Η στεγαστική κρίση έχει αλλάξει τον τρόπο που ζούμε, τον χρόνο που χρειάζεται ένας νέος άνθρωπος για να φύγει από το πατρικό του, τη δυνατότητα ενός ζευγαριού να κάνει οικογένεια, την απόφαση μιας γυναίκας για τεκνοποίηση ακόμα και πέραν της τυπικής αναπαραγωγικής ηλικίας, την απόφαση ενός εργαζόμενου να μείνει στον τόπο του.
Και έχει αποδειχθεί ότι δεν λύνεται με τα επιδόματα της κυβέρνησης της Ν.Δ., τα επιδόματα που πυροδοτούν υψηλές τιμές και νέα διόγκωση της εν λόγω κρίσης.
Η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στην κορυφή της Ευρώπης ως προς τη στεγαστική επιβάρυνση. Το 2025, το 26,4% του πληθυσμού ζούσε σε νοικοκυριά στα οποία το κόστος στέγασης ξεπερνούσε το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος, έναντι 7,7% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το 2024, τα ελληνικά νοικοκυριά διέθεταν κατά μέσο όρο το 36% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για τη στέγη.
Απέναντι σε αυτό το πρόβλημα, η κυβερνητική πολιτική εξακολουθεί να στηρίζεται κυρίως στην επιδότηση της ζήτησης. Τα προγράμματα «Σπίτι μου Ι» και «Σπίτι μου ΙΙ» απέτυχαν. Πολλοί λίγοι έφτασαν ως την εκταμίευση.
Όταν η προσφορά κατοικίας παραμένει περιορισμένη, η πρόσθετη χρηματοδότηση της ζήτησης μπορεί να περνά στις τιμές.
Εμείς προτείνουμε να αντιστρέψουμε αυτή τη λογική. Να δημιουργήσουμε κοινωνική κατοικία στην Ελλάδα. Και να τη δημιουργήσουμε σε μεγάλη κλίμακα.
Ο στόχος πρέπει να είναι φιλόδοξος. Τριακόσιες πενήντα χιλιάδες κατοικίες που βρίσκονται στα χέρια δανειστών τραπεζών και servicers θα αποτελέσουν τη βάση εκκίνησης, ώστε η χώρα να αποκτήσει απόθεμα κοινωνικής και προσιτής στέγης ανάλογο με αυτό των περισσότερων δυτικοευρωπαϊκών χωρών.
Με αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας του ΕΦΚΑ και του Δημοσίου. Με νέες κατασκευές. Με ανακατασκευή υφιστάμενων κτιρίων. Με επαναφορά κλειστών κατοικιών στην αγορά. Με κεφαλαιακή ενίσχυση της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, ώστε να κινητοποιηθούν πολλαπλάσιοι πόροι.
Και εδώ συναντώνται οι τρεις πλευρές της πρότασής μας, που έχουμε παρουσιάσει στην ως τώρα αρθρογραφία στην Εφημερίδα των Συντακτών.
Στο πρώτο βήμα, δημιουργούμε ξανά περιουσία για τα ασφαλιστικά ταμεία και δίνουμε στον ΕΦΚΑ τη δυνατότητα να λειτουργήσει ως μεγάλος κοινωνικός και εθνικός επενδυτής.
Στο δεύτερο, αντιμετωπίζουμε το ιδιωτικό χρέος εκεί όπου ο «Ηρακλής» σταμάτησε, στον πολίτη. Με βιώσιμες ρυθμίσεις, με δόσεις που μπορούν πραγματικά να πληρωθούν και με αξιοποίηση της μεγάλης διαφοράς ανάμεσα στην ονομαστική αξία των απαιτήσεων και στην πραγματική οικονομική αξία με την οποία αυτές αποκτήθηκαν.
Και στο τρίτο, δημιουργούμε περιουσία που μένει.
Πρώτη επιλογή για ένα υπερχρεωμένο νοικοκυριό πρέπει να είναι πάντοτε η βιώσιμη ρύθμιση και η παραμονή του στην κατοικία του. Υπάρχουν, όμως, περιπτώσεις όπου αυτό αντικειμενικά δεν είναι δυνατό.
Εκεί πρέπει να υπάρχει δεύτερη διαδρομή. Αντί το ακίνητο να οδηγείται υποχρεωτικά σε πλειστηριασμό και εκποίηση, περνά σε ένα οργανωμένο χαρτοφυλάκιο κοινωνικής κατοικίας. Διατίθεται με προσιτό, διατιμημένο ενοίκιο. Παράγει μακροχρόνια πρόσοδο και, ταυτόχρονα, κρατά μια οικογένεια μέσα σε ένα σπίτι.
Αντί για μια μη εξυπηρετούμενη απαίτηση, αποκτούμε ένα πραγματικό περιουσιακό στοιχείο. Αυτό ακριβώς είναι το σημείο όπου η κοινωνική πολιτική συναντά την επενδυτική πολιτική.
Και δεν ανακαλύπτουμε τον τροχό. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες η κοινωνική κατοικία αποτελεί εδώ και δεκαετίες μόνιμη υποδομή. Στην Ολλανδία λειτουργεί μεγάλο σύστημα housing associations. Στη Γαλλία υπάρχουν θεσμοθετημένοι στόχοι κοινωνικής κατοικίας για πολλές περιοχές. Στην Ελλάδα, αντίθετα, ξεκινάμε ουσιαστικά χωρίς αντίστοιχο απόθεμα. Μηδέν κοινωνική κατοικία.
Ας είμαστε σαφείς. Κάθε ευρώ που δίνεται ως επίδομα ενοικίου δαπανάται και τελειώνει. Κάθε ευρώ που επενδύεται για τη δημιουργία κοινωνικής κατοικίας αφήνει πίσω του περιουσία.
Ένα σπίτι που μπορεί να στεγάσει σήμερα ένα νέο ζευγάρι, αύριο έναν εργαζόμενο, έναν φοιτητή, μια οικογένεια. Είναι περιουσιακό στοιχείο που εξακολουθεί να υπάρχει και να παράγει κοινωνική και οικονομική αξία για δεκαετίες.
Αυτό είναι το μοντέλο που προτείνουμε. Ο ΕΦΚΑ αποκτά περιουσία και μακροχρόνιες προσόδους. Το ιδιωτικό χρέος ρυθμίζεται. Η χώρα αποκτά κοινωνική κατοικία. Οι πολίτες αποκτούν πρόσβαση σε προσιτή στέγη.
Ας σταματήσουμε, λοιπόν, να επιδοτούμε απλώς το πρόβλημα. Ας περάσουμε στην εποχή της κοινωνικής κατοικίας και ας δημιουργήσουμε νέο κοινωνικό πλούτο.
*Γραμματέας της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr