Πέθανε στις 16 Σεπτεμβρίου, στο σπίτι της στο Κεντ της Αγγλίας, η Μάργκαρετ Αλεξίου (Margaret Alexiou), διακεκριμένη βυζαντινολόγος και νεοελληνίστρια, ομότιμη καθηγήτρια Νεοελληνικών Σπουδών και Συγκριτικής Λογοτεχνίας στην έδρα «Γιώργος Σεφέρης» του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ. Από τις σημαντικότερες μελετήτριες του ελληνικού πολιτισμού, η Αλεξίου άφησε ευρύτατο έργο που εκτείνεται από την αρχαιότητα και το Βυζάντιο έως την Κρητική Αναγέννηση και τη νεότερη ελληνική λογοτεχνία, συνδέοντας τη φιλολογία με τη λαογραφία, την ανθρωπολογία και τη μελέτη της προφορικής παράδοσης.
Γεννημένη στο Μπέρμιγχαμ το 1939, ήταν κόρη του σπουδαίου Βρετανού διανοητή και κλασικού φιλολόγου Τζορτζ Τόμσον και της Κάθριν Φρέιζερ. Ο Τόμσον, γνωστός για τη μαρξιστική προσέγγισή του στην αρχαία τραγωδία, επηρέασε βαθιά την πνευματική της διαμόρφωση, ενώ η οικογένεια συνδεόταν φιλικά και με τον Βίτγκενσταϊν. Η Αλεξίου σπούδασε Κλασική Φιλολογία στο Κέμπριτζ, όπου και εκπόνησε τη διδακτορική της διατριβή. Δίδαξε επί δύο δεκαετίες στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ και στη συνέχεια διαδέχθηκε τον Γιώργο Σαββίδη στην έδρα «Γιώργος Σεφέρης» του Χάρβαρντ. Υπήρξε παντρεμένη με τον διακεκριμένο Ελληνα φιλόλογο και πανεπιστημιακό Χρίστο Αλεξίου.
Από τις πρώτες σημαντικές εργασίες της ήταν οι μελέτες της για τον Ρωμανό τον Μελωδό και τον μυθιστοριογράφο του 12ου αιώνα Ευστάθιο Μακρεμβολίτη, ενώ η επανεκτίμηση της βυζαντινής ερωτικής μυθιστορίας «Υσμίνη και Υσμινίας» συνέβαλε στην ανανέωση των Βυζαντινών Σπουδών. Παράλληλα, ασχολήθηκε και με τον Βιζυηνό και τον Καβάφη, ενώ στα τελευταία χρόνια της επέστρεψε στον «Πτωχοπρόδρομο» (τον Βυζαντινό λόγιο, ποιητή και συγγραφέα του 12ου αιώνα Θεόδωρο Πρόδρομο) και στα περίφημα, σατιρικά του «Πτωχοπροδρομικά».
Το έργο που την καθιέρωσε, ωστόσο, ήταν «Ο τελετουργικός θρήνος στην ελληνική παράδοση» (The Ritual Lament in Greek Tradition, 1974), που κυκλοφορεί στα ελληνικά από το Μορφωτικό Ιδρυμα Εθνικής Τραπέζης, σε μετάφραση Δημήτρη Γιατρομανωλάκη και επιμέλεια Παναγιώτη Ροϊλού, διαδόχου της στην έδρα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στο Χάρβαρντ. Η Αλεξίου παρακολούθησε την ιστορία του θρήνου από τον Ομηρο και την αρχαία τραγωδία έως τους εκκλησιαστικούς Πατέρες, το δημοτικό τραγούδι και τα μοιρολόγια, συνδυάζοντας την ανάλυση των κειμένων με επιτόπια έρευνα στην Ελλάδα και συνομιλίες με γυναίκες που διατηρούσαν ζωντανή την παράδοση.
Στην ανακοίνωσή του για τον θάνατό της, το Χάρβαρντ τη χαρακτήρισε μία από τις «πιο επιδραστικές, διορατικές και γενναιόδωρες» νεοελληνίστριες των τελευταίων πενήντα ετών, επισημαίνοντας ότι εκπαίδευσε τρεις γενιές μελετητών. Η δική της μεγάλη συμβολή υπήρξε ακριβώς αυτή: ότι κατόρθωσε να αναδείξει τον ελληνικό πολιτισμό ως μια ζωντανή συνέχεια, όπου ο αρχαίος μύθος συνομιλεί με το δημοτικό τραγούδι, το γέλιο με το δάκρυ και ο έρωτας με τον θρήνο. Συλλυπητήρια ανακοίνωση για την Αλεξίου, που ήταν και επίτιμο μέλος της, δημοσιοποίησε η Εταιρεία Συγγραφέων.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr