Την έντονα αρνητική αντίδραση της Τεχεράνης προκάλεσε η ομιλία του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Πνύκα, κατά την οποία αναφέρθηκε εκτενώς στους Ελληνοπερσικούς Πολέμους.
Υπενθυμίζεται ότι ο Ρούμπιο, έχοντας ως φόντο την Ακρόπολη, παρουσίασε τις ΗΠΑ – που ιδρύθηκαν τον 18ο αιώνα – ως κληρονόμο του αρχαίου δυτικού πολιτισμού, ο οποίος εκτεινόταν από την Ελλάδα έως τη Ρώμη.
Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του, υποστήριξε ότι τα σύγχρονα δυτικά κράτη έχουν χάσει την αυτοπεποίθησή τους και έχουν αποδυναμώσει τις βιομηχανίες και τις ένοπλες δυνάμεις τους, τονίζοντας την ανάγκη για ανανεωμένη φιλοδοξία και ισχύ στο μέλλον.
Τι δήλωσε ο Ρούμπιο στην Πνύκα
Αναφερόμενος στους αρχαίους Ελληνοπερσικούς Πολέμους, χρησιμοποίησε την καταστροφή της Αθήνας από τους Πέρσες το 480 π.Χ., επί βασιλείας του Ξέρξη Α’, ως παράδειγμα επιβίωσης του δυτικού πολιτισμού απέναντι σε έναν εξωτερικό εχθρό.
«Οι Πέρσες λεηλάτησαν τους ναούς, έκαψαν τα ιερά και ισοπέδωσαν την Ακρόπολη», είπε ο Ρούμπιο και στη συνέχεια, εξήρε την επιστροφή των Αθηναίων και την ανέγερση του Παρθενώνα επί Περικλή.
Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας στράφηκε μάλιστα εναντίον της σημερινής ηγεσίας του Ιράν – η οποία βρίσκεται στην εξουσία από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 – αποκαλώντας τα μέλη της «φανατικούς» που ηγούνται μιας «φονικής αίρεσης», χρησιμοποιώντας το μαρτύριο ως εργαλείο για την επίτευξη των πολιτικών τους στόχων.
Οι ΗΠΑ και το Ιράν βρίσκονται σε εμπόλεμη κατάσταση αφότου οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν πλήγματα κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Αν και οι εχθροπραξίες μεταξύ των δύο πλευρών έχουν περιοριστεί, οι ΗΠΑ συνεχίζουν τον ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν, ενώ η ναυσιπλοΐα μέσω των ζωτικής σημασίας Στενών του Ορμούζ εξακολουθεί να αντιμετωπίζει εμπόδια.
Η απάντηση της Τεχεράνης
Ο επικεφαλής ασφαλείας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, καθώς και ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, απάντησαν αμφότεροι επικαλούμενοι τον Ρωμαίο Αυτοκράτορα Βαλεριανό, ο οποίος αιχμαλωτίστηκε ζωντανός από τις δυνάμεις του Πέρση βασιλιά Σαπώρη Α’ κατά τη διάρκεια μάχης το 260 μ.Χ.
«Όποιος επικαλείται την ιστορία σε αυτό το πλαίσιο, οφείλει να είναι προετοιμασμένος για την επανάληψή της», δήλωσε ο Ρεζαΐ. Το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν κατηγόρησε τον Ρούμπιο ότι ισοπεδώνει την ελληνική, τη ρωμαϊκή, τη χριστιανική και τη σύγχρονη ιστορία.
Κατηγόρησε επίσης τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ ότι υιοθετεί το αφήγημα «Πρώτα η Αμερική» για να νομιμοποιήσει μια στρατιωτική κλιμάκωση κατά του Ιράν, μετά τη σχετική μείωση των εχθροπραξιών που παρατηρήθηκε από τον Ιούνιο, οπότε και είχε συμφωνηθεί ένα μνημόνιο κατανόησης που πλέον δεν ισχύει.
«Φαίνεται πως οι ΗΠΑ κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι είναι προτιμότερο να δικαιολογήσουν την πολιτική καταναγκασμού και βίας που ασκούν παγκοσμίως υπό τα λαμπερά νέον φώτα της “φιλοσοφίας της ιστορίας”, αντί να καταφύγουν στον ωμό εκφοβισμό που χρησιμοποιεί τη γλώσσα των καουμπόηδων», δήλωσε σε ανακοίνωσή του ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ, Εσμαΐλ Μπαγκαΐ.
Πρόσθεσε ότι ο Ρούμπιο καταφεύγει στον «αναχρονισμό», ανασύροντας από τη λήθη ιστορικά γεγονότα για να αντλήσει νομιμοποίηση για τη σημερινή πολιτική του.
Μετά τη δολοφονία του Κασέμ Σουλεϊμανί – διοικητή των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν – το 2020, ο Τραμπ είχε απειλήσει να πλήξει «σφοδρά» 52 ιρανικούς στόχους, συμπεριλαμβανομένων τοποθεσιών «σημαντικών για το Ιράν και τον ιρανικό πολιτισμό».
Από τον Φεβρουάριο, οι ΗΠΑ έχουν δεχθεί κριτική για τις ζημιές που προκάλεσαν σε ιρανικούς ιστορικούς και πολιτιστικούς χώρους κατά τη διάρκεια βομβαρδισμών.
Ο υπουργός Πολιτισμού, Ρεζά Σαλεχί-Αμιρί, κάλεσε τους πολιτικούς της Δύσης να μιλούν για το Ιράν με «σεβασμό», καθώς «δεν πρόκειται για έναν εχθρό που δημιουργήθηκε μέσα από πολιτικές ομιλίες, αλλά για έναν ζωντανό πολιτισμό, ένα σπουδαίο έθνος και μια διαχρονική πραγματικότητα στην παγκόσμια ιστορία», η οποία μετρά χιλιετίες ύπαρξης.
«Σύγχρονη σημασία»
Ο Ιρανός ιστορικός Τουράτζ Νταριαέι δήλωσε στα τοπικά μέσα ενημέρωσης την Παρασκευή ότι, αν και η περιγραφή του Ρούμπιο για την άλωση της Αθήνας ήταν ακριβής, ο ίδιος παρέλειψε ένα σημαντικό στοιχείο που αναφέρεται τόσο από τον Ηρόδοτο όσο και από άλλους: ότι βασικό κίνητρο για την περσική επίθεση ήταν τα «αντίποινα».
Το 498 π.Χ., οι δυνάμεις της Αθήνας πυρπόλησαν τις Σάρδεις, μια επαρχιακή πρωτεύουσα των Περσών στη δυτική Μικρά Ασία. Για τους Ιρανούς που αισθάνονται ότι έχουν υποστεί απρόκλητη επίθεση από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, το γεγονός αυτό θα μπορούσε να έχει σύγχρονη σημασία.
Η Σιμά, μια 26χρονη κάτοικος της Τεχεράνης, δήλωσε στο Al Jazeera ότι δεν εκτίμησε την προσπάθεια του Ρούμπιο να χρησιμοποιήσει συγκρούσεις που έλαβαν χώρα πριν από 2.500 χρόνια για να συγκεντρώσει υποστήριξη υπέρ του συνεχιζόμενου πολέμου με το Ιράν. «Θέλουν να συνεχίσουν τον πόλεμο και θα πουν οτιδήποτε θεωρούν ότι θα αποδώσει τη δεδομένη στιγμή», δήλωσε η ίδια.
Κατά τη διάρκεια της ακρόασης στη Γερουσία για την επικύρωση του διορισμού του, τον Ιανουάριο του 2025, ο Ρούμπιο είχε αναφερθεί στους Ιρανούς ως τον «λαό ενός αρχαίου πολιτισμού και κουλτούρας, με τεράστια υπερηφάνεια και επιτεύγματα, που είναι βαθιά περήφανος για την περσική του κληρονομιά και ταυτότητα».
«Δεν γνωρίζω κανένα έθνος στη Γη όπου να υπάρχει μεγαλύτερη διαφορά ανάμεσα στον λαό και σε εκείνους που τον κυβερνούν», είχε δηλώσει τότε. «Οι κληρικοί που διοικούν τη χώρα δεν αντιπροσωπεύουν σε καμία περίπτωση τον λαό, την ιστορία του και τη συμβολή του στην ανθρωπότητα».
Ωστόσο, ο πόλεμος των ΗΠΑ κατά του Ιράν, ο ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών στο νότιο τμήμα της χώρας και οι κυρώσεις που την οδήγησαν σε απομόνωση δεν έπληξαν τόσο πολύ την ηγεσία του Ιράν, όσο τους ίδιους τους Ιρανούς, ενώ απέτυχαν να αλλάξουν τη στάση της ιρανικής κυβέρνησης.
