Από τις δεσμεύσεις για «τολμηρές λύσεις» έως τα εκατομμύρια στρέμματα που συνεχίζουν να γίνονται στάχτη, τα στοιχεία για τις πυρκαγιές στην Ελλάδα επαναφέρουν με ένταση το ερώτημα αν ο σχεδιασμός για την πρόληψη και την αντιμετώπισή τους έχει πράγματι αλλάξει.
Οι μεγάλες φωτιές του 2021 και του 2023 αποτέλεσαν αφορμή για εξαγγελίες σημαντικών παρεμβάσεων, όμως τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν ότι η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει καταστροφικές πυρκαγιές, ενώ παραμένουν ερωτήματα για τη διαχείριση της καύσιμης ύλης, την πρόληψη και την αποκατάσταση των καμένων εκτάσεων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του EFFIS, περισσότερα από 4,5 εκατομμύρια στρέμματα έχουν καεί στην Ελλάδα την τελευταία επταετία. Μεγάλο μέρος των απωλειών καταγράφηκε στις καταστροφικές πυρκαγιές της Εύβοιας το 2021 και του Έβρου το 2023, αλλά και σε διαδοχικά μέτωπα σε Αττική, Πελοπόννησο, Δυτική Ελλάδα, Ρόδο και Κρήτη.
Το 2021, μετά την καταστροφή στη βόρεια Εύβοια, ο πρωθυπουργός είχε μιλήσει για την ανάγκη αλλαγής του τρόπου αντιμετώπισης των πυρκαγιών, δηλώνοντας: «Η κλιματική κρίση επιβάλλει μια δραστικά εκ νέου αντιμετώπιση. Ο νέος κλιματικός νόμος, ο πρώτος στην Ελλάδα, θα ψηφιστεί τους επόμενους μήνες. Είμαστε έτοιμοι για τολμηρές λύσεις…. Ελπίζω αυτή η μεγάλη οικολογική καταστροφή να αποτελέσει μία ευκαιρία ευρύτερων συγκλίσεων για την επίτευξη ενός μεγάλου στόχου».
Δύο χρόνια αργότερα, το 2023, η Ελλάδα βρέθηκε ξανά αντιμέτωπη με τεράστιες καταστροφές, με περισσότερα από 1,7 εκατ. στρέμματα να καίγονται, ενώ η φωτιά στον Έβρο αποτέλεσε τη μεγαλύτερη πυρκαγιά στην Ευρωπαϊκή Ένωση των τελευταίων δύο δεκαετιών, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται.
Τότε ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε επισημάνει ότι «Πάντοτε εκδηλώνονταν πυρκαγιές στη Μεσόγειο. Αυτό που άλλαξε είναι η έντασή τους, ως συνέπεια της κλιματικής αλλαγής», διευκρινίζοντας παράλληλα ότι η κλιματική αλλαγή «δεν αποτελεί δικαιολογία» και ότι απαιτείται μεγαλύτερη έμφαση στην πρόληψη και την αντιμετώπιση.
Το ζήτημα που τίθεται πλέον είναι αν η ενίσχυση των εναέριων μέσων και του προσωπικού αρκεί όταν μια φωτιά ξεφεύγει από τον αρχικό έλεγχο. Τα στοιχεία δείχνουν ότι δεν έχει αυξηθεί αντίστοιχα ο αριθμός των πυρκαγιών, αλλά έχει αυξηθεί σημαντικά η έκταση που μπορεί να καταστραφεί όταν ένα μέτωπο εξαπλωθεί.
Στην εξίσωση μπαίνουν παράγοντες όπως η συσσώρευση βιομάζας, η διαχείριση της καύσιμης ύλης, η εγκατάλειψη της υπαίθρου, η κατάσταση των δασών και η ταχύτητα με την οποία επιχειρούν οι δυνάμεις κατά την έναρξη μιας πυρκαγιάς.
Την ίδια στιγμή, ανοικτό παραμένει και το ζήτημα των αναδασώσεων. Το 2020 είχε ανακοινωθεί πρόγραμμα ύψους 310 εκατ. ευρώ για αναδασώσεις 500.000 στρεμμάτων και φύτευση 30 εκατ. πιστοποιημένων δέντρων, με ορίζοντα έως το 2030. Ωστόσο, από τα στοιχεία που παρατίθενται προκύπτει ότι μέχρι σήμερα έχει καταγραφεί κυρίως η πιλοτική εφαρμογή σχετικού έργου, γεγονός που δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για την πορεία του συνολικού σχεδιασμού.
Έτσι, πίσω από τους αριθμούς των καμένων εκτάσεων και τις διαδοχικές εξαγγελίες παραμένει το βασικό ερώτημα: πόσο αποτελεσματικά εφαρμόστηκε στην πράξη ο σχεδιασμός για την πρόληψη, τη διαχείριση των δασών και την αποκατάσταση των περιοχών που καταστράφηκαν;
Διαβάστε περισσότερα