Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στέλνει σαφές μήνυμα προς την Άγκυρα σχετικά με τις διεκδικήσεις της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, μέσα από την ετήσια έκθεση αξιολόγησης της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο κείμενο περιλαμβάνονται σημαντικές αναφορές στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, με τις Βρυξέλλες να εκφράζουν έντονο προβληματισμό για τις τουρκικές πρακτικές, παρά τη σχετική αποκλιμάκωση που έχει καταγραφεί το τελευταίο διάστημα στο διμερές κλίμα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις θαλάσσιες διεκδικήσεις της Τουρκίας, στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, στη θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας», αλλά και στην απειλή πολέμου που εξακολουθεί να συνδέεται με την ενδεχόμενη επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι συγκεκριμένες ενέργειες δεν συνάδουν με τις αρχές της καλής γειτονίας και δημιουργούν προσκόμματα στη σταθερότητα της περιοχής.
Αναφερόμενη στη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης που υπέγραψαν Τουρκία και Λιβύη το 2019, η Κομισιόν επαναλαμβάνει την πάγια θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χαρακτηρίζοντάς την «άκυρη και ανυπόστατη». Όπως τονίζεται, το συγκεκριμένο μνημόνιο δεν συμβαδίζει με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και θίγει δικαιώματα τρίτων κρατών, ενώ δεν μπορεί να δημιουργήσει έννομα αποτελέσματα εις βάρος τους.
Η αναφορά αποκτά πρόσθετη σημασία μετά την επικύρωση της συμφωνίας από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, με έδρα τη Βεγγάζη, τον Οκτώβριο του 2026. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνδέει την εξέλιξη αυτή με τις εντάσεις που εξακολουθούν να επικρατούν στην Ανατολική Μεσόγειο, υπογραμμίζοντας ότι τέτοιου είδους κινήσεις δυσχεραίνουν την περιφερειακή συνεργασία.
Στο ζήτημα των ελληνικών χωρικών υδάτων, η έκθεση επαναφέρει το θέμα της απόφασης της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης του 1995, με την οποία η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο πέραν των έξι ναυτικών μιλίων χαρακτηρίστηκε αιτία πολέμου. Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι το δικαίωμα επέκτασης έως τα 12 ναυτικά μίλια κατοχυρώνεται στο άρθρο 3 της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας και σημειώνει ότι η τουρκική απειλή εξακολουθεί να βρίσκεται σε ισχύ.
Παράλληλα, καλεί την Άγκυρα να εγκαταλείψει κάθε απειλητική ρητορική και ενέργεια που υπονομεύει τις σχέσεις καλής γειτονίας. Ζητά, επίσης, τον σεβασμό της κυριαρχίας των κρατών-μελών της ΕΕ στα χωρικά τους ύδατα και στον εναέριο χώρο τους, καθώς και των κυριαρχικών δικαιωμάτων τους. Στο πλαίσιο αυτό, γίνεται αναφορά στις υπερπτήσεις τουρκικών στρατιωτικών αεροσκαφών πάνω από ελληνικά νησιά, ακόμη και κατοικημένα, όπως επίσης και στα περιστατικά παραβίασης των ελληνικών χωρικών υδάτων.
Ανησυχία προκαλεί στις Βρυξέλλες και η ενσωμάτωση της θεωρίας της «Γαλάζιας Πατρίδας» (Mavi Vatan) στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα της Τουρκίας και ειδικότερα στα σχολικά βιβλία. Η Επιτροπή εκτιμά ότι η καλλιέργεια της συγκεκριμένης αντίληψης στις νεότερες γενιές ενδέχεται να δυσχεράνει τον ελληνοτουρκικό διάλογο και να επηρεάσει αρνητικά τις προοπτικές συνεργασίας στην ευρύτερη περιοχή.
Την ίδια ώρα, η έκθεση αναφέρεται στις τουρκικές ναυτικές αναγγελίες που εκδίδονται χωρίς την απαραίτητη έγκριση, καθώς και στις επαναλαμβανόμενες αναφορές της Άγκυρας περί αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου. Σύμφωνα με την αξιολόγηση της Κομισιόν, οι πρακτικές αυτές συνιστούν έμμεση αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας, των κυριαρχικών δικαιωμάτων και της αρμοδιότητας της χώρας.
Σημαντικό κεφάλαιο της έκθεσης αφορά και την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας και Κύπρου μέσω του Great Sea Interconnector. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι η Τουρκία εξακολουθεί να δημιουργεί εμπόδια στις ερευνητικές εργασίες που απαιτούνται για την προώθηση του έργου, παρά το γεγονός ότι πρόκειται για ευρωπαϊκή ενεργειακή υποδομή κοινού ενδιαφέροντος.
Όπως υπογραμμίζεται, η συγκεκριμένη διασύνδεση αποσκοπεί στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης και στον περιορισμό της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου. Ως εκ τούτου, η παρεμπόδιση των σχετικών δραστηριοτήτων από την τουρκική πλευρά καταγράφεται ως ένας ακόμη παράγοντας που επιβαρύνει τις σχέσεις της Άγκυρας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Εκτενείς είναι οι αναφορές και στο Κυπριακό, με την Κομισιόν να διαπιστώνει ότι η Τουρκία εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία και να υποστηρίζει τη δημιουργία δύο χωριστών κρατών στο νησί. Η ευρωπαϊκή πλευρά απορρίπτει κατηγορηματικά αυτή την προσέγγιση, επιμένοντας ότι η μόνη διεθνώς αναγνωρισμένη οντότητα στην Κύπρο είναι η Κυπριακή Δημοκρατία.
Η έκθεση καταγράφει, επίσης, τις προσπάθειες της Άγκυρας για την ενίσχυση των σχέσεων και την εξασφάλιση διεθνούς αναγνώρισης του ψευδοκράτους, σε αντίθεση με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην περιοχή των Βαρωσίων, με την Επιτροπή να ζητά την ανάκληση των μονομερών ενεργειών και την πλήρη εφαρμογή των αποφάσεων των Ηνωμένων Εθνών.
Παράλληλα, επισημαίνεται η ενίσχυση των τουρκικών στρατιωτικών υποδομών στα κατεχόμενα, μεταξύ των οποίων η βάση μη επανδρωμένων αεροσκαφών στο Λευκόνοικο και η ναυτική εγκατάσταση στο Μπογάζι. Καταγράφεται ακόμη η συνέχιση των τουρκικών στρατιωτικών ασκήσεων στις θαλάσσιες περιοχές γύρω από την Κύπρο, καθώς και το μνημόνιο συνεργασίας που υπεγράφη τον Ιούλιο του 2026 μεταξύ της Τουρκίας και της τουρκοκυπριακής πλευράς για την κατασκευή υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου, χωρίς τη συγκατάθεση της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Συνολικά, η ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτυπώνει τη διάσταση ανάμεσα στη βελτίωση του διπλωματικού κλίματος μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας και στη συνέχιση των τουρκικών διεκδικήσεων. Παρά τα θετικά βήματα στον διάλογο, οι Βρυξέλλες καθιστούν σαφές ότι οι αμφισβητήσεις κυριαρχικών δικαιωμάτων, οι απειλές και οι μονομερείς ενέργειες εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρά εμπόδια τόσο για την περιφερειακή σταθερότητα όσο και για την περαιτέρω προσέγγιση της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Διαβάστε περισσότερα