών ανάκτηση ~39,7 εκατ. ευρώ. [4] Η υπόθεση είναι ανοιχτή· δεν έχει κριθεί.
Επιχείρημα 2: «Το νούμερο των 66.000 € είναι ψευδές· ανταγωνιστική εταιρεία προσέφερε 332.072 €».
Το ότι μια άλλη προσφορά ήταν επίσης υψηλή δεν αποδεικνύει ότι η τιμή ήταν εύλογη – αποδεικνύει ακριβώς αυτό για το οποίο μιλά η ΕΔΕΛ: ότι όλες οι «επίσημες» προσφορές προέρχονταν από στενό, συνδεδεμένο κύκλο (ΤΕΧΑΝ και ENVIPCO, αντιπρόσωπος και εργοστάσιο του ίδιου προϊόντος). Όπως δείχνει ο Πίνακας 2, το νούμερο των ~66.000 ευρώ δεν το επινόησε δημοσιογράφος: προκύπτει από την έρευνα της ίδιας της ΕΔΕΛ σε κατασκευαστές (66.000 – 97.000 €) και επιβεβαιώνεται ανεξάρτητα από την Κομισιόν (30.000 – 70.000 €, «5 με 10 φορές λιγότερο»), από δημάρχους (60.000 – 90.000 €) και από δημοσιογραφική έρευνα (65.000 – 75.000 €). [2] [4]
Τέσσερις ανεξάρτητες πηγές συγκλίνουν στην ίδια τάξη μεγέθους. Η σύγκριση «332.072 έναντι 372.000» είναι σύγκριση μέσα στο ίδιο υπερτιμημένο σύμπαν – και μάλιστα ανάμεσα σε δύο συνδεδεμένες εταιρείες.
Επιχείρημα 3: «Η διακοπή λειτουργίας οφείλεται στους ΦΟΔΣΑ, όχι στην εταιρεία».
Ακόμη κι αν γίνει δεκτό ότι η καθυστέρηση επιλογής νέου αναδόχου βαρύνει τους φορείς, το ερώτημα παραμένει: γιατί πλήρωσε το δημόσιο ~300.000 ευρώ ανά μονάδα για εξοπλισμό που, σύμφωνα με την Κομισιόν, είχε αμελητέα συμβολή και αμφίβολη βιωσιμότητα; [5] Το αν έκλεισαν με υπαιτιότητα της εταιρείας ή των φορέων είναι δευτερεύον μπροστά στο ότι σχεδιάστηκαν και τιμολογήθηκαν έτσι εξαρχής.
Επιχείρημα 4: «Ευθύνη έχουν οι Περιφέρειες και οι δήμοι, όχι η κυβέρνηση».
Η προσπάθεια να «φορτωθεί» η ευθύνη αποκλειστικά στην αυτοδιοίκηση αγνοεί δύο γεγονότα. Πρώτον, το πρόγραμμα προωθήθηκε και εγκαινιάστηκε από το κέντρο: το πρώτο «σπιτάκι» τοποθετήθηκε το 2019 έξω από το Υπουργείο Εσωτερικών, στην πλατεία Κλαυθμώνος, σε πανηγυρική τελετή με τη συμμετοχή του ίδιου του πρωθυπουργού Κ. Μητσοτάκη. [4] Δεύτερον, η ίδια η ΕΔΕΛ απέδιδε μερίδιο ευθύνης και στη Διαχειριστική Αρχή του ΥΜΕΠΕΡΑΑ – δηλαδή στο κεντρικό κράτος – για «μη επαρκή αξιολόγηση» των πράξεων· ευθύνη που, όπως καταγγέλλεται, «εξαφανίστηκε» από το τελικό πόρισμα. [4] Το χρήμα ήταν ευρωπαϊκό και εθνικό, οι κανόνες τέθηκαν από το κέντρο και η πολιτική βιτρίνα ήταν της κυβέρνησης.
Συμπερασματικά: η εταιρεία έχει κάθε δικαίωμα να υπερασπιστεί τη θέση της και το τεκμήριο αθωότητας ισχύει πλήρως. Όμως τα κρίσιμα ευρήματα – φωτογραφικός χαρακτήρας, κοινό οικονομικό συμφέρον, μοναδική ουσιαστικά προσφορά, τιμές-πολλαπλάσια – είναι διαπιστώσεις ελεγκτικού οργάνου του κράτους και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που τώρα διερευνά η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Το πολιτικό συμπέρασμα: 13η σύνταξη ή «σπιτάκια»;
Κάθε φορά που τίθεται το αίτημα για μια 13η σύνταξη ή για ουσιαστική στήριξη των πιο αδύναμων, η κυβέρνηση επικαλείται «δημοσιονομικό χώρο» που δεν υπάρχει. Η υπόθεση των «σπιτιών ανακύκλωσης» δείχνει πού πηγαίνει αυτός ο χώρος. Δεκάδες εκατομμύρια για εξοπλισμό που κόστισε έως και δεκαπλάσια της αγοραίας τιμής· σχεδόν 40 εκατ. ευρώ που «επιστρέφονται» ως μη επιλέξιμες δαπάνες και επιβαρύνουν προϋπολογισμούς και δημότες· ένας νέος διαγωνισμός 210 εκατ. που φαίνεται να ακολουθεί το ίδιο σενάριο.
Το πρόβλημα δεν είναι ένα σπιτάκι. Είναι το σύστημα: όταν το κράτος αγοράζει τα πάντα υπερτιμημένα υπέρ ιδιωτικών συμφερόντων – από τις αγροτικές επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ [1] μέχρι τα «Σπιτάκια Ανακύκλωσης» – η σπατάλη και η διαφθορά είναι μέθοδος. Κάθε ευρώ που χάνεται σε μια φωτογραφική προμήθεια είναι ένα ευρώ που δεν φτάνει στον συνταξιούχο, στο νοσοκομείο, στο σχολείο.
Γι’ αυτό η απάντηση «δεν υπάρχουν λεφτά για 13η σύνταξη» είναι, στην καλύτερη περίπτωση, ημιτελής. Λεφτά υπήρχαν – και για τα «σπιτάκια» των 300.000 ευρώ και για δεκάδες αντίστοιχες υποθέσεις. Το ζήτημα δεν είναι αν η χώρα έχει πόρους· είναι ποιος τους καρπώνεται. Μια κυβέρνηση που διασπαθίζει δημόσιο και ευρωπαϊκό χρήμα με υπερκοστολογήσεις προς όφελος λίγων, δεν έχει ούτε ηθικό ούτε δημοσιονομικό δικαίωμα να αρνείται στους πολλούς το ελάχιστο. Η 13η σύνταξη δεν είναι θέμα «ταμείου». Είναι θέμα προτεραιοτήτων – και οι προτεραιότητες αυτής της κυβέρνησης έχουν όνομα, τιμολόγια υπερκοστολογημένων υποθέσεων διαφθοράς και, πλέον, δικογραφία.
Σημείωση: Η υπόθεση διερευνάται από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και βρίσκεται σε εξέλιξη· ισχύει το τεκμήριο αθωότητας για όλα τα εμπλεκόμενα πρόσωπα και τις εταιρείες. Τα ποσά, οι προσφορές και οι χαρακτηρισμοί αποδίδονται στις αναφερόμενες πηγές (πορίσματα ΕΔΕΛ, επιστολή Κομισιόν, αποφάσεις καταλογισμού Υπ. Οικονομικών, δημοσιεύματα, κοινοβουλευτική ερώτηση.
*Η Θεοδώρα Τζάκρη είναι βουλευτής Πέλλας.
Πηγές:
[1] ΤΟ ΒΗΜΑ – ΟΠΕΚΕΠΕ: Η διαδρομή των εκατομμυρίων και τα πρόσωπα-κλειδιά στο σκάνδαλο με τις αγροτικές επιδοτήσεις – https://www.tovima.gr/2025/05/27/explainers/opekepe-i-diadromi-ton-ekatommyrion-kai-ta-prosopa-kleidia-sto-skandalo-me-tis-agrotikes-epidotiseis/
[2] Mononews (Δ. Κατακουζηνός) – «Σπιτάκια Ανακύκλωσης»: Τα γκρίζα σημεία ενός διαγωνισμού, οι δύο πράσινοι ατσίδες με κοινό ταμείο και ο Πατούλης (πόρισμα ΕΔΕΛ 2023· ΤΕΧΑΝ/ENVIPCO κοινό συμφέρον· μοναδική προσφορά· 300.000 vs 66.000-97.000 €· προσφορές ανά διαγωνισμό· επιστολή de Michelis 30.000-70.000 €· προϋπολογισμοί 27/17,4/18 εκατ.) – https://www.mononews.gr/business/spitakia-anakyklosis-diagonismos-gia-dyo-paiktes-techan-envipco-kai-koino-tameio
[3] ΣΚΑΪ – Σπιτάκια ανακύκλωσης: Χιονοστιβάδα αποκαλύψεων για την υπερκοστολόγηση και τον φωτογραφικό διαγωνισμό (δηλώσεις δημάρχων 60.000-90.000 €· εγκατάλειψη· δημοσιονομική διόρθωση 50%) – https://www.skai.gr/news/greece/spitakia-anakyklosis-xionostivada-apokalypseon-gia-tin-yperkostologisi-kai-ton-fotografiko
[4] Η Άποψη (Μ. Κωτσάκος) – ΦΑΚΕΛΟΣ ΣΠΙΤΑΚΙΑ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ (Μέρος 1ο): «Λες και αγοράσαμε ρετιρέ στο Κολωνάκι» (300.000 €/372.000 με ΦΠΑ· Ευρώπη 65.000-75.000 €· μικρά μηχανήματα DRS 5.000-6.000 €· πρόστιμα ανάκτησης 39.662.480 €· εγκαίνια 2019 με Μητσοτάκη/Πάιατ· Θεοδωρικάκος/Γεωργιάδης) – https://www.iapopsi.gr/fakellos-spitakia-anakyklosis-meros-1o-les-kai-agorasame-retire-sto-kolonaki/
[5] Αθήνα 9,84 / «Ανοιχτή Πόλη» – Αδιαφανής και αναποτελεσματική η επιλογή των «οικίσκων ανακύκλωσης» (κοινόχρηστοι χώροι χωρίς αδειοδότηση· αμελητέα απόδοση· 294.000 €· ποινή 3 εκατ. ΕΔΣΝΑ· πάγωμα χρηματοδοτήσεων από Κομισιόν) – https://athina984.gr/2026/07/23/anoichti-poli-adiafanis-kai-anapotelesmatiki-i-epilogi-ton-oikiskon-anakyklosis/
[6] Dnews (Στ. Σίσκος) – Νέο «χτύπημα» Βλάχου: Κατέθεσε ερώτηση στον πρωθυπουργό για τα σπιτάκια ανακύκλωσης (πλήρες κείμενο ερώτησης βουλευτή ΝΔ, ερώτημα για πυρκαγιές) – https://www.dnews.gr/eidhseis/politikes-eidhseis/601215/neo-xtypima-vlaxou-katethese-erotisi-ston-prothypourgo-gia-ta-spitakia-anakyklosis
[7] Dnews (Ν. Ανδριόπουλος) – Από τα υπερκοστολογημένα «σπίτια» ανακύκλωσης στις νέες καταγγελίες για διαγωνισμό 210 εκατ. ευρώ (έφοδοι Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας· φωτογραφικός χαρακτήρας ΕΔΕΛ· ενστάσεις Tomra· εγγυητική 500.000 €) – https://www.dnews.gr/eidhseis/ellada/601923/apo-ta-yperkostologimena-spitia-anakyklosis-stis-nees-kataggelies-gia-diagonismo-210-ekat-evro
[8] Dnews – ΤΕΧΑΝ: Τα 10 πρώτα αποκαλυπτικά ερωτήματα (ανακοίνωση/αντεπίθεση της εταιρείας· επίκληση απόφασης ΕλΣυν 1345/2024· ισχυρισμός για προσφορά 332.072 €) – https://www.dnews.gr/eidhseis/business-news/601968/texan-ta-10-prota-apokalyptika-erotimata
[9] Αυγή – Ερώτηση βουλευτών ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ: Σκάνδαλο με τα Σπιτάκια της Ανακύκλωσης και εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας – https://www.avgi.gr/politiki/525217_skandalo-me-ta-spitakia-tis-anakyklosis-kai-emploki-tis-eyropaikis-eisaggelias
Διαβάστε περισσότερα