Το Ελληνικό ICOMOS επανέρχεται στα συνεχιζόμενα έργα στην Αρχαία Αγορά των Αθηνών και με νέα έκκληση ζητά από το υπουργείο Πολιτισμού να σταματήσουν οι αναστηλώσεις στον νοτιοανατολικό ναό που ορθώνεται τους τελευταίους μήνες και αποκαλύπτει ένα οικοδόμημα που «αλλοιώνει δραματικά την πρόσληψη της Ακρόπολης από την Αγορά και καταστρατηγεί την έννοια της ζώνης προστασίας, όπως ορίζεται από τις διεθνείς συμβάσεις». Επισημαίνει στο ΥΠΠΟ ότι οφείλει «να γίνει σεβαστό το διεθνές πλαίσιο διαχείρισης πολιτιστικής κληρονομιάς, όπως ορίζεται από την UNESCO και τα συμβουλευτικά της όργανα, δηλαδή του ICCROM, του ICOMOS και της IUCN…».
Οπως είναι γνωστό, τα τελευταία δύο χρόνια στους αρχαιολογικούς χώρους του Κεραμεικού και της Αρχαίας Αγοράς υλοποιούνται έργα συνολικής αισθητικής και λειτουργικής αναβάθμισης, από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Αθηνών και τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων του υπουργείου Πολιτισμού με πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης και προϋπολογισμό που ανέρχεται πλέον στα 7.500.000 ευρώ. Τον Ιανουάριο 2026 ξεκίνησαν η αναστήλωση και η ανάδειξη του νοτιοανατολικού ναού στον αρχαιολογικό χώρο, γεγονός που προκάλεσε επιστημονικές αντιδράσεις. Η «Εφ.Συν.» έλαβε καταγγελίες για αναστηλωτικές επεμβάσεις που δεν περιγράφονται στα έργα και για ανακατασκευή του μνημείου με τσιμέντο επάνω στο αρχαίο, σε μια περιοχή που προστατεύεται από τον αρχαιολογικό νόμο και είναι καθορισμένη ως ζώνη προστασίας (buffer zone) γύρω από την Ακρόπολη, όπως γράφαμε στο σχετικό ρεπορτάζ («Εργα “αναβάθμισης” ή υποβάθμισης;», 26/3/26).
Ακολούθως με ανακοίνωσή του το ελληνικό τμήμα του ICOMOS, στις 6 Απριλίου 2026, ζητούσε να σταματήσουν οι αυθαίρετες επεμβάσεις στην Ακρόπολη και στην Αρχαία Αγορά των Αθηνών και σήμερα, τρεις μήνες μετά, επανέρχεται στο θέμα. Οπως εξηγεί στην πρόσφατη ανακοίνωσή του, «στην πραγματικότητα, αυτή τη στιγμή τα θεμέλια του νοτιοανατολικού ναού στην Αγορά έχουν καλυφθεί με όγκους μπετόν αρμέ, με το οποίο έχει διαμορφωθεί κρηπίδα στη θέση του προστώου, ενώ στη θέση του σηκού του ναού διαμορφώθηκαν ένας τοιχοβάτης, κατώφλι και κατώτατες στρώσεις τοίχων. Επάνω στην κρηπίδα του προστώου έχουν στηθεί, με χρήση μεγάλου ποσοστού τσιμέντου, αρχαίοι σπόνδυλοι κιόνων, που προέρχονται από τον ναό της Αθηνάς Σουνιάδος (5ου αιώνος π.Χ.), επάνω στους οποίους έχουν τοποθετηθεί ιωνικά κιονόκρανα από τσιμέντο, που αναπαράγουν τη μορφή των κιονοκράνων του ναού της Αθηνάς Σουνιάδος. Στη βορειοδυτική γωνία, επάνω από τα κιονόκρανα, έχει τοποθετηθεί γωνιακό επιστύλιο από τσιμέντο, που αναπαράγει τη μορφή αντίστοιχου τμήματος από τον ναό της Αθηνάς Σουνιάδος».
Για το ίδιο θέμα το υπουργείο Πολιτισμού στην ανακοίνωσή του στις 29 Ιουνίου σημείωνε μεταξύ άλλων: «Η προτεινόμενη επέμβαση φιλοδοξεί να αποδώσει στον νοτιοανατολικό ναό τη θέση που του αρμόζει στον αρχαιολογικό χώρο, καθιστώντας τον ευανάγνωστο και λειτουργικά ενταγμένο στο σύνολο της Αρχαίας Αγοράς» (ολόκληρη η ανακοίνωση στην efsyn.gr «Προχωρά η αποκατάσταση του νοτιοανατολικού ναού στην Αρχαία Αγορά των Αθηνών»). Οι ειδικοί πάντως έχουν και σε αυτή την περίπτωση διαφορετικές επιστημονικές απόψεις, όπως έχει συμβεί σε πολλά έργα αναστήλωσης και επεμβάσεις σε μνημεία, τα τελευταία εφτά χρόνια. Το ICOMOS λοιπόν απαντά στο ΥΠΠΟ πως «όλοι οι μελετητές συμφωνούν ότι ο νοτιοανατολικός ναός είναι ζήτημα να έμεινε στη θέση του για δύο αιώνες και ότι η αρχιτεκτονική μορφή του μόνον κατά προσέγγιση θα μπορούσε να αποκατασταθεί, αφού τα μόνα αξιόλογα αρχιτεκτονικά μέλη που τους αποδίδονται, με σχετική πιθανότητα, ανήκουν σε άλλο μνημείο πολύ μεγαλύτερης αρχαιολογικής και καλλιτεχνικής αξίας (ναός Αθηνάς Σουνιάδος). Αλλα κτίρια στη νοτιοανατολική περιοχή της Αθηναϊκής Αγοράς είχαν μακρότερο και σημαντικότερο δημόσιο βίο και το σωζόμενο υλικό τους επιτρέπει πληρέστερη μελέτη.
»Είναι εύλογο να αναρωτηθεί κανείς γιατί αυτό το κτίριο, που μόνο με υποθέσεις μπορούμε να προσεγγίσουμε, επιλέγεται να έχει τη μεταχείριση ενός εμβληματικού μνημείου, που στη θέση του πρέπει να κατασκευαστεί μια μακέτα από τσιμέντο σε φυσική κλίμακα, στην οποία παγιδεύονται και αυθεντικά τμήματα άλλου παλαιότερου κτιρίου, με βλάβες που ακυρώνουν την αξία τους ως αρχαιολογικών τεκμηρίων;
»Ακόμη περισσότερο όταν η επέμβαση αυτή παραβιάζει τις διεθνείς συμβάσεις, που έχει κυρώσει η χώρα μας, καθώς αντίκειται τόσο στα κριτήρια σχετικά με την αυθεντικότητα του μνημείου όσο και στα κριτήρια διαχείρισης στη ζώνη προστασίας, βλάπτοντας την οπτική και αισθητική ακεραιότητα της Ακρόπολης σε σχέση με τον περιβάλλοντα χώρο» και ζητά από την πολιτική ηγεσία του ΥΠΠΟ να γίνει σεβαστό το διεθνές πλαίσιο διαχείρισης πολιτιστικής κληρονομιάς.
Το ΥΠΠΟ δεν έχει τοποθετηθεί στα ζητήματα που θέτει το ICOMOS, η αναστήλωση συνεχίζεται και σύμφωνα με πληροφορίες μας τα εγκαίνια και η επαναλειτουργία του Κεραμεικού και της Αρχαίας Αγοράς αναμένεται εντός του μήνα, με πιθανή ημερομηνία την 26η Ιουλίου.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr