Το ΙΟΒΕ αναθεωρεί προς τα κάτω την ετήσια ανάπτυξη για το 2026 σε 1,8%, σε σταθερές τιμές, στο βασικό της σενάριο με καθοδικούς κινδύνους που απορρέουν από το διεθνές περιβάλλον, αλλά και ανοδική προοπτική σε περίπτωση που η επίδοση στον τουρισμό ξεπεράσει τις προσδοκίες.
Στη τριμηνιαία του έκθεση για την ελληνική οικονομία, ως προς τις συνιστώσες της ανάπτυξης στο βασικό σενάριο για το 2026, το ΙΟΒΕ αναμένει αύξηση των πάγιων επενδύσεων (+10,2%) και των εξαγωγών (+2,6%), επιβράδυνση της ιδιωτικής κατανάλωσης (+1,7%), με επιδείνωση του ελλείμματος στο εξωτερικό ισοζύγιο, καθώς οι εισαγωγές αυξάνονται κατά 3,9%. Ο μέσος πληθωρισμός στο βασικό σενάριο για το 2026 αναμένεται να διαμορφωθεί στο 2,5%, υψηλότερα από τον μέσο όρο στην Ευρωζώνη, ενώ η ανεργία εκτιμάται ότι θα μειωθεί στην περιοχή του 8,5%.
Συγκεκριμένα, οι προοπτικές της ελληνικής οικονομίας για το 2026 εκτιμώνται στη βάση τριών σεναρίων (α) βασικό, (β) δυσμενές και (γ) θετικό.
Το βασικό σενάριο ακολουθεί τις παραδοχές του «δυσμενούς» σεναρίου της ΕΚΤ (Μάρτιος 2026, “adverse scenario”). Η εγχώρια ζήτηση αναμένεται να συνεχίσει να αποτελεί οδηγό ηπιότερης πλέον μεγέθυνσης, ενώ οι πάγιες επενδύσεις προβλέπεται να επιταχυνθούν, χάρη στην υλοποίηση του Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και το υψηλό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ). Οι βασικοί κίνδυνοι συνίστανται στις γεωπολιτικές εντάσεις, την εξασθένιση της εξωτερικής ζήτησης, την αναμενόμενη αύξηση του κόστους χρήματος, το διαρθρωτικά υψηλό εξωτερικό έλλειμμα και τον επίμονα υψηλό δομικό πληθωρισμό.
Το δυσμενές σενάριο ακολουθεί τις παραδοχές του «ακραία δυσμενούς» σεναρίου της ΕΚΤ (Μάρτιος 2026, “severe scenario”). Το θετικό σενάριο ακολουθεί τις παροχές του βασικού σεναρίου σχετικά με τις τιμές ενέργειας, αλλά σε συνδυασμό με στροφή επιπλέον τουριστών προς την Ελλάδα.
Πέρα από τα δύο σενάρια του πίνακα, σε ένα θετικό σενάριο, το ΙΟΒΕ εκτιμά μεγέθυνση της ελληνικής οικονομίας το 2026, με ρυθμό ελαφρά υψηλότερο από 2%, εφόσον οι τιμές ενέργειας ακολουθήσουν μεν το βασικό σενάριο, αλλά σε συνδυασμό με στροφή επιπλέον τουριστών προς την Ελλάδα.
Οπως επισημαίνει το ΙΟΒΕ, η πρόβλεψη στο βασικό σενάριο μακροοικονομικών προβλέψεων του ΙΟΒΕ εγκυμονεί θετικές προοπτικές αλλά και κινδύνους για το 2026.
Κίνδυνοι
Η ενίσχυση του προστατευτισμού στο διεθνές εμπόριο ενδέχεται να επηρεάσει δυσμενώς τις εξαγωγικές επιδόσεις.
Η επιμονή των πληθωριστικών πιέσεων μπορεί να περιορίσει την αγοραστική δύναμη.
Η χαμηλότερη του αναμενομένου απορρόφηση και αξιοποίηση των πόρων του ΤΑΑ θα μπορούσε να υπονομεύσει την επενδυτική δυναμική των επόμενων ετών.
Η βραδύτερη υλοποίηση των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων ενέχει κίνδυνο για την παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα και τις μεσοπρόθεσμες αναπτυξιακές προοπτικές της οικονομίας.
Θετικές προοπτικές
Η τελική φάση υλοποίησης του ΤΑΑ και η περαιτέρω αύξηση των σχετικών δαπανών μπορούν να ενισχύσουν την επενδυτική δραστηριότητα και τον παραγωγικό μετασχηματισμό της οικονομίας.
Η ισχυρή πιστωτική επέκταση και οι αυξημένες εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες για συνέχιση των ιδιωτικών επενδύσεων, ιδίως σε παραγωγικότερους κλάδους.
Η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος μέσω της βελτίωσης της αγοράς εργασίας, της αύξησης του κατώτατου μισθού και των φορολογικών ελαφρύνσεων μπορεί να στηρίξει περαιτέρω την εγχώρια ζήτηση.
Το ενισχυμένο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων του 2026 δημιουργεί ευνοϊκές προϋποθέσεις για περαιτέρω άνοδο της επενδυτικής δραστηριότητας.
Καλύτερη του αναμενομένου πορεία του τουρισμού.
Ενδεχόμενο για αύξηση μεν του πληθωρισμού, ωστόσο, ως ασφαλής προορισμός ενδέχεται η Ελλάδα να διατηρήσει ή και να αυξήσει τις τουριστικές επιδόσεις της.
Τα τρία σενάρια
Οι μεσοπρόθεσμες προοπτικές της ελληνικής οικονομίας εκτιμώνται στη βάση τριών σεναρίων: α) βασικό σενάριο, β) εναλλακτικό (ή δυσμενές) σενάριο και γ) θετικό σενάριο.
Στο βασικό σενάριο, προβλέπεται ότι η συνολική κατανάλωση θα παραμείνει οδηγός της ανάπτυξης, αν και σε ηπιότερο βαθμό λόγω του δυσμενούς διεθνούς οικονομικού περιβάλλοντος. Η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος (βελτίωση αγοράς εργασίας, αύξηση του κατώτατου μισθού και φοροελαφρύνσεις) αναμένεται να υποστηρίξει τη δυναμική της εγχώριας ζήτησης, ενώ ο βραδύτερος ρυθμός αποκλιμάκωσης της ανεργίας, το αρνητικό ποσοστό αποταμίευσης, καθώς
και η ενδυνάμωση των πληθωριστικών πιέσεων τόσο στα αγαθά όσο και στις υπηρεσίες, θα λειτουργήσουν περιοριστικά.
Βάσει των ανωτέρω εξελίξεων, η πρόβλεψη για την εγχώρια οικονομική μεγέθυνση αναθεωρείται προς τα κάτω στο +1,8% για το 2026.
Αμφότερες η ιδιωτική και η δημόσια κατανάλωση αναμένονται να επιταχυνθούν με ηπιότερους ρυθμούς, +1,7% και +0,9% αντίστοιχα.
Οι πάγιες επενδύσεις εκτιμάται ότι θα επιταχυνθούν χάρη στην υλοποίηση της τελικής φάσης του ΤΑΑ, το υψηλό επίπεδο του ΠΔΕ, την αυξημένη πίστη προς τον ιδιωτικό τομέα, καθώς και τις αυξημένες εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων. Ωστόσο, μία ενδεχόμενη αυστηροποίηση των χρηματοδοτικών συνθηκών, και μία πιθανή χαμηλότερη του αναμενομένου απορρόφηση των πόρων του ΤΑΑ θα περιορίσουν την θετική αυτή τάση. Προβλέπεται ότι οι ιδιωτικές επενδύσεις θα συνεχίσουν να καταγράφουν υψηλές επιδόσεις – διαδεχόμενες τη δυναμική των δημοσίων επενδύσεων – με ρυθμό αύξησης +14,0%.
Το εξωτερικό έλλειμμα εκτιμάται ότι θα διευρυνθεί το 2026, κυρίως λόγω της ανόδου των εισαγωγών (ισχυρή εγχώρια ζήτηση). Σε συνδυασμό με το πιο περιοριστικό εμπορικό περιβάλλον και την ανατίμηση του ευρώ, οι εξαγωγικές προοπτικές επιβαρύνονται). Προβλέπεται ότι η μεταβολή εξαγωγών και εισαγωγών θα διαμορφωθεί στο +2,6% και +3,9%.
Ο ετήσιος πληθωρισμός (Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή – ΕνΔΤΚ) εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί κοντά στην περιοχή του +3,5% το 2026, λόγω της ενίσχυσης της εγχώριας ζήτησης και της ανόδου των τιμών ενέργειας από την κρίση στη Μέση Ανατολή, και η ανεργία στο +8,5%.
Στο δυσμενές (εναλλακτικό) σενάριο, το ΙΟΒΕ εκτιμά σημαντική επιβράδυνση της μεγέθυνσης της ελληνικής οικονομίας στο +1,4% για το 2026. Η εν λόγω πιθανή εξέλιξη θα προέλθει από τη χαμηλότερη επιτάχυνση της συνολικής κατανάλωσης (εν συγκρίσει με το βασικό σενάριο), συνιστάμενη από την κάμψη της ιδιωτικής κατανάλωσης στο +1,4%, ωστόσο χωρίς επίδραση στη δημόσια κατανάλωση (+0,9%), και τις πάγιες επενδύσεις (+10,2%). Μία επιδείνωση του διεθνούς γεωπολιτικού κλίματος θα επιβαρύνει το ήδη αρνητικό εμπορικό ισοζύγιο της Ελλάδας, υπονομεύοντας τον ρυθμό αύξησης τόσο των εξαγωγών (+1,5%) όσο και των εισαγωγών της (+3,4%). Σε περίπτωση κλιμάκωσης των συγκρούσεων, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να αυξηθεί περαιτέρω, έως περίπου +4,5%, και η ανεργία στο +8,8%.
Σε ένα θετικό σενάριο, το ΙΟΒΕ εκτιμά μεγέθυνση της ελληνικής οικονομίας το 2026, με ρυθμό ελαφρά υψηλότερο από 2%, εφόσον οι τιμές ενέργειας ακολουθήσουν μεν το βασικό σενάριο, αλλά σε συνδυασμό με στροφή επιπλέον τουριστών προς την Ελλάδα.
Διαβάστε περισσότερα