Ενα νομικό εργαλείο στα χέρια των δημάρχων για την αντιμετώπιση των προβλημάτων από τις βραχυχρόνιες μισθώσεις στις πόλεις τους παρουσίασε χθες η Κομισιόν. Πρόκειται για ένα εργαλείο που με κοινή μεθοδολογία και αντικειμενικά κριτήρια καθορίζει έναν πανευρωπαϊκό ορισμό των περιοχών οι κάτοικοι των οποίων πιέζονται εξαιτίας της έλλειψης στέγης και της αύξησης ενοικίων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν προτείνει συγκεκριμένα μέτρα που πρέπει να ληφθούν αν μια περιοχή κριθεί ότι βρίσκεται σε πίεση. Το αφήνει στα χέρια των επικεφαλής της τοπικής αυτοδιοίκησης, εφόσον βέβαια κάτι τέτοιο επιτρέπεται από την εθνική νομοθεσία. Σε αυτές τις περιοχές, θα επιτρέπεται πάντως ακόμα και ο περιορισμός των αγορών δεύτερης κατοικίας ή χώρων που θα χρησιμοποιούνται για άλλους σκοπούς πέρα από κύρια κατοικία. Στο ίδιο πλαίσιο θα μπορούν να «κινητοποιούνται» και τα άδεια ακίνητα.
«Οι βραχυπρόθεσμες μισθώσεις αποτελούν μέρος του προβλήματος σε πολλές πόλεις. Οι βραχυπρόθεσμες μισθώσεις, ως θεμελιώδης ιδέα, είναι καλή. Και δεν διαφωνούμε καθόλου με τις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις ως τέτοιες. Για ορισμένους, είναι μια εξαιρετική ευκαιρία να ταξιδέψουν και να επισκεφθούν χώρες που δεν έχουν επισκεφθεί ποτέ πριν. Για άλλους, είναι μια ευπρόσδεκτη πηγή εισοδήματος», εξήγησε κατά την παρουσίαση ο αρμόδιος επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης, Νταν Γιόργκεσεν.
«Αλλά βλέπουμε περιοχές και πόλεις όπου έχει σημειωθεί αύξηση στις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις, η οποία έχει οδηγήσει στο να πληθαίνουν οι απλοί άνθρωποι χωρίς στέγη και αυτό οδηγεί σε αύξηση των τιμών, κάτι που είναι εντελώς απαράδεκτο. Και αν δούμε τι έχει συμβεί με τις τιμές, είναι αρκετά ανησυχητικό. Αυτό σημαίνει ότι οι κανονικοί άνθρωποι με κανονικές δουλειές –νοσοκόμες, δάσκαλοι, αστυνομικοί– συχνά δεν είναι σε θέση να ζήσουν εκεί που υπηρετούν», συμπλήρωσε.
Οι αριθμοί μιλάνε από μόνοι τους
Οι αριθμοί δίνουν μια σαφή εικόνα: τα τελευταία 10 χρόνια, τα ενοίκια έχουν αυξηθεί κατά 59% στο Βερολίνο, 75% στη Μαδρίτη και 103% στη Λισαβόνα. Στην Ελλάδα και ιδιαίτερα στην Αθήνα, εκτιμήσεις αναφέρουν ότι τα τελευταία 10 χρόνια οι αυξήσεις ενοικίων υπολογίζονται σε 40%-50% στις δημοφιλείς περιοχές. Ωστόσο επίσημα στοιχεία δεν υπάρχουν. Εχουν γίνει προσπάθειες για περιορισμό των βραχυχρόνιων μισθώσεων, αλλά και πάλι το πρόβλημα παραμένει έντονο.
Το εργαλείο ξεκινά με έναν προκαταρκτικό έλεγχο με βάση τον λόγο της τιμής των ενοικίων προς εισόδημα – ένας σημαντικός δείκτης που συχνά υποτιμάται για την εκτίμηση της κατάστασης, π.χ. στην Αθήνα. Με αυτόν τον τρόπο, το εργαλείο της Κομισιόν θα αξιολογηθεί εάν οι τιμές των κατοικιών γίνονται λιγότερο προσιτές σε σχέση με τα εισοδήματα. Θα ακολουθεί μια πιο λεπτομερής αξιολόγηση των συνθηκών της τοπικής αγοράς κατοικίας, συμπεριλαμβανομένης της προσφοράς και ζήτησης κατοικιών, καθώς και των σχετικών δημογραφικών και πληθυσμιακών τάσεων. Με αυτόν τον τρόπο, η κοινή μεθοδολογία της Ε.Ε. συνδυάζεται με τοπικά στοιχεία και τοπική λήψη αποφάσεων.
