Στο επίκεντρο της συζήτησης για τις αλλαγές στο Δημόσιο βρίσκονται πλέον όχι μόνο τα τυπικά προσόντα και οι γνώσεις, αλλά και οι δεξιότητες, που θεωρούνται κρίσιμες για την επιλογή προσωπικού και στελεχών ευθύνης. Οπως επισημαίνει ο πρόεδρος του ΑΣΕΠ Θάνος Παπαϊωάννου, η αποκλειστική έμφαση στις γνώσεις θεωρείται ανεπαρκής, καθώς αυτές απαξιώνονται ή μεταβάλλονται με τον χρόνο, ενώ δεξιότητες όπως η ομαδικότητα, η πρωτοβουλία, ο προσανατολισμός στον πολίτη και η ικανότητα προσαρμογής αποκτούν μεγαλύτερη σημασία. Παράλληλα, τίθεται το ζήτημα της αξιοπιστίας των συνεντεύξεων και των ψυχομετρικών εργαλείων, αλλά και των μεγάλων καθυστερήσεων που προκαλούν οι πολύπλοκες διαδικασίες επιλογής.
Με αφορμή το νομοσχέδιο για την αλλαγή του τρόπου επιλογής διευθυντικών στελεχών στο Δημόσιο επαναφέρατε τo ζήτημα της εξέτασης δεξιοτήτων στο Δημόσιο. Τελικά, ποια κατά τη γνώμη σας είναι η σωστή αναλογία βαρύτητας μεταξύ γνώσεων και δεξιοτήτων;
Δεν υπάρχει μαγική συνταγή για την ορθή αναλογία. Εκείνο που συνιστά σίγουρα σφάλμα είναι να έχουμε ως μόνο κριτήριο τις γνώσεις, κάτι που είχαμε μέχρι πριν από λίγα χρόνια. Κι αυτό γιατί οι γνώσεις έχουν σχετική αξία σε μια εποχή που τα επιστημονικά δεδομένα και οι νόμοι μεταβάλλονται. Να το πω για τους αναγνώστες μας με παραδείγματα και απλά λόγια: το Εργατικό Δίκαιο που εγώ σπούδασα το 1983-1987 ίσχυσε σχεδόν απαράλλακτο μέχρι το 2010 και στη συνέχεια ήρθαν τα πάνω κάτω. Καμία σχέση το σήμερα με το 2010. Μία εξέταση γνώσεων, λοιπόν, που γίνεται κατά τη φάση της πρόσληψης, έχει μειωμένη σημασία μετά από 10 ή 20 χρόνια εάν ο εξεταζόμενος δεν έχει την ικανότητα να επικαιροποιεί τις γνώσεις του με δική του πρωτοβουλία. Αντίθετα, δεξιότητες όπως η ομαδικότητα, η ανάληψη πρωτοβουλίας, ο προσανατολισμός στον πολίτη και στο αποτέλεσμα αναπτύσσονται σταδιακά και δεν χάνονται. Χαρακτηρίζουν τον άνθρωπο σε ολόκληρη τη ζωή του. Ο συνδυασμός δηλαδή γνώσεων και δεξιοτήτων είναι το ζητούμενο από κάθε σύστημα επιλογής προσωπικού.
Είπατε στη Βουλή ότι το καλύτερο σύστημα θα ήταν να υπήρχαν συνεντεύξεις με τη βοήθεια ψυχομετρικών εργαλείων προκειμένου να κρίνονται έτσι οι υποψήφιοι. Το νέο σύστημα, όμως, επιλογής προϊσταμένων καταργεί τις συνεντεύξεις των τμηματαρχών και των διευθυντών.
Το είπα και εμμένω στην άποψή μου, αλλά αυτή είναι μια καθαρά θεωρητική άποψη. Η πραγματικότητα, όμως, είναι διαφορετική από το επιστημονικά επιθυμητό. Οταν έχεις 40.000 υποψηφίους για πρόσληψη και -ίσως- διπλάσιους υποψηφίους για προϊσταμένους, είναι αδύνατον να κάνεις συνεντεύξεις. Δοκιμάστηκε στην πράξη και οδήγησε σε απίστευτες καθυστερήσεις καθώς το νομικό μας πλαίσιο είναι τόσο τυπικό, ώστε χρειάζεται να συντάξεις πρακτικά εκατοντάδων σελίδων, να απαντάς σε ενστάσεις, σε εξώδικα, σε δικαστικές προσφυγές και ό,τι άλλο μπορείτε να φανταστείτε. Μια διαδικασία που θα έπρεπε να είναι ουσιαστική και όχι τυπολατρική μεταβλήθηκε σε μια διαδικασία υπερβολικού νομικισμού. Και να υπήρχε όφελος από αυτές τις καθυστερήσεις, να πεις δεν πειράζει. Πλην, όμως, με το υφιστάμενο σύστημα επιλέγονταν πολλοί καλοί υποψήφιοι που θα επιλέγονταν έτσι και αλλιώς με οποιοδήποτε απλό σύστημα, γιατί είναι κοινής αναγνώρισης, ενώ δεν αποτρέπονταν και λίγες αποτυχημένες επιλογές, που όμως, όταν αφορούν διευθυντικά στελέχη, μπορεί να παραλύσουν έναν φορέα, όσο λίγες και εάν είναι.
«Οταν έχεις 40.000 υποψηφίους για πρόσληψη και -ίσως- διπλάσιους υποψηφίους για προϊσταμένους, είναι αδύνατον να κάνεις συνεντεύξεις»
Πρόσφατα αναφερθήκατε σε προβλήματα αξιοπιστίας που υπάρχουν στο σύστημα πιστοποίησης της γνώσης ξένων γλωσσών. Δεδομένου ότι η γλωσσομάθεια παίζει ρόλο στις προσλήψεις, εσείς ως ΑΣΕΠ πώς τοποθετείστε στο ζήτημα;
Στο ΑΣΕΠ συζητήσαμε εκτενώς το θέμα και διαπιστώσαμε ομόφωνα ότι υπάρχει πρόβλημα. Η πληθώρα των φορέων εξέτασης των ξένων γλωσσών είναι τέτοια που καθιστά δυσχερή έως αδύνατο τον έλεγχο, στην πράξη, του πώς γίνονται οι εξετάσεις και με τι δικλίδες ασφαλείας. Στη χώρα μας έχει γίνει πολύ εύκολο να αποκτήσεις δίπλωμα γνώσης ξένων γλωσσών, και δη της αγγλικής, και μετά να το αξιοποιήσεις σε διαδικασίες του Δημοσίου. Και αυτό αδικεί και όσους φορείς κάνουν με σοβαρότητα τη δουλειά τους και την πλειοψηφία των ενδιαφερομένων που θέλουν πράγματι να μάθουν μια ξένη γλώσσα και μετά να εξεταστούν πραγματικά.
Ως προς τις λύσεις, έχουμε καταθέσει εγγράφως προτάσεις, όπως η αξιοποίηση του θεσμού των κρατικών εξετάσεων γλωσσομάθειας, η κατάργηση του αμάχητου τεκμηρίου άριστης γνώσης ξένης γλώσσας στις περιπτώσεις εξ αποστάσεως κτήσης ξένου πανεπιστημιακού τίτλου (σε συνδυασμό με την κατάργηση του ΑΤΕΕΝ και την υπαγωγή των αρμοδιοτήτων του στον ΔΟΑΤΑΠ), η διερεύνηση της δυνατότητας να εξετάζονται ξένες γλώσσες στους γραπτούς διαγωνισμούς του ΑΣΕΠ και άλλες προτάσεις. Και βέβαια πρέπει να ενεργοποιηθεί η διάταξη του Προσοντολογίου για τη δημιουργία κρατικού φορέα ελέγχου του τρόπου πιστοποίησης της γλωσσομάθειας.
Καμία από αυτές τις λύσεις δεν θα φέρει από μόνη της αποτελέσματα και μερικές από αυτές δεν θα φέρουν γρήγορα αποτελέσματα. Ομως πρέπει τώρα να γίνει η αρχή. Και η αρχή αυτή πρέπει να περιλάβει και την πιστοποίηση γνώσης χειρισμού Η/Υ, όπου υπάρχει και ένα επιπλέον στοιχείο: το αντικείμενο της εξέτασης αφορά γνώσεις που -κατά την κοινή πείρα- κατέχουν όλοι οι απόφοιτοι ΑΕΙ και ΤΕΙ, αν όχι και οι απλοί απόφοιτοι Λυκείου: επεξεργασία κειμένου, υπολογιστικά φύλλα και υπηρεσίες διαδικτύου. Οταν καθιερώθηκαν πριν από 20 και πλέον χρόνια αυτές οι εξετάσεις είχαν κάποιο νόημα, παρακινώντας τους υποψηφίους να αποκτήσουν αυτές τις ικανότητες. Τώρα πια, όλοι τις έχουν.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr