του Νικόλαου Σαρούκου (*)
Από τον ιδιοκτήτη που «δεν τα πάει καλά με τους υπολογιστές» μέχρι εκείνον που έχει παραδώσει τα κλειδιά του καταλύματός του στον tour operator, η ψηφιακή άγνοια δεν είναι πλέον μια γραφική αδυναμία. Είναι κόστος, απώλεια ελέγχου και, τελικά, απώλεια επιχειρηματικής αξίας.#money-grid-35365{list-style:none;margin:0;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-35365>li{float:left;width:49%;min-width:250px;list-style:none;margin:0 1% 1% 0;;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-35365>li.last{margin-right:0;}#money-grid-35365>li.last+li{clear:both;}@media only screen and (max-width:768px) {#money-grid-35365>li{width:100%;}}
Το πρόβλημα δεν είναι η ηλικία. Είναι η άρνηση
Ας ξεκινήσουμε από τα βασικά. Ο ηλεκτρονικός αναλφαβητισμός στον ελληνικό τουρισμό δεν είναι θέμα ηλικίας. Υπάρχουν εξαιρετικά ενημερωμένοι και ψηφιακά καταρτισμένοι επιχειρηματίες μεγαλύτερης ηλικίας και υπάρχουν νεότεροι επιχειρηματίες που λειτουργούν με νοοτροπία… 1995. Το κοινό χαρακτηριστικό είναι άλλο: η άρνηση να μάθουν. «Εγώ αυτά δεν τα ξέρω», «τα κάνει ο λογιστής», «έχω ένα παιδί που μου ανεβάζει το Facebook», «ο tour operator μου γεμίζει το ξενοδοχείο», «εγώ είμαι άνθρωπος του τουρισμού, όχι των υπολογιστών». Μόνο που σήμερα ο άνθρωπος του τουρισμού είναι, θέλει δεν θέλει, και άνθρωπος της τεχνολογίας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταγράφει ότι μόλις το 53,4% των ελληνικών ΜμΕ έφθασε το 2024 σε τουλάχιστον βασικό επίπεδο ψηφιακής έντασης, έναντι 72,9% στην ΕΕ. Και αυτό δεν είναι μια αφηρημένη ευρωπαϊκή στατιστική. Είναι η απόσταση ανάμεσα σε μια επιχείρηση που απλώς «υπάρχει» στο Internet και σε μια επιχείρηση που χρησιμοποιεί το Internet για να πουλήσει, να τιμολογήσει, να αναλύσει, να προβλέψει και να αναπτυχθεί.
Το κατάλυμα που λειτουργεί ως πάρεργο
Υπάρχει μια ιδιαιτερότητα στον ελληνικό τουρισμό, ιδιαίτερα στα μικρά καταλύματα. Πολλά δεν αντιμετωπίζονται ως επιχειρήσεις πλήρους απασχόλησης του ιδιοκτήτη. Είναι ένα πάρεργο. Ένα ακίνητο που «κάθεται», ένα οικογενειακό περιουσιακό στοιχείο που έγινε ενοικιαζόμενο δωμάτιο, μερικά δωμάτια που ανοίγουν για τέσσερις ή πέντε μήνες και κάπου εκεί τελειώνει η επιχειρηματική σκέψη. Δεν υπάρχει revenue management, δεν υπάρχει σοβαρή παρακολούθηση του ανταγωνισμού, δεν υπάρχει ανάλυση των reviews, δεν υπάρχει στρατηγική επί μέσων κοινωνικής δικτύωσης, CRM ή ουσιαστική χρήση δεδομένων. Και, σε αρκετές περιπτώσεις, δεν υπάρχει καν πραγματική γνώση του τι πουλάει η ίδια η επιχείρηση. Κι όμως, το προϊόν βρίσκεται μέσα σε μια από τις πλέον ψηφιοποιημένες αγορές του πλανήτη.
Και μετά ήρθε ο tour operator…
Υπάρχει και η άλλη πλευρά. Ο επιχειρηματίας που έχει συνάψει μια συμφωνία commitment και αισθάνεται ότι «έδεσε τον γάιδαρό του». Έχει εξασφαλισμένα δωμάτια, έχει έναν tour operator που θα του φέρει πελάτες και, κυρίως, έχει απαλλαγεί από τον πονοκέφαλο της πώλησης. Μόνο που μαζί με τον πονοκέφαλο πολλές φορές παραδίδει και ένα σημαντικό κομμάτι της επιχειρηματικής του αυτονομίας. Ο tour operator αποφασίζει σε μεγάλο βαθμό για το προϊόν, τις περιόδους, τις αγορές και την τιμή. Ο ξενοδόχος εξασφαλίζει πληρότητα και ο tour operator εξασφαλίζει χωρητικότητα. Το μοντέλο μπορεί να είναι απολύτως θεμιτό και οικονομικά χρήσιμο. Το πρόβλημα αρχίζει όταν γίνεται μοναδικό επιχειρηματικό μοντέλο. Γιατί τότε ο επιχειρηματίας παύει σταδιακά να ενδιαφέρεται για το direct booking, για την ιστοσελίδα, για το Instagram, για το Google, για το email marketing, για τη διαχείριση της φήμης του, για τη συλλογή δεδομένων και για την ανάπτυξη μιας δικής του πελατειακής βάσης. Και όταν κάποτε αλλάξουν οι όροι της αγοράς, βρίσκεται χωρίς «μηχανή πωλήσεων».
Το Facebook δεν είναι διακόσμηση
Εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο παράδοξο. Υπάρχουν καταλύματα που επενδύουν δεκάδες ή εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ σε ανακαινίσεις και δεν μπορούν να επενδύσουν μερικές εκατοντάδες ευρώ τον μήνα σε μια σοβαρή ψηφιακή παρουσία. Έχουν καινούργιο μπάνιο, αλλά παλιά ιστοσελίδα. Έχουν smart TV, αλλά απαντούν στα μηνύματα του πελάτη μετά από δύο ημέρες. Έχουν πισίνα με drone φωτογραφίες, αλλά δεν γνωρίζουν πόσες απευθείας κρατήσεις τους έφερε η διαφημιστική τους καμπάνια. Έχουν Instagram, αλλά το χρησιμοποιούν σαν οικογενειακό άλμπουμ. Και κυρίως, δεν καταλαβαίνουν ότι πλέον ο πελάτης δεν αγοράζει μόνο το δωμάτιο. Αγοράζει αυτό που βλέπει, αυτό που διαβάζει, αυτό που συγκρίνει και αυτό που αισθάνεται πριν πατήσει το κουμπί «Book now». Το 2025, το 63,6% των επιχειρήσεων στην ΕΕ με τουλάχιστον 10 εργαζομένους χρησιμοποιούσε social media, με το ποσοστό στις μικρές επιχειρήσεις να φθάνει το 60,6%. Το μέσα κοινωνικής δικτύωσης, λοιπόν, δεν είναι πλέον «πολυτέλεια marketing». Είναι μέρος της εμπορικής υποδομής.
Πόσο κοστίζει τελικά ο αναλφαβητισμός;
Εδώ είναι το ενδιαφέρον. Ο ψηφιακός αναλφαβητισμός δεν εμφανίζεται στα βιβλία ως ξεχωριστή δαπάνη. Εμφανίζεται ως χαμένος τζίρος. Ας πάρουμε ένα ενδεικτικό μικρό κατάλυμα 20 δωματίων, με μέση τιμή 100 ευρώ, μέση ετήσια περίοδο πώλησης 150 ημερών και μέση πληρότητα 70%. Ο θεωρητικός κύκλος εργασιών από τα δωμάτια είναι περίπου 210.000 ευρώ. Αν μια καλύτερη ψηφιακή διαχείριση —σωστό revenue management, απευθείας πωλήσεις, καλύτερη παρουσία στις μηχανές αναζήτησης, αξιοποίηση μέσων κοινωνικής δικτύωσης και καλύτερη διαχείριση των περιόδων χαμηλής ζήτησης— μπορούσε να αυξήσει συντηρητικά τα έσοδα μόλις κατά 5%, μιλάμε για περίπου 10.500 ευρώ τον χρόνο. Αν προσθέσουμε μια μέση αύξηση της τιμής κατά 3% στις πωλήσεις που μπορούν να υποστηριχθούν από καλύτερη διαχείριση, το δυνητικό ποσό ανεβαίνει. Δεν πρόκειται για επίσημη μέτρηση του «κόστους του αναλφαβητισμού». Είναι ένα ενδεικτικό επιχειρηματικό σενάριο. Αλλά ακριβώς εκεί βρίσκεται η ουσία: για ένα μικρό κατάλυμα, η ψηφιακή ανεπάρκεια μπορεί εύκολα να μεταφράζεται σε 10.000-20.000 ευρώ χαμένης ετήσιας αξίας, χωρίς να το αντιλαμβάνεται καν ο ιδιοκτήτης. Ναι, και όμως…
Και οι ανταγωνιστές δεν περιμένουν
Η σύγκριση είναι αποκαλυπτική. Στην Ελλάδα μόλις το 2,5% των επιχειρήσεων του τουριστικού οικοσυστήματος παρείχε εκπαίδευση στο προσωπικό του για ψηφιακές δεξιότητες, έναντι 10% στην ΕΕ. Στην Κροατία το αντίστοιχο ποσοστό έφθανε το 19% και στη Φινλανδία το 23%. Την ίδια ώρα, η Ελλάδα εμφανίζει χαμηλότερη συνολική ψηφιακή ωριμότητα των ΜμΕ από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ρητά ότι η υιοθέτηση ψηφιακών τεχνολογιών από τις ελληνικές ΜμΕ παραμένει πρόκληση. Και αυτό συμβαίνει σε μια χώρα που το 2025 έκανε νέο ρεκόρ ταξιδιωτικών εισπράξεων, με 23,63 δισ. ευρώ και 37,98 εκατ. εισερχόμενους ταξιδιώτες. Με άλλα λόγια, η ζήτηση υπάρχει. Το ερώτημα είναι πόσο καλά ξέρουμε να τη διαχειριστούμε.
Δεν χρειάζεται όλοι να γίνουν προγραμματιστές
Εδώ πρέπει να γίνει μια κρίσιμη διευκρίνιση. Ο μικρός ξενοδόχος δεν χρειάζεται να γίνει προγραμματιστής. Δεν χρειάζεται να γνωρίζει κώδικα, να κατασκευάζει ιστοσελίδες ή να γίνει data scientist. Χρειάζεται όμως να καταλαβαίνει τι είναι channel manager, τι είναι CRM, τι είναι conversion rate, τι είναι direct booking, τι είναι η διαχείριση φήμης και εικόνας, τι σημαίνει δυναμική τιμολόγηση και τι δεδομένα πρέπει να κοιτάζει κάθε εβδομάδα. Και αν δεν μπορεί να τα κάνει ο ίδιος, πρέπει να μπορεί να ελέγχει αυτόν που τα κάνει για λογαριασμό του. Αυτό είναι επιχειρηματική γνώση. Ο ΟΟΣΑ, στην πρόσφατη μελέτη του για τις μικρές και πολύ μικρές τουριστικές επιχειρήσεις στην Ελλάδα, επισημαίνει ακριβώς την ανάγκη ενίσχυσης της τεχνολογίας, της ψηφιοποίησης, των δεξιοτήτων και της γνώσης, σημειώνοντας ότι οι μικρές επιχειρήσεις, λόγω μεγέθους, συχνά χρειάζεται να αξιοποιούν εξωτερικές πηγές γνώσης και συνεργασίες.
Το πραγματικό στοίχημα είναι η νοοτροπία
Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι ότι ένας ιδιοκτήτης 65 ή 70 ετών δεν ξέρει να χρησιμοποιεί ένα εργαλείο. Το πρόβλημα είναι όταν δεν θέλει να μάθει. Όπως επίσης πρόβλημα είναι όταν ένας 30χρονος επιχειρηματίας κληρονομεί την ίδια νοοτροπία και τη βαφτίζει «παράδοση».
Ο ελληνικός τουρισμός δεν μπορεί να λειτουργεί για πάντα με τη λογική «έχω τα δωμάτια, θα έρθουν οι πελάτες». Η εποχή αυτή τελείωσε.
Σήμερα ο πελάτης βρίσκεται στο κινητό του. Ο ανταγωνιστής βρίσκεται στο κινητό του. Ο tour operator βρίσκεται στο κινητό του. Οι τιμές βρίσκονται στο κινητό του. Οι αξιολογήσεις βρίσκονται στο κινητό του. Και, τελικά, η ίδια η επιχείρηση βρίσκεται στο κινητό του.
Το να αρνείται κάποιος αυτή την πραγματικότητα δεν είναι επιστροφή στις «παλιές καλές εποχές». Είναι απλώς ένας ακριβός τρόπος για να παραδώσει, χωρίς να το καταλάβει, τα κλειδιά της επιχείρησής του σε κάποιον άλλον.
(*) Ο κ. Νικόλαος Σαρούκος είναι Προϊστάμενος Ελέγχου, Επιθεωρήσεων και Τουριστικής Ανάπτυξης Θεσσαλίας
Υπουργείο Τουρισμού
Περιφερειακή Υπηρεσία Τουρισμού Θεσσαλίας
Πανταζή Βασσάνη 9
Βόλος 38333
www.mintour.gr, saroukos_n@mintour.gr
Τηλ. (+30) 2421023500 (εσωτ. 16)
Κιν. / Mob. : +30 6979471653
#money-grid-34887{list-style:none;margin:0;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-34887>li{float:left;width:49%;min-width:250px;list-style:none;margin:0 1% 1% 0;;padding:0;overflow:hidden;}#money-grid-34887>li.last{margin-right:0;}#money-grid-34887>li.last+li{clear:both;}@media only screen and (max-width:768px) {#money-grid-34887>li{width:100%;}}The post Και όμως, ο ηλεκτρονικός αναλφαβητισμός ζει και βασιλεύει στον ελληνικό Tουρισμό appeared first on ΧΡΗΜΑ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ money-tourism.gr.
Διαβάστε περισσότερα