Η πρόταση υποστηρίζει τις Αρχές στις προσπάθειές τους να αυξήσουν την προσφορά κατοικιών σε περιοχές που την έχουν περισσότερο ανάγκη, μεταξύ άλλων μέσω ταχύτερου σχεδιασμού και αδειοδότησης για νέες κατασκευές, ανακαινίσεις και αναδιαμόρφωση κτιρίων, καθώς και τη διευκόλυνση των επενδύσεων. Οι Αρχές ενθαρρύνονται επίσης να επικεντρώσουν αυτές τις προσπάθειες στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών μέσω Σχεδίων Επιτάχυνσης Στέγασης.
Η πρόταση της Κομισιόν πρέπει τώρα να συμφωνηθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, δηλαδή τα κράτη-μέλη. Η σύνταξη του τελικού κειμένου θα πρέπει να «απαντά» στις ανησυχίες κρατών-μελών και ευρωβουλευτών για πλήγμα στο δικαίωμα της ιδιοκτησίας, αλλά και για εμπόδια στην ανταγωνιστικότητα.
Κάτα Τούτο, πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών | EPA/OLIVIER HOSLET
Τι λέει στην «Εφ.Συν.» η πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών
Σε αποκλειστική της δήλωση, η πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών, Κάτα Τούτο, δήλωσε: «Αυτός ο νόμος για την προσιτή στέγαση αποτελεί ένα πρώτο σημαντικό βήμα για την αντιμετώπιση των ανησυχιών ενός αυξανόμενου αριθμού πολιτών που δυσκολεύονται να βρουν ένα μέρος για να ζήσουν. Εκτιμάμε την πλήρη αναγνώριση του ρόλου των πόλεων και των τοπικών αρχών, οι οποίοι συνέβαλαν σε αυτό το έργο από την αρχή. Θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε για να βελτιώσουμε τα προτεινόμενα μέτρα και να καταστήσουμε την υποστήριξη της Ε.Ε. πιο αποτελεσματική».
“Σημαντικό βήμα ο νόμος για τη στέγαση”
«Οι νέοι κανόνες είναι θεμελιώδεις, αλλά πρέπει επίσης να επενδύσουμε περισσότερο – και εδώ υπάρχει μια ανοιχτή αντίφαση μεταξύ της πρωτοβουλίας που ξεκίνησε σήμερα και της πρότασης για το ΠΔΠ για την περίοδο 2028-2034, όπου η Επιτροπή αποδυναμώνει δραστικά τον ρόλο των πόλεων και των περιφερειών στην καθοδήγηση των επενδύσεων της Ε.Ε. και μειώνει όλα τα χρηματοδοτικά εργαλεία που χρησιμοποιούν μέχρι στιγμής οι τοπικές αρχές για να υποστηρίξουν και να βελτιώσουν την ποιότητα των στρατηγικών στέγασης», κατέληξε η πρόεδρος.
Από την πλευρά του, ο εισηγητής της Επιτροπής των Περιφερειών για τον «Ρόλο των πόλεων και των περιφερειών στο Σχέδιο Προσιτής Στέγασης της Ε.Ε.», Γιόιμε Κολμπόνι, δήμαρχος της Βαρκελώνης, έκανε τη δική του παρατήρηση:
«Η στέγαση είναι η πρώτη πηγή κοινωνικής ανισότητας στην Ευρώπη. Ως εκ τούτου, χαιρετίζουμε τον πρώτο κανονισμό της Ε.Ε. για τη στέγαση, καθώς αναγνωρίζει ότι η στέγη προορίζεται πρωτίστως για τη διαβίωση και όχι για το κέρδος και δείχνει τη δέσμευση της Επιτροπής να υποστηρίξει τις πόλεις για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης».
«Είμαστε επίσης ευγνώμονες για τον ηγετικό ρόλο που έχουν διαδραματίσει οι πόλεις καθ’ όλη τη διαδικασία σύνταξης, προτείνοντας για παράδειγμα την υιοθέτηση περιοχών που αντιμετωπίζουν στεγαστικό πρόβλημα ως ακρογωνιαίο λίθο του κανονισμού. Εκτιμάμε την αναγνώριση ότι ο πολλαπλασιασμός των υπηρεσιών βραχυχρόνιας μίσθωσης στις πόλεις επιδεινώνει την έλλειψη προσιτής στέγης για τους κατοίκους και τη δυνατότητα να λάβουμε μέτρα για το θέμα, καθώς και για την απόκτηση δεύτερων κατοικιών ή άλλων μη οικιστικών χρήσεων. Προσβλέπουμε στη συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ε.Ε. για τη βελτίωση ορισμένων πτυχών του κειμένου, ιδίως όσον αφορά τις κύριες κατοικίες», κατέληξε.
Η ευρωβουλεύτρια της Αριστεράς, Leïla Chaibi, υποστηρίζει ότι η πρόταση δεν ανταποκρίνεται στην κλίμακα και τον επείγοντα χαρακτήρα της κρίσης
Αντίδραση Αριστεράς: Ανέφικτη η εφαρμογή των νέων μέτρων
Πολύ σημαντικό οι πόλεις που έχουν ήδη εφαρμόσει χρήσιμα μέτρα να μη γίνουν θύματα νέων περιορισμένων κανόνων
Η Αριστερά αναγνωρίζει την πολυαναμενόμενη ανακοίνωση του Νόμου για την Προσιτή Στέγαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σήμερα. Για πρώτη φορά η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι δυνάμεις της αγοράς έχουν αρνητικό αντίκτυπο στο άγχος της στέγασης. Η πρόταση θεσπίζει επίσης στο δίκαιο της Ε.Ε. επίσημη δικαιολόγηση για τον περιορισμό των βραχυπρόθεσμων μισθώσεων και των μη κύριων κατοικιών, προκειμένου να μειωθεί η πίεση στις προσιτές κατοικίες.
Ωστόσο εξακολουθούν να υπάρχουν πολλοί τομείς ανησυχίας για τις πόλεις. Τα κριτήρια που απαιτούνται για την εφαρμογή νέων μέτρων είναι πάρα πολλά και ενδεχομένως ανέφικτα για τις τοπικές αρχές να τα θέσουν σε εφαρμογή. Ως αποτέλεσμα οι δείκτες που ορίζουν τις νέες «περιοχές άγχους στέγασης» είναι πολύ περιορισμένοι για να είναι πρακτικοί σε πολλές περιπτώσεις. Σε αυτό το πλαίσιο είναι ύψιστης σημασίας οι πόλεις που έχουν ήδη εφαρμόσει χρήσιμα μέτρα να μη γίνουν θύματα νέων περιορισμένων κανόνων. Επιπλέον η Αριστερά αποδοκιμάζει το γεγονός ότι τα δικαιώματα μίσθωσης και οι κανονισμοί ενοικίου θεωρήθηκαν εκτός του πεδίου εφαρμογής του παρόντος Κανονισμού από την Επιτροπή.
Αντιδρώντας στην ανακοίνωση, η ευρωβουλεύτρια της Αριστεράς, Leïla Chaibi (La France Insoumise, Γαλλία), δήλωσε: «Η Επιτροπή επιτέλους αναγνωρίζει κάτι που λέμε εδώ και χρόνια: η αγορά δεν προστατεύει το δικαίωμα των ανθρώπων σε ένα σπίτι. Ακόμα χειρότερα, έχει συμβάλει στην τροφοδότηση της στεγαστικής κρίσης. Οι δημόσιες αρχές χρειάζονται την εξουσία να παρέμβουν. Αυτός ο νόμος κινδυνεύει να τους δώσει αυτή την εξουσία, αλλά με το ένα χέρι δεμένο πίσω από την πλάτη τους και η πρόταση δεν ανταποκρίνεται στην κλίμακα και τον επείγοντα χαρακτήρα της κρίσης. Θα αγωνιστούμε για να διασφαλίσουμε ότι αυτός ο νόμος θα γίνει ένα πραγματικό εργαλείο για τις πόλεις και τους ενοικιαστές, όχι ακόμη ένα σύνολο μέτρων που στέκονται εμπόδιο στη δράση εκεί όπου είναι περισσότερο απαραίτητη».
Η Αριστερά ασκεί εδώ και καιρό κριτική στην προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία μέχρι στιγμής δεν έχει αναγνωρίσει έναν από τους κύριους παράγοντες της στεγαστικής κρίσης: τη χρηματιστικοποίηση και την αντιμετώπιση του στεγαστικού αποθέματος ως χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου και όχι ως κατοικίας για τους ανθρώπους. Η Αριστερά σημειώνει την κατεύθυνση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και θα πιέσει στις επικείμενες διαπραγματεύσεις ώστε ο νόμος να καταστεί λειτουργικός από τις περιφερειακές, τοπικές και δημοτικές αρχές.
Διαβάστε περισσότερα