Οταν σβήνει μια μεγάλη πυρκαγιά, η δημόσια συζήτηση συνήθως μετακινείται αλλού. Τα τηλεοπτικά συνεργεία αποχωρούν, οι εικόνες της καταστροφής υποχωρούν από τις οθόνες και η κοινωνία επιστρέφει όσο μπορεί στην κανονικότητά της. Για τους ανθρώπους όμως που έζησαν μέσα στον καπνό ο εφιάλτης συνεχίζεται.
Η κλιματική κρίση κι όσα βιώνουμε ως συνέπειές της αφορούν τη δημόσια υγεία. Ως φαρμακοποιός αισθάνομαι την ευθύνη να κάνουμε μερικές επισημάνσεις: Ο καπνός μιας πυρκαγιάς δεν αποτελεί απλώς μια δυσάρεστη οσμή, ούτε έναν προσωρινό ερεθισμό. Είναι ένα σύνθετο μείγμα επικίνδυνων ρύπων, με τα αιωρούμενα σωματίδια PM2.5 να αποτελούν έναν από τους σοβαρότερους κινδύνους. Είναι τόσο μικρά, ώστε μπορούν να διεισδύσουν βαθιά στους πνεύμονες και να περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος.
Η έκθεση στον καπνό μπορεί να προκαλέσει βήχα, δύσπνοια, ερεθισμό των ματιών και του λαιμού, κρίσεις άσθματος και επιδείνωση της χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας. Η επίδραση δεν σταματά στο αναπνευστικό σύστημα. Η επιβάρυνση συνδέεται και με καρδιαγγειακές επιπλοκές, πόνο στο στήθος, αρρυθμίες και αυξημένο κίνδυνο σοβαρών επεισοδίων σε ανθρώπους με υποκείμενα νοσήματα. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποιεί ότι τα λεπτά σωματίδια του καπνού επιβαρύνουν πρωτίστως την καρδιά και τους πνεύμονες, ακόμα και σε πληθυσμούς που βρίσκονται μακριά από την εστία της πυρκαγιάς.
Πίσω από την αποπνικτική ατμόσφαιρα υπάρχει λοιπόν μια αόρατη υγειονομική απειλή. Δεν φωτογραφίζεται όπως ένα καμένο σπίτι, δεν αποτυπώνεται εύκολα σε ένα τηλεοπτικό πλάνο. Οι συνέπειες δεν κατανέμονται ισότιμα και η κλιματική ανισότητα μετατρέπεται έτσι σε υγειονομική ανισότητα.
Τα παιδιά χρειάζονται ξεχωριστή μέριμνα, καθώς ο οργανισμός και το αναπνευστικό τους σύστημα βρίσκονται ακόμη σε ανάπτυξη. Οι ηλικιωμένοι, οι έγκυες γυναίκες, οι χρονίως πάσχοντες και όσοι λαμβάνουν συστηματική φαρμακευτική αγωγή βρίσκονται επίσης στις ομάδες υψηλότερου κινδύνου. Ειδικά πρωτόκολλα χρειάζονται και στους χώρους εργασίας. Δεν είναι αποδεκτό ένας εργαζόμενος να καλείται να παραμείνει επί ώρες σε εξωτερικό χώρο μέσα σε ένα νέφος μικροσωματιδίων, χωρίς ενημέρωση, κατάλληλο εξοπλισμό ή δυνατότητα αλλαγής ωραρίου.
Προϋπόθεση για όλα αυτά είναι ένα αξιόπιστο και πυκνό δίκτυο παρακολούθησης της ποιότητας του αέρα. Οι μετρήσεις πρέπει να είναι προσβάσιμες στο κοινό σε πραγματικό χρόνο, με απλή χρωματική διαβάθμιση, ειδοποιήσεις στα κινητά και σαφείς οδηγίες ανά επίπεδο κινδύνου. Κρίσιμος είναι και ο ρόλος της πρωτοβάθμιας φροντίδας. Τα Κέντρα Υγείας, οι οικογενειακοί γιατροί και τα φαρμακεία αποτελούν τα πρώτα σημεία στα οποία θα στραφεί η κοινωνία. Τα φαρμακεία χάρη στην προσβασιμότητα και στη σχέση εμπιστοσύνης με τους πολίτες μπορούν να συμβάλουν στην έγκαιρη ενημέρωση, στην αναγνώριση ανησυχητικών συμπτωμάτων και στην καθοδήγηση των χρονίως πασχόντων. Δεν μπορούν όμως να υποκαταστήσουν ένα οργανωμένο δημόσιο σύστημα.
Η ίδια ανάγκη πρόληψης αφορά και το φυσικό περιβάλλον. Η επαναλαμβανόμενη καύση μιας περιοχής εξαντλεί το έδαφος, περιορίζει τη βιοποικιλότητα, ενισχύει τη διάβρωση και μπορεί να ακυρώσει τη φυσική αναγέννηση του δάσους. Ενα οικοσύστημα που δεν προλαβαίνει να επουλώσει τις πληγές του, γίνεται πιο ευάλωτο στην επόμενη πυρκαγιά, στις πλημμύρες και στην ερημοποίηση. Η υγεία του ανθρώπου και η υγεία του περιβάλλοντος δεν είναι δύο διαφορετικές πολιτικές ατζέντες, αλλά μια αδιαίρετη πραγματικότητα. Ας σκεφτούμε με προσοχή κι ας ελπίσουμε τον Αύγουστο του 2027 να μην κάνουμε την ίδια κουβέντα.
*Φαρμακοποιός, εκπαιδευτικός, κριτικός κινηματογράφου και μέλος της Πολιτικής Επιτροπής της ΕΛΑΣ
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr