Η κρατική βία στην Ελλάδα δεν αποτελεί πλέον «μεμονωμένο περιστατικό», αλλά μια πτυχή της περίφημης «κανονικότητας». Ο πρόσφατος θάνατος του 20χρονου στο Άργος, έπειτα από καταιγισμό σφαιρών από άνδρες της ΟΠΚΕ, έρχεται να προστεθεί με τον πιο ζοφερό τρόπο σε μια ατέλειωτη λίστα δολοφονικών καταστολών. Το επίσημο αφήγημα, που μιλά σχεδόν αντανακλαστικά για «καταδίωξη» και «αμυντική στάση», καταρρέει κάτω από το βάρος της πραγματικότητας: τα όπλα της Ελληνικής Αστυνομίας στρέφονται με τρομακτική ευκολία εναντίον των νέων και των πιο ευάλωτων κοινωνικών ομάδων και η συχνότητα με την οποία αυτό συμβαίνει, δεν μας επιτρέπει πλέον να μιλάμε για συμπτώσεις καθώς δεν πρόκειται για επιχειρησιακά λάθη, αλλά για μια συστημική κουλτούρα ατιμωρησίας που οπλίζει το χέρι των ένστολων.
Τα τελευταία χρόνια, η αστυνομία λειτουργεί ως ένας εκδικητικός και πλήρως ανεξέλεγκτος μηχανισμός. Η γραμμή του αίματος που ξεκινά από τη στυγνή δολοφονία του 15χρονου Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου το 2008 παραμένει συνεχής, όμως εδώ και επτά χρόνια έχει αποκτήσει βαθιά ρατσιστικά χαρακτηριστικά. Το 2021, ο 18χρονος Ρομά Νίκος Σαμπάνης σκοτώθηκε στο Πέραμα από δεκάδες αστυνομικά πυρά. Το 2022, ο 16χρονος Ρομά Κώστας Φραγκούλης πυροβολήθηκε στο κεφάλι για 20 ευρώ βενζίνη. Το 2023, ο 16χρονος Ρομά Χρήστος Μιχαλόπουλος έπεσε νεκρός στη Βοιωτία από όπλο αστυνομικού. Κάθε φορά, το κράτος επικαλείται την «επιχειρησιακή αναγκαιότητα», επιβεβαιώνοντας ότι η ανθρώπινη ζωή των κοινωνικά αδύναμων θεωρείται αναλώσιμη. Οι ένστολοι λειτουργούν πλέον ως αυτόκλητοι δικαστές και εκτελεστές στον δρόμο.
Η κρατική αυθαιρεσία, όμως, δεν εξαντλείται στα αστυνομικά πυρά, ούτε περιορίζεται στη στεριά. Επεκτείνεται φονικά και στη θάλασσα με τη δράση του Λιμενικού Σώματος. Το πολύνεκρο ναυάγιο της Πύλου το 2023, με εκατοντάδες πνιγμένους πρόσφυγες και μετανάστες στα ανοιχτά της χώρας, αποτελεί την απόλυτη κορύφωση της κρατικής εγκληματικής αδιαφορίας. Οι σοβαρότατες καταγγελίες για τις ενέργειες και τις επικίνδυνες επιχειρήσεις ρυμούλκησης του Λιμενικού, σε συνδυασμό με τις προσπάθειες συγκάλυψης των ευθυνών, αποδεικνύουν ότι η απαξίωση της ανθρώπινης ζωής έχει γίνει επίσημη κρατική γραμμή. Την ίδια ώρα, η βία συνεχίζεται και στις πόλεις: το 2020, ο Βασίλης Μάγγος υπέστη άγριο, καταγεγραμμένο ξυλοδαρμό από αστυνομικούς στον Βόλο και βρέθηκε νεκρός έναν μήνα μετά, δείχνοντας το μέγεθος της απάνθρωπης συμπεριφοράς των σωμάτων ασφαλείας.
Αυτή η ζοφερή πραγματικότητα αποτυπώνεται καθαρά σε διεθνές επίπεδο. Εκθέσεις της Διεθνούς Αμνηστίας καταγγέλλουν τη χρόνια, συστηματική συγκάλυψη των αυθαιρεσιών και την παντελή έλλειψη λογοδοσίας. Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) καταδικάζει επανειλημμένα την Ελλάδα για παραβιάσεις του Άρθρου 3 περί απαγόρευσης βασανιστηρίων. Οι καταδίκες για ηλεκτροσόκ στο Α.Τ. Ασπροπύργου και η απόφαση «Παναγιωτόπουλος και άλλοι κατά Ελλάδας» για τον άγριο ξυλοδαρμό σε βάρος Ρομά, εκθέτουν τη χώρα διεθνώς. Το Στρασβούργο στηλιτεύει ανοιχτά την εσκεμμένη αποτυχία των ελληνικών αρχών να ερευνήσουν τα ρατσιστικά κίνητρα αυτών των επιθέσεων.
Η πολιτική ευθύνη για αυτή την κατάσταση είναι εγκληματική. Διαχρονικά, και ειδικά τα τελευταία χρόνια, οι κυβερνήσεις επέλεξαν να θωρακίσουν τις δυνάμεις καταστολής νομικά και ιδεολογικά. Προσφέροντας πλήρη πολιτική κάλυψη, μετέτρεψαν την ατιμωρησία σε νόμο και την αστυνομία σε κράτος εν κράτει. Όταν η αυθαιρεσία προστατεύεται από την ίδια την ηγεσία, μετατρέπεται σε άμεσο θεσμικό κίνδυνο για το κράτος δικαίου. Ο θάνατος του 20χρονου στο Άργος και το έγκλημα της Πύλου δεν είναι απλώς αριθμοί σε μια λίστα. Απαιτούν την άμεση ανατροπή αυτού του καθεστώτος ασυδοσίας. Ως κοινωνία δεν θα συνηθίσουμε τον τρόμο.
*Η Μαρία Κυριακίδου είναι νομικός
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr