Ψηφιακό κράτος σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης… Η σφοδρή καταιγίδα της 21ης Ιανουαρίου 2026 δεν αποτέλεσε ένα ακραίο καιρικό επεισόδιο. Ανέδειξε τα όρια της ψηφιακής διακυβέρνησης και τις θεσμικές αδυναμίες ενός κράτους που έχει επενδύσει στην ψηφιοποίηση διαδικασιών, χωρίς να διασφαλίσει την ανθεκτικότητα των υποδομών και τη λειτουργική προστασία του πολίτη. Το φαινόμενο λειτούργησε ως πολιτικό τεστ, όχι λόγω της έντασής του αλλά λόγω του τρόπου εφαρμογής των μηχανισμών πρόληψης και συντονισμού.
Του
ΒΑΣΙΛΗ ΖΩΓΡΑΦΟΥ
Διευθύνοντος Συμβούλου της Vision Labs R&D Team
Υποψήφιου Διδάκτορος Επιστήμης Πληροφορικής και Δεδομένων
BSc (Hons).CS, MBA.IB, MSc.DS, PhD.C.
zografos@visionlabs.gr
Η ευθύνη για τον σχεδιασμό και τη λειτουργία των ψηφιακών υποδομών ανήκει πρωτίστως στο υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, σε διασύνδεση με το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Η διαλειτουργία αυτών των φορέων δεν αποτελεί οργανωτική λεπτομέρεια αλλά προϋπόθεση αποτελεσματικής δημόσιας πολιτικής. Η καταιγίδα κατέδειξε ότι η θεσμική αυτή σύζευξη παραμένει ατελής.
Σύμφωνα με αναλύσεις του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), οι φυσικές καταστροφές έχουν προκαλέσει τεράστιες απώλειες στον αγροτικό τομέα παγκοσμίως, με κόστος που υπερβαίνει τα 3 τρισ. δολάρια τις τελευταίες δεκαετίες. Επηρεάζουν άμεσα τη διατροφική επάρκεια, τη σταθερότητα των τιμών και τη συνοχή των κοινωνιών. Η κλιματική κρίση μετατρέπει την πρόληψη από επιλογή σε υποχρέωση.
Η διεθνής στρατηγική εστιάζει στην ψηφιακή καινοτομία, στα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, στη χρήση γεωχωρικών δεδομένων και στην αξιοποίηση προγνωστικών μοντέλων κινδύνου. Αποσκοπεί στη μείωση της έκθεσης πριν από την καταστροφή. Το κρίσιμο ζήτημα εδράζεται στην ικανότητα του κράτους να μετατρέπει τα δεδομένα σε έγκαιρη δράση.
Το ψηφιακό κράτος αναπτύχθηκε ως σύνολο εφαρμογών και πλατφορμών, χωρίς να συγκροτηθεί ενιαία αρχιτεκτονική ανθεκτικότητας. Η καταιγίδα κατέδειξε ότι οι πληροφορίες υπάρχουν αλλά δεν ενεργοποιούνται συντονισμένα. Οι προειδοποιήσεις δεν συνδέονται με αυτοματοποιημένες παρεμβάσεις, ενώ οι μηχανισμοί πολιτικής προστασίας λειτουργούν παράλληλα και όχι ενιαία.
Πλημμυρικά φαινόμενα σε βασικούς οδικούς άξονες, σε υπόγειες διαβάσεις, σε σταθμούς τρένων και προαστιακών δικτύων, καθώς και σε κόμβους μεταφορών αποκάλυψαν την έλλειψη ενός ολοκληρωμένου συστήματος πρόληψης και διαχείρισης κινδύνου. Οι υποδομές λειτούργησαν αποσπασματικά, χωρίς έγκαιρη αποστράγγιση, χωρίς δυναμική ανακατεύθυνση κυκλοφορίας και χωρίς συντονισμένη ψηφιακή ενημέρωση των πολιτών. Ο πολίτης, ως χρήστης των μεταφορικών και αστικών υποδομών, βρέθηκε εγκλωβισμένος σε ένα σύστημα που αντιδρά εκ των υστέρων, επιβεβαιώνοντας ότι η ψηφιακή διακυβέρνηση δεν έχει ακόμη ενσωματώσει τις φυσικές υποδομές σε ένα ενιαίο επιχειρησιακό πλαίσιο ανθεκτικότητας απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα.
Ως χρήστης των ψηφιακών υποδομών, ο πολίτης προσδοκά αξιόπιστη ενημέρωση, σαφείς οδηγίες και έγκαιρη προειδοποίηση. Στην πράξη, όμως, η πληροφόρηση παραμένει αποσπασματική, η ευθύνη μετακυλίεται στον ίδιο και η ψηφιακή εμπειρία περιορίζεται στην εκ των υστέρων καταγραφή της ζημίας. Η τεχνολογία δεν λειτουργεί ως ασπίδα αλλά ως μηχανισμός διαχείρισης συνεπειών.
Ως παραγωγός και καταναλωτής, ο πολίτης υφίσταται τις οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις με ακόμη μεγαλύτερη ένταση. Οι αγρότες αντιμετωπίζουν απώλειες παραγωγής και καθυστερήσεις αποζημιώσεων, ενώ οι καταναλωτές βιώνουν αυξήσεις τιμών και αβεβαιότητα στην εφοδιαστική αλυσίδα. Η έλλειψη προληπτικής ψηφιακής διαχείρισης μεταφράζεται σε πραγματικό κόστος για το εισόδημα και την καθημερινότητα.
Το πρόβλημα δεν αφορά τη λειτουργικότητα μεμονωμένων συστημάτων. Εδράζεται στον τρόπο με τον οποίο το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης αντιλαμβάνεται τον ρόλο του. Η ψηφιοποίηση υλοποιήθηκε ως τεχνικό έργο και όχι ως εργαλείο δημόσιας ασφάλειας. Οι αρμοδιότητες κατανέμονται χωρίς σαφή επιχειρησιακή ιεράρχηση και χωρίς ενιαίο κέντρο ευθύνης. Κάθε ακραίο φαινόμενο επαναφέρει το ίδιο ερώτημα: Ποιος αποφασίζει, ποιος συντονίζει και ποιος λογοδοτεί;
Η καταιγίδα ανέδειξε και μια βαθύτερη κοινωνική διάσταση. Το ψηφιακό χάσμα στις περιφερειακές και αγροτικές περιοχές μετατρέπεται σε κλιματικό και οικονομικό ρίσκο. Η έλλειψη συνδεσιμότητας και ψηφιακών δεξιοτήτων αποκλείει μεγάλο μέρος των πολιτών από εργαλεία πρόληψης και έγκαιρης αντίδρασης, ενισχύοντας την ανισότητα.
Η ουσία προκύπτει αμείλικτη. Η ψηφιακή καινοτομία δεν ταυτίζεται αυτομάτως με την προστασία του δημόσιου συμφέροντος. Το ψηφιακό κράτος κρίνεται όταν καλείται να προστατεύσει τον πολίτη ταυτόχρονα ως χρήστη, ως παραγωγό και ως καταναλωτή. Χωρίς θεσμικό σχέδιο ανθεκτικότητας, χωρίς ενοποίηση δεδομένων και χωρίς σαφή πολιτική ευθύνη, η ψηφιακή μετάβαση παραμένει ατελής.
Η καταιγίδα της 21ης Ιανουαρίου 2026 λειτούργησε ως προειδοποίηση. Το ερώτημα που απομένει αφορά το αν το κράτος θα επιλέξει να μάθει από αυτή ή αν θα συνεχίσει να ψηφιοποιεί τις αδυναμίες του, μεταφέροντας το κόστος στον πολίτη και στον πρωτογενή τομέα.
ΤΟ ΠΑΡΟΝ
The post Η καταιγίδα της 21ης Ιανουαρίου, με το ψηφιακό κράτος σε συνθήκες έκτακτης ανάγκης appeared first on ΤΟ ΠΑΡΟΝ.
Διαβάστε περισσότερα