Οι ζημιές που προκλήθηκαν στα κτίρια της Κυψέλης μετά το πέρασμα του μετροπόντικα έχουν σκορπίσει ανησυχία και στους κατοίκους των Εξαρχείων, περιοχή απ’ όπου επίσης έχει σχεδιαστεί να περάσει η Γραμμή 4 του μετρό.
Στον χώρο της πλατείας όπου βρίσκεται το εργοτάξιο, βρίσκονται κτίρια, αρκετά από τα οποία είναι πολύ μεγαλύτερης ηλικίας από εκείνα της Κυψέλης, μεταξύ αυτών νεοκλασικά, διατηρητέα κτίρια, αλλά και η εμβληματική Μπλε Πολυκατοικία.
Το γεγονός ότι στην Κυψέλη επηρεάστηκαν ακόμη και πολυκατοικίες που κατασκευάστηκαν αργότερα από εκείνες των Εξαρχείων, γεννά αγωνία στους κατοίκους, που εκτός των άλλων, αποκαλύπτουν στο Orange Press Agency, μέσα από έρευνα στην οποία προέβη ομάδα μηχανικών, ότι η έλευση του μετροπόντικα μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνη και για ακόμη έναν πολύ κρίσιμο λόγο: Το ακόμη πιο ευαίσθητο γεωλογικό υπόβαθρο της περιοχής.
Το υπέδαφος κάτω από τον υπό κατασκευή σταθμό, αλλά και τα κτίρια κάτω από τα οποία πρόκειται να διανοιχθεί σήραγγα φαίνεται να εμφανίζει σύμφωνα με τις καταγραφές ακόμη πιο ευάλωτα χαρακτηριστικά σε σχέση με την Κυψέλη.
«Η γραμμή περνά κάτω από βρεφονηπιακό σταθμό, σχολεία και διατηρητέα κτίρια»
Την ιδιόμορφη συνθήκη περιέγραψε στο Orange Press η Αθηνά Μπαντή, μηχανικός, κάτοικος στα Εξάρχεια και μέλος της ανοιχτής συνέλευσης «Όχι Μετρό στην πλατεία Εξαρχείων». Όπως τονίζει, αυτή την περίοδο, μηχανικοί της συνέλευσής, σε συνεργασία με την ομάδα χαρτογράφησης Εξαρχείων, ασχολούνται επισταμένα με δύο πράγματα. «Το πρώτο είναι ο χάρτης που αποτυπώνει την χάραξη της γραμμής 4 στην περιοχή των Εξαρχείων και τη ζώνη επιρροής, σύμφωνα με στοιχεία που έδωσε η Ελληνικό Μετρό στους κατοίκους της Κυψέλης».
Όπως διαπιστώνουν οι δύο ομάδες εργασίας, «εντός της δεδομένης ζώνης υπάρχουν κτίρια τα οποία ενδέχεται να επηρεαστούν από τις εργασίες του μετροπόντικα. Βέβαια, όπως είδαμε και στην περίπτωση της Κυψέλης, καθιζήσεις και ρωγμές εμφανίστηκαν σε πολυκατοικίες οι οποίες βρίσκονται πολύ πιο μακριά από τη ζώνη επιρροής».
Με βάση τη χαρτογράφηση εκείνο που προκύπτει, λέει η Αθηνά Μπαντή, είναι ότι υπάρχει μεγάλο ποσοστό κτιρίων τα οποία είναι πολύ μεγαλύτερης ηλικίας από εκείνα της Κυψέλης. Ταυτόχρονα η γραμμή διασταυρώνεται με πολύ ευαίσθητες και κρίσιμες υποδομές, καθώς «συναντά έναν βρεφονηπιακό σταθμό, έναν παιδικό σταθμό, ένα δημοτικό και ένα γυμνάσιο». Ενώ εντός αυτής της ζώνης επιρροής «υπάρχουν πάρα πολλά διατηρητέα κτίρια και μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς».
Σε αυτό το σημείο, η Α. Μπαντή, στέκεται στο γεγονός ότι οι κάτοικοι των Εξαρχείων ήδη από το 2022 έχουν προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας, «καταγγέλλοντας ότι δεν έχουν γίνει οι απαραίτητες μελέτες επιπτώσεων των εργασιών του μετρό σε διατηρητέα κτίρια και χρήσεις». Στον απόηχο των εξελίξεων στην Κυψέλη, η ολοκλήρωση των συγκεκριμένων μελετών γίνεται ακόμη πιο επείγουσα για τους κατοίκους, οι οποίοι φέρνουν στην επιφάνεια ακόμη ένα πρόβλημα.
«Συνθήκες πολύ υψηλότερης επικινδυνότητας από την Κυψέλη»
«Το δεύτερο ζήτημα με το οποίο ασχολείται η ομάδα μηχανικών είναι ένας συνδυαστικός χάρτης που αποτυπώνει τη γραμμή χάραξης με το γεωλογικό υπόβαθρο της περιοχής. Τα στοιχεία αυτά αντλήθηκαν τόσο από την Ελληνικό Μετρό όσο και από την Ελληνική Αρχή Μεταλλευτικών και Γεωλογικών Ερευνών», σημειώνει η Α. Μπαντή. Άλλωστε, προσθέτει, ήταν γνωστό πριν καν την εκκίνηση του έργου, ότι η γραμμή επρόκειτο να διασχίσει την κατώτερη ενότητα του αθηναϊκού σχιστόλιθου, «πέτρωμα εξαιρετικά χαμηλής αντοχής».
Πιο ειδικά, «στον χωροθετημένο σταθμό των Εξαρχείων εμφανίζονται κώνοι κορημάτων», οι οποίοι είναι σχηματισμοί με ιδιαίτερα μεγάλη σαρθρότητα, επισημαίνει η μηχανικός.
Τα παραπάνω δεδομένα συνθέτουν ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό σκηνικό, λέει η Α. Μπαντή. «Ο συνδυασμός του χαμηλού βάθους εκσκαφής και του χαμηλού αντοχής υπεδάφους, μαζί με την πολύ μεγάλη ηλικία των υπερκείμενων κατασκευών, καθώς και τα μπαζωμένα θεμέλια, τα υπόγεια, τα φρεάτια και τα πηγάδια δημιουργούν συνθήκες πολύ υψηλότερης επικινδυνότητας από εκείνες της Κυψέλης», προειδοποιεί.
Ταυτόχρονα εκφράζει τον προβληματισμό για το γεγονός ότι «κανένας θεσμικός φορέας και φυσικά ούτε η Ελληνικό Μετρό δεν θεώρησε σημαντικό να ενημερώσει τους κατοίκους για το τι σημαίνει η κατασκευή ενός σταθμού μετρό και τη διάρκεια αυτού του πράγματος. Αυτό που συνέβη ουσιαστικά είναι ότι μία μέρα η καθημερινότητα των κατοίκων των Εξαρχείων άρχισε να περιλαμβάνει μια καθημερινότητα με τρυπάνια, με κατηργημένα πεζοδρόμια, με απροσπέλαστη πλατεία, με πολύωρες διακοπές ρεύματος και με τις πρώτες βροχές πλημμύρες στα υπόγειά τους».
Τα νερά στα υπόγεια εμφανίστηκαν από τις πρώτες κιόλας ημέρες των εργασιών, εξαιτίας και σε αυτή την περίπτωση σύμφωνα με την Α. Μπαντή, της απουσίας μέτρων πρόληψης για τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της περιοχής. Και στην προκειμένη για το σκεπασμένο ρέμα που διασχίζει την οδό Αραχώβης, ενός από τους δρόμους που… εκβάλλουν στην πλατεία Εξαρχείων. «Οι πολυκατοικίες στα υπόγεια διαθέτουν αντλίες και μέχρι τώρα δεν είχαν πλημμυρίσει», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Σημειώνεται ότι κατά την προσφυγή τους στο ΣτΕ οι κάτοικοι είχαν συμπεριλάβει και το συγκεκριμένο ζήτημα, καταγγέλλοντας την έλλειψη υδραυλικών μελετών τόσο για τα υπόγεια όσο και για τα επιφανειακά ύδατα. «Το ότι η Ελληνικό Μετρό και η κοινοπραξία δεν ενδιαφέρονται για την ασφάλεια δεν είναι κάτι το οποίο το μαθαίνουμε τώρα. Στην πλατεία Εξαρχείων το εργοτάξιο εγκαταστάθηκε χωρίς να έχει εκπονηθεί η τεχνική περιβαλλοντική μελέτη και χωρίς να έχει εγκριθεί και η επέκτασή του έγινε καταπατώντας τη νομοθεσία για το ελεύθερο πλάτος των πεζοδρομίων», προσθέτει η Α. Μπαντή, η οποία επικαλείται και το παράδειγμα της Μπλε πολυκατοικίας. Ένα κτίριο που φέρει διπλό χαρακτηρισμό «ως διατηρητέο και ως μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς και αυτή τη στιγμή η είσοδός της από τον πεζόδρομο της Θεμιστοκλέους απέχει μόλις δύο μέτρα από τις λαμαρίνες». Πρακτικά αυτό σημαίνει, «ότι τα δεκαπέντε διαμερίσματά της δεν μπορούν να προσεγγιστούν ούτε από πυροσβεστικά ούτε από ασθενοφόρα σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης».
