Τι κάνουμε όταν γινόμαστε μάρτυρες βίας σε δημόσιο χώρο; Και, κυρίως, γιατί τόσο συχνά δεν κάνουμε τίποτα; Από αυτή την απλή αλλά βαθιά άβολη ερώτηση ξεκινά το IN-Visible, η ψηφιακή συμμετοχική performance που επιχειρεί να μετατοπίσει τη σιωπή γύρω από την ενδοσυντροφική κακοποίηση σε συλλογικό λόγο μέσα από τη φωνή της ίδιας της κοινότητας.
Η σκηνοθέτιδα Νικολέττα Δημοπούλου, μέσα από μια διαδικασία έρευνας και πειραματισμού που κράτησε πάνω από έναν χρόνο, αναζητά τρόπους να δημιουργήσει έναν χώρο όπου οι άνθρωποι μπορούν να μιλήσουν χωρίς φόβο – ανώνυμα, αυθόρμητα, χωρίς να χρειάζεται να «εκτεθούν». Γιατί, όπως επισημαίνει, το να μιλήσει κανείς για τέτοιες εμπειρίες δεν είναι αυτονόητο· είναι κάτι που απαιτεί εξάσκηση, ενδυνάμωση, μια ολόκληρη κουλτούρα που ακόμα χτίζεται.
Το IN-Visible ξεκινά από μια πολύ απλή αλλά δύσκολη ερώτηση: τι κάνουμε όταν βλέπουμε βία σε δημόσιο χώρο; Ήταν κάποια πραγματική εμπειρία που σας οδήγησε στη δημιουργία αυτής της παράστασης;
Είναι πολλές οι εμπειρίες που οδήγησαν σε αυτή την ψηφιακή συμμετοχική περφόρμανς και κυρίως η δυσκολία με την οποία καταθέτουμε τέτοιου είδους εμπειρίες, είτε πρόκειται για καταγραφή περιστατικού, καταγγελία είτε για ένα μοίρασμα σε ένα άτομο εμπιστοσύνης. Για να φτάσουμε να μιλήσουμε αυθόρμητα μπροστά σε ένα περιστατικό έμφυλης βίας, και δη μεταξύ συντρόφων, θέλει “πρόβα”, θέλει ενδυνάμωση. Να χτίσουμε την κουλτούρα να μιλάμε σε κάθε στιγμή.
Από την αρχική ιδέα μέχρι τη μορφή μιας συμμετοχικής ψηφιακής περφόρμανς, ποια ήταν τα βασικά στάδια της δημιουργικής διαδικασίας;
Υπήρξαν πολλές πρόβες με αυτοσχεδιασμούς και διαφορετικές εκδοχές, καθώς υπήρξαν και αρκετές πιλοτικές εφαρμογές με κοινό φίλους και συνεργάτιδες. Τον δεύτερο χρόνο της έρευνας καταφέραμε να πλησιάσουμε, ψηφιακά, σε αυτό που είχαμε αρχικά φανταστεί. Ήταν αρκετά δύσκολο να συνθέσουμε το παζλ για να υπάρχει από τη μια εγγύτητα αλλά και ασφαλής απόσταση ώστε να αποφύγουμε την επανενεργοποίηση κάποιου τραύματος και από την άλλη να αξιοποιήσουμε την τεχνολογία με τέτοιο τρόπο ώστε να προσφέρει διασφάλιση της ανωνυμίας αλλά και κατάθεση ενός αυθόρμητου υλικού.
