Θετικά ως προς την ανάδειξη του βάθους και του στρατηγικού χαρακτήρα των ελληνοαμερικανικών σχέσεων, αλλά ταυτόχρονα και ως προς την αναγνώριση από τις ΗΠΑ του ρόλου της Ελλάδας ως πυλώνα σταθερότητας και αξιόπιστου συμμάχου στην περιοχή, αποτιμά το Μέγαρο Μαξίμου την επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο και τα αποτελέσματα του 6ου Γύρου Στρατηγικού Διαλόγου των δύο χωρών.
Στην Αθήνα μιλούν για επιβεβαίωση του ιστορικά υψηλού επιπέδου στο οποίο βρίσκονται σήμερα οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις και διαπιστώνουν αμοιβαία βούληση για την περαιτέρω διεύρυνση της διμερούς συνεργασίας στην άμυνα και την ασφάλεια, στην ενεργειακή ασφάλεια, στη ναυτιλία, στο εμπόριο, στις επενδύσεις και στην τεχνολογία, την εκπαίδευση και τον πολιτισμό
Η επίσκεψη Ρούμπιο επιβεβαίωσε τον κεντρικό ρόλο που διαδραματίζει για τις ΗΠΑ η ενέργεια, με επίκεντρο τον Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου και με αποτυπωμένη στις δηλώσεις την κοινή βούληση των δύο χωρών για περαιτέρω εμβάθυνση των ενεργειακών σχέσεων με αξιοποίηση και της δυναμικής που έχει δημιουργηθεί και από την αμερικανική παρουσία στην έρευνα υδρογονανθράκων. Από την πλευρά της και η Αθήνα ανέδειξε τον Κάθετο Διάδρομο ως “ραχοκοκαλιά της μεταφοράς του αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη“, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο Γιώργος Γεραπετρίτης. Υπογράμμισε όμως ταυτόχρονα και άλλες πτυχές- όπως η σημασία του ελληνόκτητου εμπορικού στόλου, ο οποίος μεταφέρει περισσότερο από το 20% του LNG προς τις παγκόσμιες αγορές- με τις οποίες ενισχύεται η ενεργειακή σταθερότητα, η ασφάλεια και η ανθεκτικότητα.
Συμφωνία 4 δις για την άμυνα
Στο πεδίο της ασφάλειας και της άμυνας, που επίσης παραμένουν σταθερές προτεραιότητες στις σχέσεις Ελλάδας- ΗΠΑ, ανακοινώθηκαν πωλήσεις στρατιωτικού υλικού μέσω του προγράμματος Foreign Military Sales (FMS), ύψους 4 δισ. δολαρίων, προς υποστήριξη του μακροπρόθεσμου αμυντικού σχεδιασμού της Ελλάδας και με στόχο την περαιτέρω ενίσχυση της διαλειτουργικότητας, καθώς και τη διερεύνηση μελλοντικών ευκαιριών συνεργασίας μεταξύ των αμυντικών βιομηχανιών, μεταξύ άλλων στον τομέα των καινοτόμων τεχνολογιών
Σύμφωνα με την Κοινή Δηλωση, οι δύο πλευρές οριστικοποίησαν τη συμμετοχή της Ελλάδας στο Πρόγραμμα Κρατικής Συνεργασίας (State Partnership Program) του Γραφείου Εθνοφρουράς των ΗΠΑ με την Πολιτεία της Φλόριντα και ενίσχυσαν τη διαλειτουργικότητα μέσω της παραχώρησης τεθωρακισμένων οχημάτων Stryker στην Ελλάδα. Σε αυτό το πεδίο βέβαια, βασική διμερής συνθήκη παραμένει η Συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας, με την Σούδα και την Αλεξανδρούπολη να αποτελούν, όπως επισημαίνεται από την Αθήνα, τα σημεία εκείνα που αναδεικνύουν τον κομβικό ρόλο της Ελλάδας στην αρχιτεκτονική ασφαλείας και την στρατηγική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή. Την ίδια ώρα η εν εξελίξει αναβάθμιση των F-16 Viper και η δρομολογημένη προμήθεια από την χώρα μας των μαχητικών F-35 υποδεικνύεται από ελληνικής πλευράς ως εξέλιξη που “δεν ενδυναμώνει απλώς την ισχύ και την ανθεκτικότητα της ελληνικής άμυνας, αλλά αναδεικνύει και τη σταθερή αμυντική συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών”.
Σημαντική είναι για την Αθήνα και η αναγνώριση του ρόλου της Ελλάδας ως αξιόπιστου συμμάχου, με αμυντικές δαπάνες σταθερά υπεράνω του ορίου των προβλεπόμενων από τη διατλαντική συμμαχία, καθώς και της συμβολής της στην προσπάθεια διασφάλισης της ελευθερίας της ναυσιπλοϊας. Ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών επισήμανε και τον ηγετικό ρόλο της Ελλάδας σε όλες τις ναυτικές επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην επιχείρηση ASPIDES στην Ερυθρά Θάλασσα, στην επιχείρηση ATALANTA στον Δυτικό Ινδικό Ωκεανό και σε άλλες θαλάσσιες περιοχές, όπως επίσης και στην επιχείρηση IRINI στην Κεντρική Μεσόγειο, οι οποίες λειτουργούν συμπληρωματικά προς τις αμερικανικές πρωτοβουλίες, με μεγάλο διπλωματικό αποτύπωμα.
“Σύμμαχος- πρότυπο” στην άμυνα
Στο Μέγαρο Μαξίμου επισημαίνουν ιδιαίτερα και την αναφορά Ρούμπιο στην Ελλάδα ως χώρα που αποτελεί σύμμαχο- πρότυπο και η προτροπή να ακολουθήσει η Ευρώπη το παράδειγμά της. Όπως είπε ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, ο ελληνικός λαός απέδειξε για άλλη μια φορά ότι αποτελεί αναντικατάστατο φίλο τόσο για την Ευρώπη όσο και για τις Ηνωμένες Πολιτείες, σε κάθε τομέα, από την ενέργεια και το μεταναστευτικό, έως την άμυνα όπου η Ελλάδα υπήρξε σύμμαχος-πρότυπο.
Είναι ειλικρινής μας ελπίδα ότι ολόκληρη η Ευρώπη θα ακολουθήσει το παράδειγμά σας, πρόσθεσε στην ομιλία του.
Η διφορούμενη απάντηση για την ηλεκτρική διασύνδεση
Από την άλλη πλευρά, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών έγινε σαφές από την απάντηση που έδωσε σε σχετική ερώτηση πως δεν ήθελε να τοποθετηθεί με σαφήνεια για το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, η προαναγγελθείσα επανεκκίνηση του οποίου, με ενισχυμένη γαλλική συμμετοχή, συνιστά πεδίο δοκιμασίας στις ελληνοτουρκικές σχέσεις η οποία αντανακλάται και στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
Η αναφορά του κ. Ρούμπιο σε έργα που σχετίζονται με λεπτές καταστάσεις που συμπεριλαμβάνουν και άλλες χώρες, καθώς και η επισήμανση ότι τόσο ευαίσθητα ζητήματα είναι ίσως καλύτερα να αντιμετωπιστούν μέσω ιδιωτικής πρωτοβουλίας, ερμηνεύεται ήδη από αρκετούς ως στάση “Πόντιου Πιλάτου”. Άλλοι ωστόσο διακρίνουν πίσω από τις συγκεκριμένες διατυπώσεις και ένα σήμα διάθεσης να υπάρξει, εφόσον απαιτηθεί, παρασκηνιακή διπλωματική δραστηριοποίηση για αποφυγή τυχόν έντασης.