Σε μια χρονική συγκυρία όπου η ελληνική Δικαιοσύνη βρίσκεται στο επίκεντρο έντονης πολιτικής και κοινωνικής αντιπαράθεσης, ο Υφυπουργός Δικαιοσύνης, Ιωάννης Μπούγας, ανοίγει τα χαρτιά του για όλα τα κρίσιμα μέτωπα. Με φόντο τις πρόσφατες καταγγελίες για την αρχειοθέτηση της υπόθεσης των υποκλοπών, ο κ. Μπούγας ξεκαθαρίζει τη θέση της κυβέρνησης, απορρίπτοντας κάθε αιτίαση περί «συγκάλυψης» και τονίζοντας την απόλυτη ανεξαρτησία των δικαστικών λειτουργών. Παράλληλα, ο Υφυπουργός παρεμβαίνει στην εσωκομματική συζήτηση που πυροδότησε η «ανοιχτή επιστολή» πέντε βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας, υπεραμυνόμενος του Επιτελικού Κράτους ως ενός σύγχρονου μοντέλου διακυβέρνησης που εγγυάται τον συντονισμό και την ταχύτητα. Αναφερόμενος στην ιδεολογική ταυτότητα της παράταξης, στέλνει μήνυμα ενότητας προς όσους συμμερίζονται τις καταστατικές αρχές του Κωνσταντίνου Καραμανλή.
Τέλος, ο κ. Μπούγας παρουσιάζει συγκεκριμένα στοιχεία για τη μεγάλη πρόκληση της επιτάχυνσης στην απονομή της Δικαιοσύνης. Με τη μείωση του χρόνου έκδοσης πρωτόδικων αποφάσεων να είναι ήδη ορατή στα στατιστικά δεδομένα και τον εθνικό στόχο για τελεσίδικη απόφαση στις 700 ημέρες να πλησιάζει στην υλοποίησή του, ο Υφυπουργός αναλύει τις μεταρρυθμίσεις, τον νέο δικαστικό χάρτη και την ενίσχυση του θεσμού της διαμεσολάβησης που αλλάζουν το τοπίο στα ελληνικά δικαστήρια.
Συνέντευξη
Χρόνης Διαμαντόπουλος
–Κύριε Υπουργέ, ο δικηγόρος Ζαχαρίας Κεσσές καταγγέλλει ότι η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου έσπευσε να εκδώσει την πράξη αρχειοθέτησης για την υπόθεση των υποκλοπών στις 24 Απριλίου 2026, αμέσως μόλις ενημερώθηκε εγγράφως για την επικείμενη κατάθεση έξι νέων μηνύσεων από νέα πρόσωπα και την ύπαρξη κρίσιμων αποδεικτικών στοιχείων (όπως φωτογραφίες οχημάτων εντός της ΕΥΠ και μνημόνια συνεργασίας με ψηφιακά ίχνη). Πώς τοποθετείται το Υπουργείο Δικαιοσύνης απέναντι στην καταγγελία ότι η Δικαιοσύνη λειτούργησε με τρόπο που υποδηλώνει σπουδή για συγκάλυψη, αρνούμενη ουσιαστικά να παραλάβει και να αξιολογήσει νέα, εμπιστευτικά στοιχεία που θα μπορούσαν να ανατρέψουν το πόρισμα;
Η Δικαιοσύνη στην Ελλάδα λειτουργεί ανεξάρτητα με βάση το Σύνταγμα και τους νόμους. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης δεν παρεμβαίνει ούτε αξιολογεί δικαστικές κρίσεις ή εισαγγελικές πράξεις. Εφόσον υπάρχουν νέα στοιχεία, ο νόμος προβλέπει διαδικασίες επανεξέτασης και ορίζει το αρμόδιο δικαιοδοτικό όργανο. Συνεπώς, οποιαδήποτε αιτίαση περί «συγκάλυψης» είναι απορριπτέα και βλάπτει το κύρος των θεσμών και της Δικαιοσύνης.
–Ο ίδιος δικηγόρος υποστηρίζει ότι ο κ. Τζαβέλλας θα έπρεπε να έχει δηλώσει κώλυμα, καθώς ήταν αναπληρωτής επόπτης της ΕΥΠ την περίοδο 2020-2021, είχε υπογράψει άρση απορρήτου των επικοινωνιών του ενός εκ των μηνυτών δημοσιογράφου Κουκάκη, είχε εξεταστεί ως μάρτυρας στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας και είχε δηλώσει ότι δεν θέλει να συνεργαστεί με τη Βουλή. Ισχύει κατά τη γνώμη σας το κώλυμα;
Οι λόγοι κωλύματος και εξαίρεσης δικαστικών λειτουργών ρυθμίζονται με σαφήνεια από τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας και κρίνονται από τα αρμόδια δικαστικά όργανα. Δεν είναι αντικείμενο πολιτικής αξιολόγησης. Αν συντρέχουν λόγοι, αυτοί πρέπει να τεθούν ενώπιον των αρμόδιων οργάνων της Δικαιοσύνης, τα οποία και αποφασίζουν.
–Η αντιπολίτευση προετοιμάζεται για εξεταστική επιτροπή της Βουλής. Η κυβέρνηση είναι έτοιμη;
Η σύσταση εξεταστικής επιτροπής αποτελεί συνταγματικό δικαίωμα της Βουλής. Η κυβέρνηση σέβεται απολύτως τις κοινοβουλευτικές διαδικασίες και, εφόσον αυτές κινηθούν, θα τοποθετηθεί θεσμικά, όπως πράττει σε κάθε αντίστοιχη περίπτωση.
–Κύριε Μπούγα έχει ανακύψει έναν θέμα «αντιγνωμίας» ανάμεσα στην επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας Λάουρα Κόβεσι και πολιτικών προσώπων σχετικά με το ποιος επιλέγει την ανανέωση της θητείας των εντεταλμένων Ελλήνων εισαγγελέων. Ποια είναι η θέση του υπουργείου; Είναι καθοριστικός ο ρόλος και ο λόγος του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου ή απλά συμβουλευτικός;
Η κ. Κοβέσι έχει ζητήσει την ανανέωση της θητείας των 3 Ελλήνων Εντεταλμένων Εισαγγελέων, όπως την ανανέωση της θητείας τους έχουν ζητήσει και οι ίδιοι οι ενδιαφερόμενοι από το κατά νόμο αρμόδιο όργανο, που είναι το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο. Σε λίγες ημέρες θα συνεδριάσει το ΑΔΣ, το οποίο είναι συλλογικό όργανο, που αποτελείται από ανώτατους δικαστές με παράδοση 117 ετών. Τα μέλη του γνωρίζουν άριστα το εθνικό και ευρωπαϊκό δίκαιο και είμαι βέβαιος ότι θα αποφασίσουν ορθά και θα λύσουν το ζήτημα που προέκυψε και αφορά στην αποφασιστική αρμοδιότητα για την ανανέωση της θητείας των εντεταλμένων εισαγγελέων. Κατά την άποψή μου πρόκειται για ένα αμιγώς νομικό ζήτημα, που έλαβε πολιτικές διαστάσεις.
–Τελευταία βλέπουμε μια έντονη αντιπαράθεση για θέματα όπως το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών και η στάση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, ζητήματα που προκαλούν εσωκομματικούς προβληματισμούς για δημοσκοπική φθορά της ΝΔ. Πώς απαντάτε στους συναδέλφους σας βουλευτές που ανησυχούν ότι η αυστηρή «νομική» γραμμή του Υπουργείου ίσως δεν αρκεί για να αναστρέψει το αρνητικό κλίμα στην κοινή γνώμη;
Η Δικαιοσύνη δεν λειτουργεί με όρους επικοινωνίας ή δημοσκοπήσεων. Ο ρόλος του Υπουργείου είναι να απέχει από οποιαδήποτε ενέργεια που να μπορεί να θεωρηθεί άμεση ή έμμεση παρέμβαση στο δικαιοδοτικό έργο των δικαστών, και ταυτόχρονα να θεσπίζει τα θεσμικά εργαλεία και να διασφαλίζει τα μέσα για την αποτελεσματικότερη και ταχύτερη απονομή της Δικαιοσύνης. Οι πολίτες απαιτούν αλήθεια και λογοδοσία, και αυτή μπορεί να προκύψει μόνο με προσήλωση στη θεσμική λειτουργία της Δικαιοσύνης.
–Κύριε Μπούγα, η Νέα Δημοκρατία του 2026 δέχεται συχνά κριτική από τη μία πλευρά για «απομάκρυνση από τις παραδοσιακές αξίες» και από την άλλη για «θεσμικές υποχωρήσεις». Εσείς θεωρείτε ότι το κόμμα πρέπει να επιμείνει στη διεύρυνση προς το Κέντρο ή ήρθε η ώρα για μια πιο «συντηρητική» αναδίπλωση ώστε να θωρακιστούν οι διαρροές προς τα δεξιά;
Η Νέα Δημοκρατία είναι ένα φιλελεύθερο κεντροδεξιό Κόμμα που υπηρετεί με συνέπεια τις καταστατικές του αρχές, όπως τις διακήρυξε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής. Όποιος πιστεύει στις αρχές αυτές και δεν προσέρχεται για να «μεταλλάξει» ιδεολογικά τη ΝΔ, αλλά για να ενώσει τις δυνάμεις του για το καλό της Πατρίδας, είναι ευπρόσδεκτος στην Παράταξη.
–Το περιεχόμενο της «ανοιχτής επιστολής» πέντε βουλευτών της ΝΔ, που ασκούν κριτική στο λεγόμενο επιτελικό κράτος σας βρίσκει σύμφωνο;
Η κυβερνητική πολιτική χαράσσεται με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον και τη θεσμική συνέπεια. Το Επιτελικό Κράτος είναι ένας σύγχρονος τρόπος διακυβέρνησης που εξασφαλίζει τον συντονισμό και την ταχύτητα στη λήψη αποφάσεων και την συνεχή εποπτεία στην υλοποίησή τους. Χάρη στη λειτουργία του η χώρα μας έχει καταγράψει σημαντικές επιτυχίες και έχει αντιμετωπίσει αποτελεσματικά κρίσεις.
–Παρά τις πρόσφατες νομοθετικές παρεμβάσεις, ο χρόνος έκδοσης τελεσίδικων αποφάσεων στην Ελλάδα παραμένει από τους υψηλότερους στην Ευρώπη. Ποια συγκεκριμένα μέτρα προτίθεται να λάβει το Υπουργείο για τον δραστικό περιορισμό των αναβολών και την αποσυμφόρηση των πινακίων στις πολιτικές και ποινικές δίκες;
Η επιτάχυνση της Δικαιοσύνης αποτελεί εθνική μας προτεραιότητα. Ο δικαστικός χάρτης, οι νέοι κώδικες, η ψηφιοποίηση και η ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού της Δικαιοσύνης έχουν ήδη δώσει αξιοσημείωτα αποτελέσματα και μέχρι το τέλος της τρέχουσας κυβερνητικής περιόδου θα έχουμε προσεγγίσει, αν όχι φτάσει, στο στόχο που θέσαμε για έκδοση τελεσίδικης απόφασης σε 700 ημέρες περίπου, που είναι ο μέσος όρος στις χώρες της ΕΕ, αντί των 1492, που ήταν το 2022. Σύμφωνα με τα στατιστικά δεδομένα του Γραφείου Συλλογής Στατιστικών Στοιχείων (JustStat) του υπουργείου Δικαιοσύνης, η μείωση στον χρόνο έκδοσης πρωτόδικων αποφάσεων στα Δικαστήρια της χώρας, από 774 ημέρες πριν από την εφαρμογή του νόμου σήμερα είναι 386 ημέρες. Παράλληλα, το ποσοστό εκκαθάρισης των υποθέσεων αυξήθηκε από 86,2% το δικαστικό έτος 2023-2024 σε 99,7% το 2024-2025, προσεγγίζοντας πλέον την πλήρη ισορροπία μεταξύ εισερχόμενων και εκκαθαριζόμενων υποθέσεων.