Τα σχόλια του Τραμπ σχετικά με τον ενδεχόμενο «θάνατο ενός πολιτισμού» στο Ιράν, σε περίπτωση στρατιωτικής κλιμάκωσης, ενίσχυσαν την απαισιοδοξία των Ιρανών όσον αφορά τους στόχους του αμερικανικού πολέμου – ο οποίος αρχικά είχε παρουσιαστεί ως μια προσπάθεια απελευθέρωσης του λαού από την κυβέρνησή του.
Το Ιράν ως «ο νέος εχθρός» της Δύσης
Οι περισσότεροι Ιρανοί αντέδρασαν αρνητικά στην πρόσφατη ομιλία του Ρούμπιο, αν και ορισμένα μέλη της διασποράς ή άλλοι πολέμιοι της Ισλαμικής Δημοκρατίας υποστήριξαν ότι ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών στρέφεται κατά των ιρανικών αρχών και όχι κατά ενός ολόκληρου αρχαίου πολιτισμού.
Τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν έσπευσαν να κατακρίνουν τον Ρούμπιο για τις δηλώσεις του· χαρακτηριστικό είναι ότι η σκληροπυρηνική εφημερίδα “Vatan-e Emrouz” δημοσίευσε το Σάββατο στο πρωτοσέλιδό της μια φωτογραφία του Ρούμπιο ντυμένου με αρχαία ρωμαϊκή στρατιωτική ενδυμασία, να κρατά ασπίδα και σπαθί.
«Αρχαίος πόλεμος» έγραφε ο τίτλος. Η εφημερίδα υποστήριξε ότι ο Ρούμπιο προσπαθούσε να «δημιουργήσει ένα ιστορικό-ιδεολογικό υπόβαθρο για τον πόλεμο των ΗΠΑ κατά του Ιράν».
Ο Βάλι Νασρ, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Σπουδών Μέσης Ανατολής στη Σχολή Προηγμένων Διεθνών Σπουδών (SAIS) του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς στην Ουάσιγκτον, δήλωσε στο Al Jazeera ότι, κατά την άποψή του, στόχος του Ρούμπιο ήταν να προσδιορίσει έναν κοινό εχθρό για τις ΗΠΑ και την Ευρώπη, γύρω από τον οποίο θα μπορούσαν να ανασυγκροτήσουν τις σχέσεις τους.
«Αποφάσισε ότι το Ιράν – και όχι το Ισλάμ, το οποίο θεωρείτο παλαιότερα ως ο εχθρός σε επίπεδο πολιτισμού – θα έπρεπε να διαδραματίσει αυτόν τον ρόλο, ώστε να συσπειρώσει τη Δύση», ανέφερε. «Η κίνηση αυτή αντικατοπτρίζει επίσης τη δυσαρέσκεια των ΗΠΑ για το γεγονός ότι η Ευρώπη δεν έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στον πόλεμο, καθώς και την προσπάθεια να συγκαλυφθούν οι βαθιές διαιρέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης σχετικά με τη Ρωσία και την Ουκρανία».
Ο Ρούμπιο εκφώνησε την ομιλία του τη στιγμή που ο Τραμπ κατέληγε σε συμφωνία με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν για την πώληση ντίζελ στις ΗΠΑ και στις παγκόσμιες αγορές, παρά τις κυρώσεις που είχαν επιβληθεί στη Μόσχα. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι η συμφωνία θα μειώσει τις τιμές του ντίζελ, οι οποίες έχουν φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ λόγω του πολέμου με το Ιράν.
Ο Νασρ ανέφερε ότι η ανακοίνωση Τραμπ και η ομιλία Ρούμπιο, συνδυαστικά, ενδέχεται να αποτελούν μήνυμα της κυβέρνησης ότι το Ιράν – και όχι η Ρωσία – είναι ο εχθρός στον οποίο οφείλει να εστιάσει η Δύση.
«Καθίσταται σαφές ότι η Ουάσιγκτον δεν βλέπει διαφορά ανάμεσα στους Ιρανούς και το Ιράν ως πολιτισμό, αφενός, και την Ισλαμική Δημοκρατία, αφετέρου», τόνισε ο ο Νασρ στο Al Jazeera.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr