Δύο εμβληματικά έργα, η πομπή των Παναθηναίων στη ζωφόρο του Παρθενώνα με τη διαρκή ροή και κίνηση ανθρώπων και αλόγων από αριστερά προς τα δεξιά και η «Γκερνίκα» του Πάμπλο Πικάσο, το δραματικό αποτύπωμα της φρίκης του πολέμου πάνω στους ανθρώπους και στα ζώα, αποτελούν σημεία αναφοράς για ένα νέο, μνημειακό έργο.
Πρόκειται για τη ζωφόρο μήκους 8 μέτρων και ύψους 1 μέτρου «Εξοδος και Πορεία Πολιορκημένων», της ζωγράφου και αρχιτέκτονα Αννας Φιλίνη, που θα εκτίθεται στο «Κέντρο Λόγου και Τέχνης ΔΙΕΞΟΔΟΣ Ιστορικό Μουσείο» στο Μεσολόγγι από το ερχόμενο Σάββατο 14 Νοεμβρίου έως τις 31 Δεκεμβρίου, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων μνήμης για την Εξοδο του Μεσολογγίου 1826-2026. Μαζί με αυτό το νέο έργο η καταξιωμένη δημιουργός, που αντλεί διαρκώς από τη μυθολογία και την ελληνική ιστορία, εκθέτει και το ζωγραφικό αφιέρωμα για την Παλιγγενεσία με 12 εικόνες για την Επανάσταση του 1821 και έξι έργα-αφιέρωμα στους «Ελεύθερους Πολιορκημένους» του Διονυσίου Σολωμού.
Η «Εξοδος και Πορεία Πολιορκημένων», που έγινε στη διάρκεια των δύο τελευταίων χρόνων, έπειτα από μεγάλη έρευνα και τεκμηρίωση, αφηγείται πολύ παραστατικά, με μοναδική ένταση το έπος της Εξόδου και την πορεία μέσα στη νύχτα της 10ης προς 11η Απριλίου του 1826. Επικεντρώνεται σε συγκεκριμένα γεγονότα. Η αφήγηση στηρίζεται κυρίως στα «Ενθυμήματα Στρατιωτικά 1821-1833» του Νικολάου Κασομούλη και περιλαμβάνει οκτώ επεισόδια: από το Κάστρο, την Εξοδο και τις πρώτες μάχες, την επίθεση στα γυναικόπαιδα, τον θάνατο του Θανάση Ραζηκότσικα και του Μήτρου Κασομούλη, ώς το «οπίσω!», τον πανικό, την πτώση του αλόγου του Κίτσου Τζαβέλα και το άλμα του πάνω από την τάφρο, την τελευταία μάχη στου Κότσικα το Αμπέλι και την πορεία των διασωθέντων προς το όρος Ζυγός.
Η Αννα Φιλίνη, την οποία απασχολούν όλο και περισσότερο η μνήμη, η Ιστορία, οι απολογισμοί, ήθελε να δείξει σε αυτό το μνημειακό έργο την κοινή κατεύθυνση και προωθητική κίνηση των ανθρώπινων σωμάτων.
Οπως επισημαίνει στον κατάλογο της έκθεσης: «Από την αρχή θέλησα να φαίνεται ότι η Εξοδος είναι μια μαζική ενέργεια χιλιάδων ανθρώπων που έχουν αποφασίσει αυτή την ηρωική πράξη και δεν αποτελούν μια αόριστη μάζα, αλλά υπήρξαν συνειδητά όντα με την ιδιαίτερη ιστορία και συμβολή τους στην Εξοδο.
Θέλησα να φαίνεται μέσα από τα πρόσωπα και από τα σώματά τους αν είναι γυναίκες ή άντρες, παιδιά ή ηλικιωμένοι, δυνατοί ή αδύναμοι και λαβωμένοι. Θέλησα, επίσης, να καταθέσω με εικόνες την ιδιαίτερη συμμετοχή αυτών, που μπορούσα να διακρίνω μέσα στα αναγνώσματά μου από απομνημονεύματα αγωνιστών – ιδιαίτερα του Κασομούλη που περιγράφει και προσωπικές εμπειρίες μέσα στο έργο του “Ενθυμήματα Στρατιωτικά”».
Η Ευαγγελία Διαμαντοπούλου, αφυπ. αναπληρώτρια καθηγήτρια ΕΚΠΑ, καταλήγει στο κείμενό της στον κατάλογο της έκθεσης πως η «Εξοδος και Πορεία Πολιορκημένων» της Αννας Φιλίνη «κατορθώνει να συγκεράσει τη ρομαντική ιστορική ζωγραφική με τον δραματικό μοντερνισμό, επιτυγχάνοντας ένα διττό καλλιτεχνικό ζητούμενο. Από τη μία πλευρά, διασώζει την ιστορική ακρίβεια και από την άλλη, μέσω της ανασύνθεσης της φόρμας, της χειρονομιακής πινελιάς, της σημειολογίας του χρώματος και της πολυεπίπεδης προοπτικής, επιστρατεύεται για να εκφράσει τον ανθρώπινο πόνο στην πιο ωμή και αυθεντική του διάσταση».
Ο αγώνας της Ιεράς Πόλεως και των ανθρώπων του Μεσολογγίου έχει μια βαθιά οικουμενική και διαχρονική διάσταση, που αναφέρεται ταυτόχρονα σε όλους όσοι πορεύονται μέχρι και σήμερα, διωγμένοι από τους πολέμους, τη γενοκτονία, τη βία, αναζητώντας την ελευθερία και το δικαίωμα στη ζωή.
Ο Ν. Ε. Καραπιδάκης, καθηγητής Ιστορίας στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, μάλιστα σημειώνει για τη ζωφόρο και συνολικά την έκθεση πως «αποτελεί έναν ύμνο σε όλους όσοι αντιστέκονται για την ελευθερία, για το δικαίωμα στη ζωή και στο νόημά της. Μέσα από τις ζωγραφικές μορφές, ο θεατής καλείται να αναλογιστεί όχι μόνο το ιστορικό γεγονός, αλλά και την ανθρώπινη διάσταση της θυσίας: την πορεία ανθρώπων που έγιναν ήρωες, όχι επειδή το επέλεξαν, αλλά επειδή η Ιστορία το απαίτησε».
Και ο ιστορικός τέχνης Σπύρος Μοσχονάς τονίζει: «Σήμερα, διακόσια χρόνια μετά τον τραγικό Απρίλιο του 1826, η Αννα Φιλίνη με τη μνημειακή, επική στη σύλληψη και την εκτέλεση, ζωφόρο της μας αφυπνίζει και μας νουθετεί. Μας προειδοποιεί πως η Εξοδος δεν βρίσκεται στο παρελθόν. Συντελείται διαρκώς ολόγυρά μας, συνιστά μια διαρκή υπόμνηση του αγώνα για ελευθερία, για δικαιοσύνη, για καλύτερη ζωή. Οι άνθρωποι πάντα θα επιστρέφουν στα γεγονότα του Απριλίου του 1826. Γιατί η Εξοδος είναι και θα παραμένει επίκαιρη».
info
Κέντρο Λόγου και Τέχνης «ΔΙΕΞΟΔΟΣ» Ιστορικό Μουσείο, Ιερά Πόλις Μεσολογγίου, Αθ. Ραζηκότσικα 25, Μεσολόγγι.
Εγκαίνια: Σάββατο, 14 Νοεμβρίου στις 19.00. Διάρκεια έως 31 Δεκεμβρίου. Πέμπτη έως Κυριακή: 11.00-13.30 και 18.30-21.30.
Είσοδος ελεύθερη
Διαβάστε περισσότερα