Η παγκόσμια αγορά ομολόγων διανύει μία από τις πιο ταραγμένες περιόδους των τελευταίων δεκαετιών. Την προηγούμενη εβδομάδα βίωσε εκτεταμένο κύμα ρευστοποιήσεων, που έστειλε τις αποδόσεις των κρατικών τίτλων σε υψηλά πολλών δεκαετιών προκαλώντας έντονη μεταβλητότητα και ανησυχία στις διεθνείς αγορές.
Η κάθετη πτώση των τιμών των ομολόγων (που κινούνται αντίστροφα από τις αποδόσεις) αντανακλά μια βαθιά και συστημική ανησυχία για το μέλλον της παγκόσμιας ανάπτυξης, του πληθωρισμού και της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους.
Η νευρικότητα ξεκίνησε από την αγορά των αμερικανικών κρατικών ομολόγων, η οποία δίνει τον τόνο σε παγκόσμιο επίπεδο, και γρήγορα εξαπλώθηκε στην Ευρώπη και την Ασία. Το σημείο αναφοράς των αγορών, το αμερικανικό δεκαετές ομόλογο, είδε την απόδοσή του να εκτινάσσεται κοντά στο 4,7%, καταγράφοντας εντυπωσιακή άνοδο από τα επίπεδα του 3,9% όπου βρισκόταν τον προηγούμενο μήνα. Αντίστοιχα, το 30ετές ομόλογο ξεπέρασε το ψυχολογικό όριο του 5,2%, ενώ οι βραχυπρόθεσμοι τίτλοι, όπως το μονοετές ομόλογο, σταθεροποιήθηκαν γύρω στο 4%.
Η αύξηση των αποδόσεων οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στις αυξανόμενες ανησυχίες των επενδυτών σχετικά με τον επίμονο πληθωρισμό στις ΗΠΑ, την αύξηση του δημόσιου χρέους, καθώς και στον ανταγωνισμό από το εταιρικό χρέος που εκδίδεται για τη χρηματοδότηση της Τεχνητής Νοημοσύνη μειώνοντας τη ζήτηση για κρατικά ομόλογα. Σε ευρύτερο επίπεδο η απότομη αλλαγή στις αποδόσεις αντικατοπτρίζει μια θεμελιώδη αναθεώρηση των προσδοκιών των επενδυτών, που συνειδητοποιούν ότι η εποχή του φτηνού χρήματος έχει περάσει ανεπιστρεπτί και ότι το κόστος δανεισμού θα παραμείνει υψηλό για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από όσο αρχικά προβλεπόταν.
Αφού η απόδοση του 30ετούς αμερικανικού ομολόγου έφτασε στο 5,34% την Τρίτη -το υψηλότερο επίπεδό της από το 2007, πριν από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση-, το υπουργείο Οικονομικών προέβη σε μια ασυνήθιστη παρέμβαση. Την Τετάρτη δήλωσε ότι θα «διπλασιάσει τουλάχιστον» το ποσό του παλαιότερου, μακροπρόθεσμου χρέους που αγοράζει τακτικά από τους επενδυτές. Ο χρόνος της ανακοίνωσης ήρθε μόλις δύο εβδομάδες αφότου το υπουργείο δημοσίευσε το πρόγραμμα επαναγοράς ομολόγων χωρίς καμία αναφορά σε σχέδια επέκτασης του προγράμματος.
Οι αποδόσεις των ομολόγων του αμερικανικού Δημοσίου μειώθηκαν απότομα και οι μετοχές σημείωσαν άνοδο την Τετάρτη. Ομως αυξήθηκαν ξανά το πρωί της Πέμπτης, επιστρέφοντας περίπου στο σημείο που ήταν πριν από την ανακοίνωση επαναγοράς.
Σύμφωνα με τους αναλυτές, οι αποδόσεις συνέχισαν να ανεβαίνουν παρά την παρέμβαση επειδή το υπουργείο Οικονομικών από μόνο του δεν μπορεί να διορθώσει το βασικό υποκείμενο πρόβλημα που τις ωθεί υψηλότερα, τις μεγαλύτερες δαπάνες έναντι των εσόδων. Το έλλειμμα του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού ανέρχεται σε περίπου 6% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος, ένα ιστορικά υψηλό ποσοστό που οι ΗΠΑ σπάνια έχουν, εκτός περιόδων πολέμου ή βαθιάς ύφεσης. Το δε εθνικό χρέος έφτασε στο ζοφερό ορόσημο των 40 τρισ. δολαρίων, έχοντας τετραπλασιαστεί από το 2008.
Υπό το πρίσμα αυτό, αυτό που συμβαίνει είναι ότι οι επενδυτές ομολόγων θέλουν απλώς να πληρώνονται περισσότερα, με τη μορφή αυξανόμενων αποδόσεων, για τη λήψη αυτού που ουσιαστικά είναι ένα δάνειο υψηλότερου κινδύνου προς την κυβέρνηση των ΗΠΑ.
Στο διογκούμενο δημόσιο χρέος θα πρέπει να προστεθούν ακόμα δύο παράγοντες που συντελούν στις μαζικές πωλήσεις ομολόγων των τελευταίων ημερών:
α. Ο επίμονος πληθωρισμός ο οποίος, παρά την αυστηροποίηση της νομισματικής πολιτικής, αποδεικνύεται εξαιρετικά ανθεκτικός. Οι γεωπολιτικές εντάσεις, οι περιφερειακές συγκρούσεις και η αστάθεια στις αγορές ενέργειας συνεχίζουν να συντηρούν το κόστος παραγωγής σε υψηλά επίπεδα ενισχύοντας τους φόβους των επενδυτών για παρατεταμένα υψηλό δομικό πληθωρισμό που θα αναγκάσει τη Fed και την ΕΚΤ να διατηρήσουν τα επιτόκια σε περιοριστικά επίπεδα.
β. Τεχνητή Νοημοσύνη. Ο καταιγισμός ανταγωνιστικών εταιρικών ομολόγων από εταιρείες τεχνολογίας που αγωνίζονται να χρηματοδοτήσουν την ανάπτυξη Τεχνητής Νοημοσύνης προσθέτει πίεση στα κρατικά ομόλογα. Οι εταιρείες υψηλής κλιμάκωσης όπως η Google και η Meta εκδίδουν δεκάδες εκατομμύρια σε χρέη, ανταγωνιζόμενες για την ίδια ομάδα αγοραστών ομολόγων. Με περισσότερα ομόλογα να διαλέξουν, πολλοί επενδυτές μεταφέρουν τα χρήματά τους σε εταιρικό χρέος, γεγονός που ουσιαστικά ωθεί τις κρατικές αποδόσεις υψηλότερα. Παράλληλα οι πρωτοφανείς υπερεπενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη λειτουργούν, όπως επισημαίνει η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών (BIS), πληθωριστικά.
Η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων δεν είναι βέβαια ένα απομονωμένο γεγονός που αφορά μόνο τους διαχειριστές κεφαλαίων. Το κρατικό ομόλογο αποτελεί το επιτόκιο βάσης για ολόκληρη την οικονομία. Οταν αυτό αυξάνεται, συμπαρασύρει αυτόματα το κόστος δανεισμού για τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά. Τα στεγαστικά δάνεια γίνονται ακριβότερα, οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται να χρηματοδοτήσουν τις επενδύσεις τους και η καταναλωτική πίστη συρρικνώνεται, αυξάνοντας τον κίνδυνο μιας οικονομικής επιβράδυνσης ή ακόμα και ύφεσης.
Πιέσεις και στις μετοχές
Η Wall Street και τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια κατέγραψαν σημαντικές απώλειες την τελευταία εβδομάδα. Οταν οι επενδυτές μπορούν να εξασφαλίσουν μια εγγυημένη απόδοση της τάξης του 4,5% ή 5% από κρατικά ομόλογα υψηλής πιστοληπτικής αξιολόγησης, το κίνητρο για την ανάληψη του ρίσκου των μετοχών μειώνεται δραστικά. Αυτή η ανακατανομή κεφαλαίων προκαλεί διορθώσεις στις αποτιμήσεις των εταιρειών, ιδιαίτερα εκείνων του τεχνολογικού κλάδου που βασίζονται σε μελλοντικές προσδοκίες ανάπτυξης.
Διαβάστε περισσότερα