Ως “ένα πολύτιμο παράδειγμα ανθεκτικότητας, αντίστασης στην πολιτισμική ισοπέδωση και κοινοτικής συνοχής, μια ζωντανή μαρτυρία της δημιουργικής συνύπαρξης παρελθόντος και παρόντος”, χαρακτήρισε τους Σαρακατσαναίους ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας, ο οποίος κήρυξε στην Αλεξανδρούπολη την έναρξη των εργασιών του Δ΄ Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου Σαρακατσαναίων, με τίτλο “από τη νομαδική ζωή στον ψηφιακό κόσμο”.
Αρχές και αξίες των Σαρακατσαναίων
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μίλησε για τις αρχές και αξίες που διέπουν τους Σαρακατσαναίους στο πέρασμα των αιώνων και σημείωσε: “Πανάρχαιες καταβολές και αρχέγονες παραδόσεις, αυστηρές ηθικές αξίες και σκληρή, σχεδόν ασκητική ζωή -με στοιχειώδη μονάδα κοινωνικής συγκρότησης την οικογένεια, είτε στην πυρηνική είτε στην διευρυμένη της μορφή-, εθιμική δικαιοσύνη και γλωσσική αυτοτέλεια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά των Σαρακατσαναίων, διατηρημένα για αιώνες μέσα από έναν τρόπο ζωής απομονωμένο, οργανωμένο γύρω από τις εποχικές μετακινήσεις των κοπαδιών και την αυτάρκεια των οικογενειακών κοινοτήτων τους. Ωστόσο, τούτη η αρχαιοελληνική φυλή που οι ρίζες της χάνονται στα βάθη των αιώνων, υπερβαίνει τις περιγραφές της, ξεχειλίζει από τις εθνολογικές και ανθρωπολογικές νοηματοδοτήσεις της και δίνει το μέτρο μιας ζωής αυθεντικής, θεμελιωμένης στην ανάγκη, αλλά ριζωμένης στον «κόσμο» με την οντολογική, αισθητική και ηθική έννοια της λέξης, ως τάξης, αρμονίας, δομημένης ολότητας”.
Αδούλωτο το φρόνημα τους
Μίλησε για το αδούλωτο φρόνημα των Σαρακατσαναίων και τη συμβολή τους στον ξεσηκωμό του 1821. “Η γλώσσα τους ελληνική, χωρίς προσμείξεις, με διατήρηση αρχαϊκών στοιχείων, δωρικών καταλήξεων, ομηρικών λέξεων. Και το φρόνημά τους αδούλωτο. Θα ξεσηκωθούν κι αυτοί, μαζί με τους υπόλοιπους Έλληνες, ενάντια στους Οθωμανούς το 1821, θα πολεμήσουν με ξεχωριστή παλικαριά και κάποιοι θα μαρτυρήσουν, όπως ο «σταυραετός των Τζουμέρκων και των Αγράφων», ο περιλάλητος κλέφτης των Αγράφων Αντώνης Μακρής, ο θρυλικός Κατσαντώνης”.
Η ζωή τους είναι μια αδιάκοπη μετακίνηση
«Νομάδες από πανάρχαια μήτρα κτηνοτρόφων, τσελιγκάδες, τσοπάνοι, προβαταραίοι, χωρίς δική τους γη και μόνιμη κατοικία» έγραφε η Αγγελική Χατζημιχάλη στο βιβλίο της ‘Σαρακατσάνοι’ καρπό πολύχρονης έρευνας κοντά στα κονάκια τους, ήδη από τη δεκαετία του 1920. «Περπατάρηδες και κόσμος από λόγγα, αυτοί είναι οι Σαρακατσαναίοι. Ζούνε στους κάμπους τον χειμώνα κι ανεβαίνουν στα βουνά το καλοκαίρι. Η ζωή τους είναι ένα ταξίδι, μια αδιάκοπη μετακίνηση». Υποταγμένοι από το επάγγελμά τους στο κλίμα, στη φύση και στις αντιθέσεις της, αμόλυντοι από αλλόφυλες επιμιξίες, παρέμεναν οι «καταλαγαρώτεροι Έλληνες» όπως έγραψε ο Στέφανος Γρανίτσας. Αρχιτεκτονική, φορεσιές, μουσική, χορός, όλα τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά των Σαρακατσάνων έχουν έντονη συμβολική λειτουργία, είναι φορείς παράδοσης και μνήμης. «Ο Σαρακατσάνος δεν χορεύει με το σώμα του, αλλά με την ιστορία της φάρας του», σημείωνε ο διαπρεπής Βρετανός ανθρωπολόγος Τζον Κάμπελ, που μελέτησε σε βάθος την κουλτούρα, το περίπλοκο σύστημα συγγένειας και την κοινωνική λειτουργία του, καθώς και την εθιμική παράδοση των νομάδων ποιμένων της βόρειας Πίνδου στα μέσα της δεκαετίας του 1950.
