Να ενημερώσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης το αυριανό Συμβούλιο Κορυφής και να πάρει πρωτοβουλίες για την εφαρμογή της ρήτρας αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής, ζητά ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ Νικόλας Φαραντούρης, μετά την απάντηση της Αντιπροέδρου της Κομισιόν Κάγια Κάλας σε γραπτή ερώτησή του.
«Ο πρωθυπουργός να ενημερώσει το αυριανό Συμβούλιο Κορυφής και να αναλάβει άμεσα πρωτοβουλία για την κατάρτιση επιχειρησιακού σχεδίου για την εφαρμογή της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής (άρθρο 42 παρ. 7)», ζητά συγκεκριμένα ο Νικόλας Φαραντούρης, ο οποίος είχε ζητήσει διευκρινήσεις για την επιχειρησιακή ετοιμότητα της ΕΕ και την ενδεχόμενη ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής σε περίπτωση που κάποιο κράτος μέλος όπως η Ελλάδα δεχθεί επίθεση από τρίτη χώρα όπως η Τουρκία.
Η Κάγια Κάλλας απαντώντας στον ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ, αναγνωρίζει τη «συνάφεια» του άρθρου 42 παρ. 7 της Συνθήκης ΕΕ και επιβεβαιώνει «κατάλογο εργαλείων της ΕΕ που μπορούν να αξιοποιηθούν σε κρίση». Τονίζει, ωστόσο, ότι η επίκληση της ρήτρας είναι «κυρίαρχο προνόμιο του κράτους μέλους που δέχεται επίθεση», όπως εξηγεί σε ανάρτησή του ο κ. Φαραντούρης.
ΈΚΤΑΚΤΟ – Η Ύπατη Εκπρόσωπος για την Εξωτερική Πολιτική Κάγια Κάλλας απάντησε σε γραπτή ερώτησή μου ότι είναι «προνόμιο της Ελλάδας η ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής».
Με αφορμή τα γεγονότα με την ηλεκτρική διασύνδεση με την Κύπρο, είχα ζητήσει διευκρινήσεις για την επιχειρησιακή ετοιμότητα της ΕΕ και την ενδεχόμενη ενεργοποίσηση της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής σε περίπτωση που κάποιο κράτος μέλος όπως η Ελλάδα δεχθεί επίθεση από καποια τρίτη χώρα όπως η Τουρκία.
Η Κάγια Κάλλας σημειώνει τη «συνάφεια» όπως λέει του άρθρου 42 παρ. 7 της Συνθήκης ΕΕ και επιβεβαιώνει «κατάλογο εργαλείων της ΕΕ που μπορούν να αξιοποιηθούν σε κρίση». Τονίζει ωστόσο ότι η επίκληση της ρήτρας είναι «κυρίαρχο προνόμιο του κράτους μέλους που δέχεται επίθεση» και ότι τα διαθέσιμα εργαλεία χρησιμοποιούνται συντονισμένα «εφόσον το επιλέξουν τα κράτη μέλη».
Είναι προφανές ότι η ενεργοποίηση του άρθρου 42 παρ. 7 είναι ζήτημα της χώρας που απειλείται. Η ελληνική κυβέρνηση, παρά την κλιμάκωση και τις απειλές της Τουρκίας και την αναφορά της Επιτροπής στην άτυπη Σύνοδο στην Κύπρο στις 23-24 Απριλίου, δεν επανέλαβε το ζήτημα ούτε στη Σύνοδο Κορυφής του Ιουνίου, ούτε στις επόμενες συνόδους.
Ο πρωθυπουργός οφείλει στο αυριανό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Παρασκευής 13 Νοέμβρη να ενημερώσει τους ομολόγους του ότι σε περίπτωση εμπλοκής η Ελλάδα θα ενεργοποιήσει τη ρήτρα ώστε να γνωρίζουν εκ των προτέρων και να αναλάβουν ο καθένας τις ευθύνες του.
Τι προβλέπει το άρθρο 42 παρ. 7
Το άρθρο 42 παρ. 7 εισήχθη με τη Συνθήκη της Λισαβόνας το 2009 και καθιερώνει τη ρητή νομική και πολιτική δέσμευση συλλογικής ασφάλειας μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών: «Σε περίπτωση κατά την οποία κράτος μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση στο έδαφός του, τα άλλα κράτη μέλη οφείλουν να του παράσχουν βοήθεια και συνδρομή με όλα τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους».
Η διατύπωση υποχρεώνει τα κράτη-μέλη να συνδράμουν το αμυνόμενο μέλος. Η συνδρομή μπορεί να είναι στρατιωτική ή και υλικοτεχνική, οικονομική, διοικητική ή ψηφιακή.
Η ρήτρα έχει ενεργοποιηθεί μία μόνο φορά, από τη Γαλλία, μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι το 2015. Τον Απρίλιο 2026, με την υπερπτήση drone στην Κύπρο, δεν ενεργοποιήθηκε το άρθρο, αλλά κάποιοι εταίροι μας έστειλαν οικειοθελώς θαλάσσιες δυνάμεις.
Η Ελλάδα οφείλει να γνωστοποιήσει από τώρα στους εταίρους μας ότι θα αναγκαστεί να ενεργοποιήσει τη ρήτρα σε περίπτωση ένοπλης εμπλοκής.Η Κομισιόν και η Ύπατη Εκπρόσωπος μας λένε καθαρά ότι η ρήτρα είναι κυρίαρχο προνόμιο των κρατών μελών. Η κυβέρνηση οφείλει να αδράξει την ευκαιρία και να καταθέσει στην αυριανή Σύνοδο Κορυφής αίτημα για επιχειρησιακό σχέδιο, με χρονοδιάγραμμα και ειδικές διαδικασίες για τα κράτη που απειλούνται.
— Νικόλας Φαραντούρης / Nikolas Farantouris (@NFarantouris) November 12, 2026
Το Συμβούλιο κορυφής της Παρασκευής
Σε δηλώσεις του από τις Βρυξέλλες ο Νικόλας Φαραντούρης, τονίζει πως «είναι προφανές ότι η ενεργοποίηση του άρθρου 42 παρ. 7 είναι ζήτημα της χώρας που απειλείται», σημειώνοντας ότι, «Η ελληνική κυβέρνηση, παρά την κλιμάκωση και τις απειλές της Τουρκίας και την αναφορά της Επιτροπής στην άτυπη Σύνοδο στην Κύπρο στις 23-24 Απριλίου, δεν επανέλαβε το ζήτημα ούτε στη Σύνοδο Κορυφής του Ιουνίου, ούτε στις επόμενες συνόδους. Ο πρωθυπουργός οφείλει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Παρασκευής 13 Νοέμβρη να ενημερώσει τους ομολόγους του ότι σε περίπτωση εμπλοκής η Ελλάδα θα ενεργοποιήσει τη ρήτρα ώστε να γνωρίζουν εκ των προτέρων και να αναλάβουν ο καθένας τις ευθύνες του».
Τι προβλέπει το άρθρο 42 παρ. 7
«Το άρθρο 42 παρ. 7 εισήχθη με τη Συνθήκη της Λισαβόνας το 2009 και καθιερώνει τη ρητή νομική και πολιτική δέσμευση συλλογικής ασφάλειας μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών: “Σε περίπτωση κατά την οποία κράτος μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση στο έδαφός του, τα άλλα κράτη μέλη οφείλουν να του παράσχουν βοήθεια και συνδρομή με όλα τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους”» εξηγεί ακόμα ο Νικόλας Φαραντούρης.
Σύμφωνα με τον ίδιο «η διατύπωση υποχρεώνει τα κράτη-μέλη να συνδράμουν το αμυνόμενο μέλος. Η συνδρομή μπορεί να είναι στρατιωτική ή και υλικοτεχνική, οικονομική, διοικητική ή ψηφιακή».
Ο ευρωβουλευτής θυμίζει ότι «η ρήτρα έχει ενεργοποιηθεί μία μόνο φορά, από τη Γαλλία, μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι το 2015. Τον Απρίλιο 2026, με την υπερπτήση drone στην Κύπρο, δεν ενεργοποιήθηκε το άρθρο, αλλά κάποιοι εταίροι μας έστειλαν οικειοθελώς θαλάσσιες δυνάμεις».
Σύμφωνα με τον ευρωβουλευτή και καθηγητή του Ευρωπαϊκού Δικαίου Νικόλα Φαραντούρη, η Ελλάδα οφείλει να γνωστοποιήσει από τώρα ότι θα αναγκαστεί να ενεργοποιήσει τη ρήτρα σε περίπτωση ένοπλης εμπλοκής.
Και καταλήγει ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ:
«Η Κομισιόν και η Ύπατη Εκπρόσωπος μάς λένε καθαρά ότι η ρήτρα είναι κυρίαρχο προνόμιο των κρατών μελών. Η κυβέρνηση οφείλει να αδράξει την ευκαιρία και να καταθέσει στην αυριανή Σύνοδο Κορυφής αίτημα για επιχειρησιακό σχέδιο, με χρονοδιάγραμμα και ειδικές διαδικασίες για τα κράτη που απειλούνται».
Διαβάστε περισσότερα