Όταν ξεκινήσατε να δουλεύετε πάνω στο έργο, είχατε ήδη στο μυαλό σας τη συμμετοχή του κοινού ή προέκυψε στην πορεία ως ανάγκη του ίδιου του θέματος;
Η συμμετοχή του κοινού ως συνδημιουργού είναι πάντα εξαρχής εκεί με διαφορετικούς τρόπους. Είναι ένα από τα βασικά αιτήματα και της καλλιτεχνικής και της παιδαγωγικής μου δουλειάς. Το BodyTells είναι ένα εργαστήριο για όλα αυτά που αποθηκεύει το σώμα μας ως βίωμα και καταλήγει σε μια συλλογική περφόρμανς, «Η Τσάντα για μαξιλάρι. Μια υπόθεση Τραγική» που έχουμε φτιάξει με πολλούς και αγαπημένους ανθρώπους είναι μια παράσταση Devised Theatre που υποδέχεται στη σκηνή το κοινό και ξαναπαίζει κομμάτια της παράστασης, ως ένα είδος φόρουμ. Όλα στοχεύουν σε μια συνάντηση, διαγενεακή ή μη, που ενισχύει το αίσθημα της κοινότητας. Το καλλιτεχνικό γεγονός αποτελεί ένα μέρος για συζήτηση που ξεκινά από το προσωπικό βίωμα, αποφεύγοντας τη θεωρητικοποίηση των πραγμάτων.
Στην παράσταση οι θεατές γίνονται συν-δραματουργοί. Πώς αλλάζει η ευθύνη και η θέση του θεατή όταν καλείται να συμμετάσχει ενεργά σε μια τόσο ευαίσθητη θεματική;
Νομίζω ότι στο τέλος, παρακολουθώντας όλες τις φράσεις να προβάλλονται υπάρχει μια αίσθηση συνειδητοποίησης της δύναμης που έχει και εν συνεχεία της ευθύνης. Έτσι τουλάχιστον έχει καταγραφεί. Μετά μας αφηγούνται πώς βιώνουν μια έντονη ενέργεια, θέλουν να μοιραστούν, να μιλήσουν, να εκφραστούν, και αυτό ναι είναι μέρος της ανάληψης ευθύνης των θεατών. Ενδυναμωνόμαστε για να δράσουμε προς όφελος δικό μας και της κοινωνίας. Πολλές φορές μας λένε ότι η περφόρμανς έχει σταθεί αφορμή να επιστρέψει μια παλιά μνήμη και να αρχίσουν να την επεξεργάζονται με μια νέα ματιά.
Το IN-Visible χρησιμοποιεί εργαλεία όπως youtube, mentimeter, OBS και arduino. Για εσάς αυτά είναι τεχνικά μέσα ή έχουν μετατραπεί σε μέρος της ίδιας της δραματουργίας;
Τα ψηφιακά μέσα αξιοποιούνται για να προσφέρουν ένα περιβάλλον με στοιχεία προσομοίωσης ούτως ώστε να διαμορφωθεί η ατμόσφαιρα που θα ανακινήσει τη φαντασία ή και τη μνήμη. Και από την άλλη, για να προσφέρουν μια πραγματικά συμμετοχική εμπειρία συλλογικής συγγραφής δραματουργίας, χωρίς να μπορούμε από πριν να γνωρίζουμε το αποτέλεσμα, αλλά παράλληλα να μας επιτρέπει να γράφουμε με την ασφάλεια ότι κανείς δεν μπορεί να ξέρει τι έχουμε γράψει. Κατ’ αυτό τον τρόπο μπορούμε να μοιραστούμε και κάτι που το κρίνουμε πολύ, κάτι που μπορεί να πονάει, κάτι που ντρεπόμαστε γι’αυτό ή και ένα ανεπεξέργαστο, ακόμα, υλικό. Εν κατακλείδι, η δραματουργία διαμορφώνεται από αυτή την ψηφιακή ανωνυμία και της χρωστάμε όλο αυτό το αυθεντικό, ειλικρινές αποτέλεσμα που έχουμε στα χέρια μας κάθε φορά.
Η παράσταση θα παρουσιαστεί και στο For Real Festival στο Leuven. Πιστεύετε ότι η εμπειρία και η αντίδραση του κοινού μπορεί να αλλάξει από χώρα σε χώρα;
Σίγουρα παίζουν ρόλο τα βιώματα της κάθε χώρας/πόλης, όπως παίζει και ο χρόνος, σε ποια στιγμή παρουσιάζω τι και με ποιες αφορμές. Και στην Ελλάδα ήταν πολύ διαφορετικό να παρουσιάσουμε το ‘I didn’t mean it!’, που ήταν ο πρόδρομος του ΙΝ-Visible, το 2021 εν μέσω #ΜeΤoo αποκαλύψεων, και διαφορετικό το 2026 που έχει υπάρξει μια σειρά ενεργειών για να πλαισιώσουμε με ασφάλεια και φροντίδα τέτοια γεγονότα μέσα από τόσα προγράμματα που είναι διαθέσιμα.
Αυτό που με εξέπληξε πολύ θετικά ήταν ότι με ρώτησαν από το φεστιβάλ ‘For Real’ αν η περφόρμανς είναι ανοιχτή για παρακολούθηση από μαθήτριες και μαθητές λυκείου. Για μένα η απάντηση είναι με ενθουσιασμό ΝΑΙ, αλλά στην Ελλάδα τόσα χρόνια όσες φορές συζητούμε για την ενδυνάμωση των εφήβων και νέων σε ζητήματα έμφυλης και ενδοσυντροφικής βίας υπάρχει μια παγωμένη αντίδραση, σαν να μην πρέπει να μιλάμε με εφήβους για όλα αυτά μέσα στο σχολείο, διότι ακριβώς συμβαίνει εν γένει και με τη σεξουαλική εκπαίδευση.
Έχετε εργαστεί ως δραματολόγος αλλά και ως θεατροπαιδαγωγός σε διαφορετικά περιβάλλοντα, από σχολεία μέχρι προγράμματα στήριξης μεταναστών. Πώς αυτές οι εμπειρίες επηρεάζουν τον τρόπο που δημιουργείτε μια παράσταση;
Η δραματουργία, η περφόρμανς και η παιδαγωγική φαίνονται στα μάτια μου και στην καθημερινή μου πρακτική άρρηκτα συνδεδεμένα. Έχουν μέσα πλουραλισμό, πολλές γωνίες θέασης, μοίρασμα και σεβασμό στη διαδικασία παραγωγής ενός έργου, είτε αυτό είναι παράσταση, έκθεση ή παρουσίαση εργαστηρίου. Συνήθως βλέπω ένα θέμα που θέλω να το διερευνήσω, και πάντα ο καλύτερος τρόπος είναι να το διερευνώ με άλλους. Οπότε είτε παραστασιακά είτε σεμιναριακά προσκαλώ όποι@ ενδιαφέρονται να συμμετέχουν με ενεργό τρόπο στη διαμόρφωσή του και να αποχωρούμε όλες/οι από αυτό με παραπάνω ανοιχτότητα. Την ίδια στιγμή νιώθω δραματουργός, περφόρμερ και θεατροπαιδαγωγός. Συντάσσομαι με αυτό το ρεύμα της σύγχρονης τέχνης που θεωρεί τη διαδικασία συνδιαμορφωτική εμπειρία από την οποία φεύγεις αλλαγμένη και το ίδιο σημαντική με το αποτέλεσμα.
Αν ένας θεατής φύγει από την παράσταση κρατώντας μόνο μία σκέψη ή ένα ερώτημα, ποιο θα θέλατε να είναι αυτό;
Ότι έχει παραπάνω δύναμη από αυτή που νομίζει για να ανακαλύψει ποια/ος θέλει να είναι.
Info παράστασης: IN-Visible | ΠΛΥΦΑ
The post Η Νικολέττα Δημοπούλου μιλάει για τη σιωπή γύρω από τη βία με αφορμή την ψηφιακή συμμετοχική performance “IN-Visible” appeared first on ελculture – Θέατρο, Μουσική, Τέχνη & Πολιτισμός.
Διαβάστε περισσότερα