Οσοι δεν παρακολουθούμε στενά το διπλωματικό και επιχειρηματικό πεδίο ή και τα τεκταινόμενα στην ελληνοαμερικανική ομογένεια δεν είχαμε προσκρούσει στο ονοματεπώνυμο «Χρήστος Μαραφάτσος» πριν από το περιβόητο δημοσίευμα της Wall Street Journal στις 25 Σεπτεμβρίου.
Ο… καπάτσος 39χρονος Ελληνοαμερικανός «entrepreneur», όπως συστήνεται στα κοινωνικά του δίκτυα, επιχειρηματίας και λομπίστας, με εντονότατη παρουσία στους ελληνοαμερικανικούς και ρεπουμπλικανικούς κύκλους της Ουάσινγκτον, έγινε γνωστός για την πολιτική του δράση στο πλευρό του Ντόναλντ Τραμπ: εντάχθηκε στην πρώτη προεκλογική εκστρατεία του το 2015 και στη συνέχεια ανέλαβε την προεδρία της οργάνωσης «Greek Voices for Trump», ενώ έχει εμφανιστεί πολλάκις δημοσίως σε εκδηλώσεις του Λευκού Οίκου χαίροντας της ιδιαίτερης εκτίμησης του νυν Αμερικανού προέδρου που τον έχει χαρακτηρίσει «καλό παιδί»…
Ο κ. Μαραφάτσος είναι στενός συνεργάτης της Αμερικανίδας πρέσβειρας στην Ελλάδα Κίμπερλι Γκιλφόιλ
Επιπλέον με πρωτοβουλία του Αρχιεπισκόπου Αμερικής Ελπιδοφόρου είναι από τον Νοέμβριο του ’25 κάτοχος του τίτλου του «άρχοντος του Οικουμενικού Πατριαρχείου» και «Διδασκάλου του Γένους» (!) αλλά π.χ. και εξέχον μέλος του The Hellenic Initiative (THI), γνωστού μας ως από τους σημαντικούς υποστηρικτές της Ελληνικής Συμφωνικής Ορχήστρας Νέων (ΕΛΣΟΝ) του Διονύση Γραμμένου. Είναι επίσης κατά τα λεγόμενα του υπουργού Υγείας Αδωνη Γεωργιάδη «χρόνια φίλος μου» και «σημαντική γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ της νέας κυβερνήσεως των ΗΠΑ και της Ελλάδος». Χαρακτηριστικό που ενισχύθηκε κατά τα φαινόμενα μετά την επιλογή της Κίμπερλι Γκιλφόιλ ως πρέσβειρας των ΗΠΑ στην Ελλάδα, όταν ο Μαραφάτσος βρέθηκε κοντά της και, σύμφωνα πάντα με τη Wall Street Journal, συμμετείχε στην προετοιμασία της για την ακρόασή της στη Γερουσία, παρέστη στην ορκωμοσία της και, έκτοτε στην Ελλάδα πια, τη συνοδεύει συχνά σε κρίσιμα ραντεβού ή ενίοτε λειτουργεί παρασκηνιακά εξ ονόματός της.
Αυτό όμως δεν θα ήταν θέμα του Πολιτιστικού Ρεπορτάζ αν στο δημοσίευμα της αμερικανικής εφημερίδας δεν είχαμε προσέξει την παράγραφο που επεσήμαινε πως η προηγούμενη επαγγελματική του εμπειρία περιλαμβάνει «δραστηριότητες σε επιχειρήσεις που εκτείνονταν […] έως τη δημιουργία της “απόλυτης immersive εμπειρίας” της Ακρόπολης σε IMAX 3D». Ελάχιστη έρευνα ή για την ακρίβεια ένα πρώτο «γκουγκλάρισμα» επεφύλασσε μια μεγάλη έκπληξη για εμάς: αυτή η «απόλυτη immersive εμπειρία» με πρόεδρο και εκτελεστικό παραγωγό τον Χρήστο Μαραφάτσο έχει ήδη έτοιμη την ιστοσελίδα της ενώ προαναγγέλλει την έναρξη λειτουργίας της σύντομα σε κτίριο στο Γκάζι!
Τι είναι όμως αυτό που σερβίρεται ως «Acropolis XD» και ποιοι είναι οι άνθρωποι που το στελεχώνουν;
Λοιπόν, ας ξεκινήσουμε από το βασικό: το Acropolis XD δεν είναι απλώς ένα ακόμη IMAX. Τουλάχιστον δεν παρουσιάζεται έτσι από τους δημιουργούς του. Είναι ένας ιδιωτικός χώρος πολιτιστικής και τουριστικής ψυχαγωγίας που φιλοδοξεί να συνδυάσει την κινηματογραφική αναπαράσταση της Ακρόπολης με τεχνολογίες εικονικής πραγματικότητας, 3D ψηφιακή απεικόνιση, γαστρονομία και θέα στο μνημείο. Η επίσημη ιστοσελίδα του το περιγράφει ως έναν «premium προορισμό» στην καρδιά της Αθήνας.
Το σχέδιο, σύμφωνα με την παρουσίαση των δημιουργών, έχει τέσσερις βασικούς πυλώνες: την ταινία Acropolis IMAX 3D, το Voyager Experience XR, μια VR 360 Gallery και ένα rooftop εστιατόριο και bar. Το πρώτο θα είναι η κεντρική κινηματογραφική εμπειρία, με αφήγηση από ηθοποιό βραβευμένο με Οσκαρ – το όνομα του οποίου δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί… Η επίσημη παρουσίαση της ταινίας αναφέρει ότι «η αφήγηση θα οργανωθεί γύρω από τέσσερις άξονες: Δημοκρατία, Μυθολογία, Μηχανική και Κοινωνική Συμπερίληψη». Παράλληλα, το σχέδιο δεν περιορίζεται στον Ιερό Βράχο: προβλέπονται λήψεις και σε άλλα σημεία της Ελλάδας, μεταξύ των οποίων η Σαντορίνη, τα Μετέωρα, το Ναυάγιο και ελληνικά παράκτια τοπία.
Το δεύτερο θα χρησιμοποιεί τις ειδικές πολυθρόνες Voyager της Positron, με κίνηση, απτικά ερεθίσματα, ακόμη και τεχνολογία όσφρησης. Και η τρίτη ενότητα θα αφορά immersive ψηφιακή τέχνη και εικονική πραγματικότητα.
Για την εταιρεία η Αθήνα αποτελεί μέρος ενός πολύ μεγαλύτερου σχεδίου: πίσω από το Acropolis XD βρίσκεται η «Wonders of the World Cultural Entertainment», μια πλατφόρμα που φιλοδοξεί να δημιουργήσει αντίστοιχες εμπειρίες γύρω από εμβληματικά μνημεία και τόπους παγκόσμιας ακτινοβολίας. Στον χάρτη των «υπό ανάπτυξη» πρότζεκτ της βρίσκονται, εκτός από την Ακρόπολη, η Σαουδική Αραβία ολόκληρη, το Μάτσου Πίτσου, το Κολοσσαίο, οι Πυραμίδες της Γκίζας κ.ά.
Ο Παναμάς
Αλλά το μοντέλο δεν γεννήθηκε στην Ελλάδα. Το προηγούμενο, ήδη υλοποιημένο εγχείρημα της ομάδας βρίσκεται στις εγκαταστάσεις Miraflores στη Διώρυγα του Παναμά.
Εκεί ο Gordon Bijelonic, παραγωγός στο Χόλιγουντ και ο άνθρωπος που εμφανίζεται ως CEO και ιδρυτής της Wonders of the World Cultural Entertainment, δημιούργησε ένα IMAX θέατρο όπου προβάλλεται έκτοτε το «Panama Canal: A Land Divided» ταινία IMAX 3D, για την ιστορία της Διώρυγας με τη φωνή του Μόργκαν Φρίμαν. Η αίθουσα άνοιξε το 2019, με 525 θέσεις και οθόνη ύψους 15 μέτρων και πλάτους 70 μέτρων. Εξι χρόνια αργότερα, τον Νοέμβριο του 2025, ο Bijelonic φωτογραφιζόταν στην Ακρόπολη ποστάροντας: «Ζητώντας από τους #Έλληνες #Θεούς την άδεια να γυρίσουμε μια ταινία #IMAX στον ναό τους. Η ιστορική και πολιτιστική σημασία αυτού του εμβληματικού μνημείου είναι τεράστια. Είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια φωτογραφία στο #Instagram. To be continued…»
Προφανώς ήδη από τότε οι εμπλεκόμενοι στο πρότζεκτ σχεδίαζαν την ελληνική εκδοχή του. Ποιοι είναι όμως αυτοί κατά την ιστοσελίδα; Εκτός από τον Χρήστο Μαραφάτσο και τον Gordon Bijelonic (producer / CEO, ιδρυτή και παραγωγό) είναι και οι: Ram Venkat, εταίρος και στρατηγικός σύμβουλος, με «πολυετή εμπειρία στις τραπεζικές επενδύσεις και στην τεχνολογία VR/AR» και Joe Di Maio, επικεφαλής παραγωγής, που «έχει πάνω από 25 χρόνια στον χώρο του κινηματογράφου και της ψυχαγωγίας, με εμπειρία σε κινηματογράφο, τηλεόραση, commercials, IMAX 3D και ψηφιακές πλατφόρμες». Τέλος η εταιρεία Positron είναι ο τεχνολογικός συνεργάτης του Acropolis XD για το Voyager Experience XR, παρέχοντας τις ειδικές πολυθρόνες εικονικής πραγματικότητας, οι οποίες συνδυάζουν κίνηση, απτικά ερεθίσματα και τεχνολογία όσφρησης.
Εδώ κάπου όμως ερχόμαστε και στην ουσία του ρεπορτάζ μας καθώς ανακαλούμε και τον Νόμο 4708/2020 του ΥΠΠΟ, όταν επί των ημερών της Λίνας Μενδώνη το υπουργείο είχε φροντίσει και πολύ σωστά να αυστηροποιήσει τις προδιαγραφές και τον ρόλο του ίδιου και του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ) ως προς οπτικοακουστικό υλικό, ηλεκτρονικές εκδόσεις, διαδίκτυο και τις ψηφιακές εφαρμογές που εμπλέκουν αρχαιολογικά μνημεία και σημεία του ελληνικού πολιτισμού. Συνεπώς με δεδομένο ότι για εμπορική χρήση απεικόνισης μνημείου απαιτείται προηγούμενη άδεια του υπουργείου Πολιτισμού και προβλέπεται τέλος υπέρ του ΟΔΑΠ δεν μπορούμε παρά να αναρωτηθούμε τι έχει συμβεί. Η συνέχεια είναι αποκαλυπτική…
Ψηφιακή απεικόνιση του κτιρίου στο Γκάζι όπως το ονειρεύεται ο κ. Μαραφάτσος
ΥΠΠΟ
Δεν έχει κατατεθεί φάκελος, ούτε αίτημα για το «The Acropolis XD»
Καμιά άδεια δεν έχει παραχωρηθεί μέχρι στιγμής για την κινηματογράφηση ή την τρισδιάστατη αποτύπωση/ψηφιακή αναπαράσταση της Ακρόπολης με σκοπό την εμπορική εκμετάλλευση, βεβαιώνουν καθ’ ύλην αρμόδιοι
Βασιλική Τζεβελέκου
Στο υπουργείο Πολιτισμού δεν έχει υποβληθεί κανένα αίτημα για το ψυχαγωγικό – πολιτιστικό σχέδιο «The Acropolis XD», όπως μας ξεκαθάρισαν σε όλους τους τόνους οι αρμόδιες υπηρεσίες και υψηλόβαθμα στελέχη με τα οποία επικοινώνησε η «Εφ.Συν.». Οπως μας είπαν, ουδέποτε εξετάστηκε σχετικό αίτημα που ν’ αφορά την κινηματογράφηση, την τρισδιάστατη αποτύπωση/ψηφιακή αναπαράσταση της Ακρόπολης με σκοπό την εμπορική εκμετάλλευση και ως εκ τούτου δεν έχουν δοθεί οι απαραίτητες άδειες όπως επιβάλλει ο νόμος. Ούτε εντάχθηκε το θέμα προς συζήτηση για γνωμοδότηση σε ημερήσια διάταξη του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου. Οπότε ό,τι σχεδιάζεται, αναγγέλλεται (ακόμα και ως τόσο βέβαιη ενασχόληση του κ. Μαραφάτσου ώστε να την αναφέρει η έγκριτη Wall Street Journal) και δρομολογείται από την αμερικανική ομάδα είναι στον αέρα.
Καθώς το σχέδιο βρίσκεται «υπό ανάπτυξη» (In Development) αναρωτιόμαστε η ομάδα παραγωγής θεωρεί εξασφαλισμένες τις άδειες; Πάντως οι Εφορείες Αρχαιοτήτων διατηρούν το δικαίωμα να καταφύγουν στις νόμιμες διαδικασίες, όπως αναφέρουν χαρακτηριστικά στην απάντηση προς την «Εφ.Συν.».
«Διευκρινίζεται ότι δεν προκύπτει υποβολή αιτήματος και άρα ούτε αδειοδότηση της συγκεκριμένης παραγωγής (με τον τίτλο «The Acropolis XD») από τις αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού.
Το ισχύον νομικό πλαίσιο που διέπει τη διαδικασία αδειοδότησης παραγωγής, αναπαραγωγής και διάδοσης στο κοινό απεικονίσεων μνημείων που ανήκουν στο Ελληνικό Δημόσιο, είναι το εξής:
ΦΕΚ 5591/Β/ 29.09.2023 “Οροι, προϋποθέσεις, όργανα και διαδικασία χορήγησης άδειας για την παραγωγή, αναπαραγωγή και διάδοση στο κοινό απεικονίσεων μνημείων που ανήκουν στο Ελληνικό Δημόσιο”.
