Χθες είδα την ταινία Θραύσματα (Esquirlas) της Natalia Garayalde, στo πλαίσιo του Φεστιβάλ Ethno☰hauntology vol1, ένα ντοκιμαντέρ γεννημένο από μια πραγματική βιομηχανική καταστροφή στην Αργεντινή. Στις 3 Νοεμβρίου 1995, η βιομηχανία της γενέτειράς της, το Στρατιωτικό Εργοστάσιο Πυρομαχικών του Río Tercero, εξερράγη, εκτοξεύοντας χιλιάδες οβίδες πάνω από την πόλη που τις είχε παράγει. Μέσα σε λίγα λεπτά, ένας ολόκληρος τόπος μετατράπηκε σε πεδίο μαχης, προκαλώντας το απόλυτο χάος. Χρόνια αργότερα, οι έρευνες αποκάλυψαν πως η έκρηξη δεν ήταν τυχαία. Το εργοστάσιο αποτελούσε μέρος ενός παράνομου δικτύου παραγωγής και αποστολής όπλων προς την Κροατία, την περίοδο των πολέμων στα Βαλκάνια, παραβιάζοντας διεθνή εμπάργκο. Η καταστροφή ήταν σχεδιασμένη δράση συγκάλυψης, αφανίζοντας στοιχεία και μετατρέποντας μια ολόκληρη πόλη σε θύμα ενός γεωπολιτικού εγκλήματος.
Η 13χρονη τότε Ναταλία, με την Sony κάμερά της ανά χείρας, κατέγραφε μέχρι εκείνη τη στιγμή τις τρυφερές στιγμές της καθημερινότητάς της: οικογενειακά πλάνα, παιχνίδια, απλές εικόνες ζωής. Ανάμεσα σε αυτές, μια συνηθισμένη ημέρα θα χωρέσει και κάτι ακόμη, την ίδια τη στιγμή της έκρηξης. Το προσωπικό της αρχείο μετατρέπεται άθελά της σε ιστορικό ντοκουμέντο. Χρόνια αργότερα, επιστρέφοντας σε αυτές τις VHS κασέτες, η Garayalde εκτός από την παιδική της μνήμη, θα αναζητήσει τις αόρατες συνέπειες μιας καταστροφής που σημάδεψε την οικογένεια αλλά και την κοινότητά της, σπέρνοντας τον φόβο, την ασθένεια και τον θάνατο που θα εμφανιστούν με καθυστέρηση στον χρόνο.
Το Θραύσματα εκτός από μια καταγραφή ενός γεγονότος είναι μια ταινία για τη μνήμη, για το πώς το τραύμα εισχωρεί αθόρυβα στην καθημερινότητα και παραμένει ενεργό για δεκαετίες. Για το πώς οι βιομηχανικές και στρατιωτικές δομές, που παρουσιάζονται ως σύμβολα προόδου και ανάπτυξης, συχνά κουβαλούν μέσα τους έναν διαρκή κίνδυνο. Έναν εισβολέα που μπορεί να παραμείνει σιωπηλός για χρόνια, μέχρι να εκραγεί κυριολεκτικά ή μεταφορικά.
Ethnohauntology vol1_Esquirlas_Natalia Garayalde 2020
Και ενώ η ταινία μοιάζει να ανήκει σε ένα μακρινό παρελθόν και σε μια άλλη ήπειρο, η πραγματικότητα μας χτυπάει για μια ακόμη φορά σήμερα την πόρτα με σκληρό τρόπο. Σήμερα το πρωί διαβάζω για την έκρηξη στο εργοστάσιο μπισκότων στα Τρίκαλα: Τα ξημερώματα της Δευτέρας, ισχυρή έκρηξη στο υπόγειο του κεντρικού κτηρίου της γνωστής μπισκοτοβιομηχανίας «Βιολάντα» στα Τρίκαλα προκάλεσε μεγάλη φωτιά, η οποία κατέκαψε πτέρυγα του εργοστασίου. Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής πληροφορίες, στο σημείο της έκρηξης βρίσκονταν πέντε γυναίκες εργαζόμενες. Τέσσερις από αυτές έχασαν τη ζωή τους, ενώ μία ακόμη αγνοείται. Στο νοσοκομείο μεταφέρθηκαν πέντε εργαζόμενοι και ένας πυροσβέστης, ευτυχώς εκτός κινδύνου. Μια νυχτερινή βάρδια, άνθρωποι που βρίσκονταν απλώς στη δουλειά τους και μέσα σε δευτερόλεπτα, η καθημερινότητα μετατράπηκε σε τραγωδία. Άνθρωποι σε νυχτερινή βάρδια, σε έναν χώρο που υποτίθεται ότι λειτουργεί με ασφάλεια.
Άλλη χώρα, άλλη εποχή, το ίδιο μοτίβο. Η «κανονικότητα» της βιομηχανικής ζωής που σπάει βίαια, αφήνοντας πίσω της θύματα, ερείπια και κοινότητες σε πένθος. Καταστροφές, επαναλαμβανόμενες πληγές ενός συστήματος που συχνά θέτει την παραγωγή πάνω από την ανθρώπινη ζωή. Οι απειλές υπάρχουν και παραμονεύουν σε κάθε γωνία, πίσω από φουγάρα εργοστασίων, μέσα σε υπόγεια, σε βιομηχανικές ζώνες που συνεχίζουν να θρυμματίζουν την ανθρώπινη ζωή.
Παρακολουθούμε με αγωνία την έρευνα για όσα συνέβησαν στα Τρίκαλα, με την προσδοκία να μην προστεθεί άλλη μία τραγωδία στη μακριά λίστα εκείνων που έμειναν χωρίς πραγματική απόδοση ευθυνών. Γιατί συνήθως τέτοια περιστατικά δεν είναι τίποτα άλλο παρά τα οδυνηρά συμπτώματα ενός συστήματος που συχνά κρύβει ευθύνες πίσω από τον όρο «ατύχημα». Και όσο δεν φωτίζονται οι μηχανισμοί που τις γεννούν, θα επαναλαμβάνονται.
Δυστυχώς, κάθε μέρα και μια μέρα πένθους για την ανθρωπότητα.
The post Κανονικότητες που καταρρέουν appeared first on ελculture – Θέατρο, Μουσική, Τέχνη & Πολιτισμός.
Διαβάστε περισσότερα