Ειδικότερα στο Πρωτοδικείο Αθηνών, το μεγαλύτερο δικαστήριο της χώρας, που συγκεντρώνει το 55% των υποθέσεων, το ποσοστό εκκαθάρισης αυξήθηκε από 86% την περίοδο 16.9.2023-16.9.2024 σε 104% την αντίστοιχη περίοδο 2024-2025. Αυτό σημαίνει ότι όχι μόνο καλύπτεται ο τρέχων όγκος υποθέσεων, αλλά επιτυγχάνεται και αποσυμφόρηση παλαιών εκκρεμοτήτων. Ο χρόνος έκδοσης απόφασης μειώθηκε δραστικά, από 1.448 ημέρες σε 535 ημέρες – δηλαδή κατά 913 ημέρες λιγότερες.
–Πώς σκοπεύει το Υπουργείο να ενισχύσει τον θεσμό της Διαμεσολάβησης και της Διαιτησίας, ώστε να εδραιωθούν στη συνείδηση των πολιτών ως μια αξιόπιστη και ταχύτερη εναλλακτική λύση πριν η υπόθεση φτάσει στις δικαστικές αίθουσες;
Η προώθηση εναλλακτικών μορφών επίλυσης διαφορών αποτελεί στρατηγική επιλογή. Ενισχύονται τα θεσμικά κίνητρα για προσφυγή στη διαμεσολάβηση, διευρύνεται το πεδίο εφαρμογής της και προωθείται η ενημέρωση των πολιτών και των επαγγελματιών. Στόχος είναι η σταδιακή εμπέδωση μιας κουλτούρας εξωδικαστικής επίλυσης διαφορών, που θα αποφορτίσει τα δικαστήρια και θα προσφέρει ταχύτερες λύσεις στους πολίτες.
Το Υπουργείο Δικαιοσύνης προετοιμάζει επίσης σχέδιο Κώδικα για την Εναλλακτική Επίλυση Διαφορών (ADR), το οποίο αναμένεται εντός του επόμενου διαστήματος να υιοθετηθεί. Κύριος στόχος του είναι η καθιέρωση ενός πλήρως ενοποιημένου πλαισίου για την Εναλλακτική Επίλυση Διαφορών υπό ένα ενιαίο νομοθετικό εργαλείο, ενισχύοντας έτσι τη συνοχή, τη διαφάνεια και την προβλεψιμότητα για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. Μέσω της ενοποίησης του συστήματος, η μεταρρύθμιση αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό των σχετικών μηχανισμών, στη μείωση των εκκρεμοτήτων στα δικαστήρια, στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών στο σύστημα δικαιοσύνης και στην ευθυγράμμιση της εθνικής πολιτικής ADR με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Συμπληρωματικά προς τις μεταρρυθμίσεις αυτές, ο Νόμος 5197/2025 ενισχύει περαιτέρω το πλαίσιο, καθιστώντας υποχρεωτική την εκπαίδευση των δικαστικών λειτουργών και εισάγοντας εξειδικευμένη διαμεσολάβηση για διαφορές Κτηματολογίου.
–«Η καλύτερη δικαστική αίθουσα της Ευρώπης» όπου διεξάγεται η δίκη για το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών κρίθηκε ακατάλληλη και χρειάστηκε να σταματήσει η διαδικασία;
Σε μια εξαιρετικά σύνθετη και ευαίσθητη υπόθεση, όπως αυτή που αφορά το σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη, είναι αυτονόητο ότι οι συνθήκες διεξαγωγής της διαδικασίας πρέπει να πληρούν στο ακέραιο όλες τις προδιαγραφές δίκαιης δίκης. Στο πλαίσιο αυτό το Υπουργείο σε συνεργασία με το Δικαστήριο, έπραξε και εξακολουθεί να κάνει ό,τι είναι δυνατό, ώστε το κτήριο, όπου διεξάγεται η δίκη και ειδικότερα η αίθουσα των συνεδριάσεων να παρέχει ασφάλεια και τις απαραίτητες συνθήκες, ώστε οι συνήγοροι να δύνανται απρόσκοπτα να εκτελούν τα καθήκοντά τους, οι συγγενείς των θυμάτων, όσοι ενεπλάκησαν στο δυστύχημα και ασφαλώς οι εκπρόσωποι των μέσων ενημέρωσης να μπορούν να παρακολουθούν τη διαδικασία.
Διαβάστε περισσότερα