Διατηρούν ανόθευτη την ταυτότητά τους
Ο κ. Τασούλας εξέφρασε τη χαρά του για το γεγονός ότι κήρυξε την έναρξη των εργασιών του Συνεδρίου και υπογράμμισε: “Χαίρομαι γιατί σήμερα εσείς, οι απόγονοι εκείνων των περήφανων και ελεύθερων ανθρώπων, που «δεν φοβούνται ν’ αντικρίσουν τον ήλιο κατάματα», εργάζεστε άοκνα για να συντηρήσετε και να αναδείξετε την ταυτότητά σας, όχι σαν ένα στατικό κατάλοιπο του παρελθόντος, αλλά σαν ένα δυναμικό σύστημα συμβολικών πρακτικών, που αναπαράγεται μέσα από την καθημερινή ζωή. Τραγούδια, ιστορίες, παραμύθια, ακόμα και τα διακοσμητικά μοτίβα στις φορεσιές και τα υφαντά, εργόχειρα που λειτουργούν κι αυτά ως αφηγήσεις της ζωής, της πίστης και των αξιών ανθρώπων που έζησαν σε αρμονία με τη φύση και τις εποχές, είναι για εσάς πυκνωτές ιστορικής μνήμης. Με τα ανταμώματα, τις ετήσιες συναντήσεις σας, τις αναβιώσεις εθίμων, όπως το σαρακατσάνικο πανηγύρι ή το στήσιμο της καλύβας, τα εκπαιδευτικά σεμινάρια για τους νέους, τις λαογραφικές εκθέσεις, οι φάρες σας μπορεί να μη μετακινούνται πια στα βουνά, αλλά δεν εγκαταλείπουν ποτέ τις αξίες της τιμής, της κοινότητας, της παράδοσης.
Παρόλο που η αστικοποίηση και οι κοινωνικοοικονομικές μεταβολές του 20ου αιώνα οδήγησαν σε βαθύτατους μετασχηματισμούς του παραδοσιακού βίου, εσείς διατηρείτε ανόθευτη την ταυτότητά σας και αδιάρρηκτη την πολιτισμική σας συνέχεια. Στον ρευστό, μεταβαλλόμενο κόσμο μας είστε ένα πολύτιμο παράδειγμα ανθεκτικότητας, αντίστασης στην πολιτισμική ισοπέδωση και κοινοτικής συνοχής. Μια ζωντανή μαρτυρία της δημιουργικής συνύπαρξης παρελθόντος και παρόντος”.
Οι διοργανωτές του συνεδρίου πρόσφεραν στον κ. Τασούλα αναμνηστικά δώρα, μεταξύ αυτών και μια γκλίτσα.
Χαιρετισμοί και ομιλίες
Χαιρετισμούς στο συνέδριο απηύθυναν ο Γενικός Γραμματέας του ΚΚΕ, Δημήτρης Κουτσούμπας, εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ, ο περιφερειάρχης Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, Χριστόδουλος Τοψίδης, ο δήμαρχος Αλεξανδρούπολης, Ιωάννης Ζαμπούκης, ο μητροπολίτης Ανθιμος, ο πρύτανης του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, Φώτης Μάρης, ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συλλόγων Σαρακατσαναίων, Γρηγόριος Λέφας, εκπρόσωποι Σαρακατσαναίων από τη Βουλγαρία, τις ΗΠΑ και την Ιταλία, η Σταυρούλα Φωτοπούλου από τη Διεύθυνση Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του υπουργείου Πολιτισμού κ.α.
Γραπτούς χαιρετισμούς έστειλαν οι υφυπουργοί Εσωτερικών (Μακεδονίας και Θράκης) Κώστας Γκιουλέκας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης Χρήστος Δερμεντζόπουλος.
Μεταξύ των παρευρισκομένων ήταν και ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ, στρατηγός Δημήτριος Χούπης.
The post Κ.Τασούλας στο 4ο Διεθνές Συνέδριο Σαρακατσαναίων: Οι Σαρακατσαναίοι είναι ένα πολύτιμο παράδειγμα ανθεκτικότητας appeared first on The Indicator.
Διαβάστε περισσότερα
Indicator.gr