ΦΕΚ 3046/Β/30.12.2011 ΥΠΠΟΤ/ΔΟΕΠΥ/ΤΟΠΥΝΣ/126463 “Τέλη φωτογράφησης-κινηματογράφησης και χρήσης οπτικοακουστικών έργων και απεικονίσεων αρχαιολογικών χώρων, ιστορικών τόπων, μνημείων, μουσειακών εκθέσεων και συλλογών. Τέλη πραγματοποίησης εκδηλώσεων σε αρχαιολογικούς χώρους, ιστορικούς τόπους και ακίνητα μνημεία.
Σε κάθε περίπτωση που διαπιστώνεται ότι δεν έχει προηγηθεί χορήγηση άδειας από τα αρμόδια όργανα και Υπηρεσίες του ΥΠ.ΠΟ., οι αρμόδιες Εφορείες Αρχαιοτήτων προβαίνουν στις κατά νόμον ενέργειες» μας απάντησε η Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Την ίδια διαβεβαίωση μας έδωσε υψηλόβαθμο στέλεχος της πολιτικής ηγεσίας σε άτυπη συζήτηση. Οπως μας εξήγησε «όταν αδειοδοτηθεί ένα αίτημα, ο φάκελός του υπάρχει πάντα στις αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Πολιτισμού. Από τη στιγμή που δεν υπάρχει φάκελος με αίτημα, είναι σαφές ότι δεν έχει παραχωρηθεί οποιαδήποτε άδεια από το υπουργείο Πολιτισμού και τις υπηρεσίες του».
Με δεδομένο ότι αναγγέλλεται η προβολή της ταινίας «The Acropolis XD» από την ιδιωτική εταιρεία που υπόσχεται «μια αξέχαστη εμπειρία», καταθέσαμε σειρά ερωτημάτων προς το υπουργείο Πολιτισμού καθώς απαιτείται ειδική άδεια για επαγγελματική κινηματογράφηση και καταβολή των αντίστοιχων τελών. Ακολούθως απαιτείται άδεια για την ψηφιακή/τρισδιάστατη αποτύπωση ή αναπαράσταση της Ακρόπολης με αντίστοιχα τέλη. Με βάση τον νόμο η εικόνα ενός μνημείου δεν είναι ελεύθερα προσβάσιμη όταν αφορά την εμπορευματοποίησή του, ενώ το δικαίωμα παραγωγής ακριβών αντιγράφων των μνημείων ανήκει αποκλειστικά στο υπουργείο Πολιτισμού και στον ΟΔΑΠ.
«Η φωτογράφιση, κινηματογράφηση και τρισδιάστατη σάρωση μνημείων επιτρέπεται κατόπιν ειδικής άδειας του Υπουργείου Πολιτισμού, κατά τις προβλέψεις του άρθρου 46 του ν. 4858/2021» γράφει η Υπουργική Απόφαση 436630/2023 (ΦΕΚ 5591/Β/21-9-2023).
Οι διασυνδέσεις του Χρήστου Μαραφάτσου με υψηλόβαθμα στελέχη της κυβέρνησης του δίνει την άνεση να σχεδιάζει με την ομάδα του το project εκτιμώντας ότι θα λάβει τις απαραίτητες άδειες; Γνωρίζει το αυστηρό πλαίσιο του νόμου που ισχύει για τα μνημεία της χώρας;
Πάντως ο υπουργός Υγείας Αδωνις Γεωργιάδης εξήρε το έργο του και όπως είχε γράψει τον Απρίλιο του ’25 στον προσωπικό του λογαριασμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης «χθες ο Σύλλογος των Αθηναίων στην Πλάκα διοργάνωσε μια ημερίδα για τη φιλία Ελλάδας / Ισραήλ με κεντρικό ομιλητή τον Πρόεδρο των Αμερικανών για τον Τράμπ κ. Χρήστο Μαραφάτσο. Είχε πολύ κόσμο και χαίρομαι που βλέπω ότι η πλειοψηφία του Ελληνικού λαού αντιλαμβάνεται τη χρησιμότητα των σχέσεων Ελλάδας / Ισραήλ. Ο κ. Μαραφάτσος χρόνια φίλος μου αποτελεί σημαντική γέφυρα επικοινωνίας μεταξύ της νέας κυβερνήσεως των ΗΠΑ και της Ελλάδας. Τον ευχαριστούμε πολύ γι’ αυτό».
Διαβάστε περισσότερα