Η ανισότητα πλούτου έχει φτάσει σε επίπεδα που δεν έχουν παρατηρηθεί από τις αρχές του 20ού αιώνα. Το πλουσιότερο 1% παγκοσμίως κατέχει περίπου το 43% του συνολικού πλούτου. Στις ΗΠΑ, το 1% κατέχει περισσότερο πλούτο από το κατώτερο 90% μαζί.
Η κατάσταση είναι αποτέλεσμα της συνεχούς μείωσης των φόρων. Δεν υπάρχει όμως εμπειρική απόδειξη ότι η χαμηλή φορολόγηση των υψηλότερων κλιμακίων πλούτου παράγει αναγκαστικά υψηλή ανάπτυξη. Στις ΗΠΑ κατά τη δεκαετία 1950-1960, ο ανώτατος φορολογικός συντελεστής ήταν 91% – και η οικονομία γνώρισε τους ταχύτερους ρυθμούς ανάπτυξης στην ιστορία της.
Σημαντικό μέρος του πλούτου των υπερπλούσιων δεν κυκλοφορεί στο εισοδηματικό κύκλωμα της οικονομίας, είναι «κλειδωμένο» στη νομισματική σφαίρα (φορολογικοί παράδεισοι κ.λπ.). Η φορολόγηση και η επανακυκλοφορία του μέσω των επενδύσεων θα μπορούσε να έχει πολλαπλασιαστικές επιδράσεις στην πραγματική οικονομία. Η υπερσυγκέντρωση πλούτου είναι κατά βάση πολιτικό πρόβλημα. Στην «Πολιτεία», αλλά κυρίως στους «Νόμους», ο Πλάτωνας περιγράφει πώς η υπερβολική συσσώρευση πλούτου διαβρώνει την ψυχή των πολιτών και το πολίτευμα. Υπό αυτή την κατάσταση καμία πόλη δεν μπορεί να είναι ενιαία, αλλά αναγκαστικά μετατρέπεται σε «δύο πόλεις» – μία των πλουσίων και μία των φτωχών, που ζουν σε μόνιμη κατάσταση εσωτερικής σύγκρουσης και ανταγωνισμού, με αποτέλεσμα την τελική τους διάλυση.
Είναι απαραίτητο να γίνεται διάκριση μεταξύ φορολόγησης εισοδήματος και πλούτου προκειμένου να αποφευχθεί μια συνηθισμένη σύγχυση. Ο φόρος εισοδήματος στα υψηλά εισοδήματα είναι σχετικά εύκολα εφαρμόσιμος. Το πρόβλημα είναι ο ακριβής υπολογισμός του ύψους του εισοδήματος και η αποφυγή της απόκρυψής του μέσω της φοροδιαφυγής και των διάφορων μορφών φοροαπαλλαγής. Ο φόρος πλούτου (επί του αποθέματος περιουσίας), κατ’ αρχάς με το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο, είναι πιο δύσκολος τεχνικά.
Στη Γαλλία έχει επανέλθει η συζήτηση με τη λεγόμενη πρόταση Ζουκμάν: οι υπερπλούσιοι, οι οποίοι υπόκεινται σε φόρο εισοδήματος όπως όλοι οι φορολογούμενοι, να πληρώνουν κάθε χρόνο το 2% της συνολικής αξίας της περιουσίας τους. Ο φόρος αυτός θα εφαρμοζόταν σε άτομα των οποίων η περιουσία υπερβαίνει τα 100 εκατομμύρια ευρώ, κάτι που θα αντιστοιχούσε σε 1.800 άτομα στη Γαλλία. Το ζήτημα που προκύπτει είναι ο σωστός υπολογισμός του ύψους της αξίας του αποθέματος πλούτου που αποτελεί τη βάση για τον υπολογισμό του φόρου.
Στην Ε.Ε., μόνο η Ισπανία εφαρμόζει φόρο αλληλεγγύης για τις μεγάλες περιουσίες τα τελευταία τρία χρόνια. Ισχύει για καθαρή περιουσία 3 εκατομμυρίων ευρώ και άνω. Επίσης, η Νορβηγία, η οποία δεν είναι μέλος της Ε.Ε., επιβάλλει φόρο περιουσίας 1,1% για περιουσιακά στοιχεία άνω του 1,7 εκατ. ευρώ.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, διεξάγεται συζήτηση για τη φορολόγηση των υπερπλουσίων, των ατόμων των οποίων η περιουσία υπερβαίνει τα 11 εκατομμύρια ευρώ (10 εκατομμύρια λίρες). Η πρόταση, που υποστηρίζεται από ΜΚΟ, στελέχη του Εργατικού Κόμματος και τον Γάλλο οικονομολόγο Τομά Πικετί, προβλέπει φόρο 2% σε αυτά τα πολύ πλούσια άτομα.
Η πιο ρεαλιστική βραχυπρόθεσμη πολιτική είναι να κλείσουν κατ’ αρχάς τα κενά που επιτρέπουν στους υπερπλούσιους να πληρώνουν ουσιαστικά μηδενικό φόρο: φορολόγηση κεφαλαιακών κερδών ως κανονικό εισόδημα. Στην Ελλάδα η ασυμμετρία είναι εντυπωσιακή: ένας εργαζόμενος με ετήσιο μισθό 50.000 ευρώ πληρώνει φόρο εισοδήματος 44% στο τμήμα άνω των 40.000, ενώ ένας πολίτης που έχει 2 εκατ. ευρώ σε μετοχές και λαμβάνει 50.000 ευρώ μερίσματα πληρώνει μόλις 5% – δηλαδή 2.500 ευρώ αντί 15.000 που θα πλήρωνε ο μισθωτός για το ίδιο ποσό.
Επίσης, πρέπει να φορολογηθούν τα μη πραγματοποιηθέντα κέρδη και να καταργηθεί η βάση της κλιμάκωσης κληρονομιών σε πολύ υψηλά επίπεδα πλούτου.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr