Στις 13 Μαρτίου, η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών συναντά μια πιανίστα με μακρά πορεία και έντονο προσωπικό στίγμα στα καλλιτεχνικά πράγματα της χώρας, και όχι μόνο. Η Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου θα ερμηνεύσει Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ σε μουσική διεύθυνση Λουκά Καρυτινού, και με αυτήν την αφορμή μοιράζεται μαζί μας κάποιες σκέψεις της για τη μουσική.
Στην επόμενη συναυλία σας με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών θα ερμηνεύσετε το Κοντσέρτο σε ρε ελάσσονα του Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ. Αν έπρεπε να πείτε λίγα λόγια για τον Μότσαρτ στο κοινό, ποια θα ήταν αυτά;
Το Κοντσέρτο αρ. 20 σε ρε ελάσσονα υπήρξε το αγαπημένο του Μπετόβεν και είναι από τα αγαπημένα του κοινού. Ο Μότσαρτ, το «παιδί θαύμα», που συνδέθηκε με την έννοια της «μεγαλοφυΐας» στα χρόνια του Διαφωτισμού, υπήρξε το Τρομερό Παιδί, το είδωλο των Βερσαλλιών, της Πράγας, της Βιέννης και του Λονδίνου, της εποχής του και έχει διαχρονικά ταυτιστεί με την έννοια της απόλυτης Ομορφιάς. Οι μελωδίες, η αρμονική δομή, η φόρμα, η θεατρικότητα, η δραματικότητα, η ενορχήστρωση, η καθαρότητα και η εκφραστικότητα άγγιξαν κατά τη διάρκεια της σύντομης ζωής του την καθαρή τελειότητα.
Αυτή την εικόνα του Μότσαρτ μας έχει κληροδοτήσει η Ιστορία που, κατά τον Ρίλκε, «ήταν τρομερός όπως οι άγγελοι», και αυτόν τον Μότσαρτ θα ακούσουμε!
Στην μακρά καλλιτεχνική σας πορεία, έχετε ταυτιστεί μέσω των ερμηνειών σας με το έργο του Μπαχ και του Σούμαν. Τι θέση έχει ο Μότσαρτ στο ρεπερτόριό σας – και στην καρδιά σας;
Οι ακρογωνιαίοι λίθοι της μουσικής υπάρχουν και θα υπάρχουν ανεξάρτητα με τις προσωπικές μας αρέσκειες και προτιμήσεις. Το γεγονός πως τα τελευταία χρόνια έχω ηχογραφήσει κυρίως Μπαχ και Σούμαν συνδέεται με πολλές συγκυρίες και επιλογές, που είναι ανεξάρτητες από την αγάπη που τρέφω για άλλους συνθέτες. Τις Σονάτες του Μότσαρτ τις έχω επανειλημμένα ερμηνεύσει και μάλιστα όλες μαζί, ως ενιαίο κύκλο. Παλιότερα κάποιες είχαν κυκλοφορήσει σε βινύλιο που δυστυχώς δεν υπάρχει πια. Τον Μότσαρτ τον λατρεύω, πώς αλλιώς…
Προσφάτως έχουν κυκλοφορήσει οι νέες σας ηχογραφήσεις έργων του Μπαχ. Πρόκειται για έργα που έχετε ερμηνεύσει πολλές φορές και σε διαφορετικές χρονικές περιόδους. Νιώθετε ότι ανανεώνεται η ερμηνεία σας όσο τα «επισκέπτεστε» ξανά;
Μόνο το Καλώς Συγκερασμένο Κλειδοκύμβαλο είχα ηχογραφήσει ξανά. Τα υπόλοιπα όχι. Πάντα όμως, ακόμα και με απόσταση μηνών η νοηματική και εκφραστική προσέγγιση ενός μουσικού έργου είναι διαφορετική. Η ματιά μας αλλάζει με τον χρόνο, αλλιώς βλέπουμε κάποια μέρη που ξαναεπισκεπτόμαστε, αλλιώς «ακούμε» τον κόσμο και τους ανθρώπους στη διάρκεια της ζωής μας, ακριβώς το ίδιο συμβαίνει και με τη μουσική. Αν κάποιος παίζει κατά τον ίδιο τρόπο ένα κομμάτι στα 20 και στα 60 του, έχει παγώσει το χρόνο μέσα του και δεν το ξέρει…
Προτιμάτε την «στιγμιαία» ένταση της ζωντανής εμφάνισης ή την άνεση χρόνου που προσφέρει η ηχογράφηση σε στούντιο;
Η ηχογράφηση δεν είναι – ή, καλύτερα, δεν πρέπει να είναι – μια διαδικασία ηχητικής καταγραφής με δυνατότητα διόρθωσης λαθών! Για τον ερμηνευτή είναι μια ζωντανή ερμηνεία που διαδραματίζεται σε ζωντανό χρόνο και, για να πετύχει, πρέπει να έχει τα χαρακτηριστικά της ζωντανής επικοινωνίας, αλήθεια, ειλικρίνεια και αυθορμητισμό. Να απευθύνεται. Όταν ηχογραφώ, παίζω. Και ο ακροατής όταν ακούει το προϊόν της ηχογράφησης δεν ακούει το άψυχο μηχάνημα, τον άνθρωπο που παίζει μουσική ακούει. Φυσικά είναι μεγάλη ευκολία η δυνατότητα διόρθωσης που παρέχει η τεχνολογία. Διαφορετικά ακούς, προσλαμβάνεις ή αντιπαρέρχεσαι ένα παραπάτημα ή λάθος σε μια ζωντανή συναυλία και διαφορετικά όταν αυτό επαναλαμβάνεται καταγεγραμμένο στην ηχογράφηση. Αλλά εν ονόματι αυτής της ευκολίας, η ηχογραφημένη ερμηνεία οφείλει να έχει ακόμα πιο ζωντανά χαρακτηριστικά, και όχι να προσφέρεται ως αποξηραμένη τροφή.
Πώς βλέπετε την παρουσία της μουσικής στα σημερινά δεδομένα, αισιόδοξα ή απαισιόδοξα; Ευνοείται η μουσική από την «ευκολία» των ψηφιακών μέσων, ή μήπως η εξάρτηση της εποχής μας από τις οθόνες και την ταχύτητα είναι τελικά επιζήμια για αυτήν την τέχνη, που τόσο χρειάζεται τον χρόνο;
Μα ο χρόνος είναι ενσωματωμένος στη μουσική, ανεξάρτητα με τη διαδικασία μετάδοσης και αναπαραγωγής της. Η ψηφιακή πραγματικότητα μάς προσφέρει τεράστιες δυνατότητες και εφευρίσκει νέες διαδρομές μουσικής παραγωγής και απόλαυσης. Νιώθω πολύ τυχερή που ζω σ’ αυτήν την εποχή.
Έχετε ασχοληθεί με τη σύνθεση έργων για πιάνο, αλλά και με τη μελοποίηση ποιημάτων του Μίλτου Σαχτούρη. Γράφατε από πάντα μουσική, ή δημιουργήθηκε στην πορεία αυτή η παράλληλη «ανάγκη»;
Δεν είναι κάτι καινούργιο, από πολύ μικρή έγραφα δικές μου μελωδίες, τραγούδια και μελοποιούσα ποιήματα. Απλά τώρα το βγάζω προς τα έξω και τολμώ να επικοινωνώ μουσικά και με αυτό τον τρόπο.
Το βιβλίο σας «Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ: Ο Μουσικός του Απείρου», που κυκλοφόρησε το 2022 από τις εκδόσεις Παπαγρηγορίου-Νάκας, είναι ένα πολύτιμο κείμενο που προσεγγίζει ταυτόχρονα βιωματικά και θεωρητικά τη μουσική του Μπαχ, χωρίς να είναι απαγορευτικά «μουσικολογικό» για το αναγνωστικό κοινό. Πώς προέκυψε η συγγραφή του; Θα λέγατε ότι έρχεται να συμπληρώσει τις ερμηνείες σας με σκέψεις που θέλατε να μοιραστείτε;
Ναι, απολύτως. Ξεκίνησε από την ανάγκη μου για σφαιρική γνώση, στην αρχή για μικρές αποδράσεις στον κόσμο της φιλοσοφίας και της Ιστορίας και στη συνέχεια για μια συνεκτική εκδοχή και ερμηνεία του έργου του Μεγάλου Κάντορα, τη σχέση της μουσικής του γραφής με την νεοπλατωνική φιλοσοφία αλλά και την σύγχρονη Ουτοπία.
Τι θέση έχει στη ζωή σας η διδασκαλία; Επηρεάζει τη μελέτη και την προσέγγιση του παιξίματος ενός μουσικού;
Μαθαίνει κανείς πολλά από τη διδασκαλία. Διδάσκεις τους άλλους αλλά μέσω αυτών ανακαλύπτεις και λύνεις και ο ίδιος συνεχώς καινούργια προβλήματα. Είναι μια δυναμική, οργανική διαδικασία, γι’ αυτό και ο δάσκαλος που δεν έχει την εμπειρία της ζωντανής ερμηνείας είναι ανεπαρκής και στη διδασκαλία. Το ένα είναι προϋπόθεση του άλλου, αυτό το ζήτημα έχει συζητηθεί εκτενώς και απαντηθεί προ πολλού.
Πώς αισθάνεστε για την επόμενη «συνάντησή» σας με την – πολύ γνώριμή σας – Κρατική Ορχήστρα Αθηνών;
Είναι ό,τι ακριβώς με κάνει χαρούμενη στην αρχή της άνοιξης! Mozart με υπέροχους συνεργάτες!
Ας κλείσουμε με ένα σύντομο μήνυμα για το αθηναϊκό κοινό, που θα σας ακούσει στις 13 Μαρτίου με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών.
Σύντομο; Να ακούει τη μουσική του Mozart! Και, όπως έλεγε ο μικρός Mozart, ν’ αναζητά τις νότες που αγαπιούνται!
Info
Παρασκευή 13 Μαρτίου, 20:30 | Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
The post Η πιανίστα Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου μιλάει λίγο πριν ερμηνεύσει Μότσαρτ σε μια συνάντηση με την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών appeared first on ελculture – Θέατρο, Μουσική, Τέχνη & Πολιτισμός.
Διαβάστε περισσότερα