«Η πλατεία είναι κλειστή εδώ και τέσσερα χρόνια για ένα πολιτικό πείσμα»
Την καθημερινότητα που στερείται η γειτονιά εδώ και τέσσερα χρόνια εξαιτίας του αποκλεισμού της μοναδικής της πλατείας, περιγράφει στο Orange Press η Βαρβάρα, επίσης κάτοικος και μέλος της συνέλευσης. «Ένας ακόμα δημόσιος χώρος είναι κατηργημένος» κι εξηγεί ότι η εξέλιξη για μια περιοχή του κέντρου, όπως τα Εξάρχεια, σημαίνει πως «η γειτονιά έχει χάσει το μοναδικό σημείο συγκέντρωσης σε περίπτωση σεισμού και τον μοναδικό χώρο συνάντησης και αναψυχής».Την ίδια στιγμή, όπως αναφέρει, «η αστυνομική παρουσία είναι διαρκής», η οποία έχει συνδυαστεί με περιστατικά εκφοβισμού και καταστολής.
«Η καθημερινότητά μας έχει γίνει αφόρητη», λέει Βαρβάρα, εστιάζοντας επίσης στο πρωτόγνωρο κυκλοφοριακό κομφούζιο, αλλά και τους κινδύνους που εγκυμονεί πλέον ο χώρος της πλατείας καθώς έχει καταληφθεί από το εργοτάξιο και οριοθετείται από λαμαρίνες. «Γύρω από την πλατεία υπάρχουν τυφλά σημεία και στρίβοντας το πιθανότερο να πέσεις πάνω σε κάποιον πεζό. Όπως επίσης, έχουν αφαιρέσει το δικαίωμα σε ανθρώπους με αναπηρία και κινητικές δυσκολίες να περπατούν γύρω από την πλατεία εξαρχείων».
Αξιοσημείωτη είναι όμως κι η αισθητή επιβάρυνση στο μικροκλίμα της περιοχής, το οποίο έχει μεταβληθεί εξαιτίας της αφαίρεσης δεκάδων δέντρων, με αποτέλεσμα την αύξηση της θερμοκρασίας, ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες, ενώ ένα καινούριο πρόβλημα που έχει προστεθεί αφορά τις μετακομίσεις που γίνονται στα σπίτια γύρω από την πλατεία. «Τα φορτηγά δεν έχουν σημείο να σταματήσουν, οπότε αναγκάζονται να μπουν μέσα στο εργοτάξιο. Αν είχε φτιαχτεί βέβαια το όρυγμα δεν μπορούμε να ξέρουμε πώς αυτό θα ήταν εφικτό».
Για τη Βαρβάρα η επιμονή να στριμωχτεί το έργο σε μία τόσο μικρή έκταση και χωρίς να έχει εξασφαλιστεί ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις ασφαλείας έχει να κάνει με «ένα πολιτικό πείσμα», αλλά και την πρόθεση να «εξυπηρετηθούν επενδυτικά και μεσιτικά συμφέροντα». Άλλωστε, «ο σταθμός αυτός δεν έχει σχεδιαστεί με βάση συγκοινωνιολογικά κριτήρια και αυτό είναι κάτι που η συνέλευσή μας το έχει αναδείξει με έρευνα, με δράσεις και κινητοποιήσεις».
Με το εργοτάξιο ανενεργό εδώ και ενάμιση χρόνο, η Βαρβάρα ζητά να εισακουστεί το αίτημα των κατοίκων για ανοικτή και πάλι πλατεία. Όπως λέει, πρέπει «να αποδοθεί πίσω στη γειτονιά και στους ανθρώπους της, που ξέρουν να τη χαίρονται και να τη ζουν».
Όσα συνέβησαν στα Εξάρχεια, θα έπρεπε να είναι «καμπανάκι» και για την Κυψέλη
Είναι χαρακτηριστικό, παρατηρεί η Στεφανία, μέλος κι εκείνη της συνέλευσης, ότι «η πλατεία έχει ξεκινήσει να πρασινίζει ξανά». Παρόλα αυτά η πλατεία Εξαρχείων «μένει κρυμμένη πίσω από τη λαμαρίνα», την οποία οι κάτοικοι έχουν καταφέρει να περιορίσουν. «Έχουμε κερδίσει 8 δικαστήρια απέναντι στην Ελληνικό Μετρό, που οδήγησαν στην απελευθέρωση μερικών μέτρων στον πεζόδρομο της Θεμιστοκλέους». Βάσει των ίδιων αποφάσεων, σημειώνει η Στεφανία, η Ελληνικό Μετρό έχει δηλώσει επίσης πως ο χώρος δεν επαρκεί πλέον για το εργοτάξιο, καθώς χρειάζεται μεγαλύτερη επιφάνεια για να γίνει το όρυγμα.
Σημειώνεται ότι όλα τα παραπάνω «έχουν συμβεί πριν το σταμάτημα του Μετροπόντικα στην Κυψέλη», γεγονός που θα μπορούσε να είχε προλάβει τις εξελίξεις που ακολούθησαν. «Το πότε βέβαια θα επανεκκινήσει το έργο είναι άγνωστο». Εκείνο όμως που προτάσσουν πραγματικά οι κάτοικοι των Εξαρχείων ως διεκδίκηση «είναι να ανοίξει και πάλι η πλατεία», καταλήγει η Στεφανία.
Efsyn.gr