Πριν από πολλά χρόνια σε μια συνέντευξη που έπαιρνα από τον ελληνικής καταγωγής συγγραφέα, παραγωγό και σεναριογράφο Τζορτζ Πελεκάνο, του οποίου οι αστυνομικές ιστορίες διαδραματίζονται στην Ουάσινγκτον με πρωταγωνιστή τον Ελληνοαμερικανό ντετέκτιβ Νικ Στέφανος, είχα υποβάλει μια ερώτηση για το τι πιστεύει για την κατάσταση στη στοιχειώδη και τη μέση εκπαίδευση στις ΗΠΑ. Μου απάντησε αφοπλιστικά ότι στις ΗΠΑ μορφωμένος πρέπει να θεωρείται όποιος μπορεί να βρει την πόλη όπου γεννήθηκε στον χάρτη!
Αν ο Τραμπ είναι προϊόν μιας τέτοιας κουλτούρας, δεν θα πρέπει να προκαλούν εντύπωση οι ειρωνείες ευρωπαϊκών μέσων με αφορμή το ψήφισμα στον ΟΗΕ «Correct the Map» που ψήφισαν 164 χώρες και μόνο οι ΗΠΑ καταψήφισαν. Σχολιάστηκε σκωπτικά ότι τώρα που η Γριλανδία δεν θα φαίνεται πια στους χάρτες τόσο μεγάλη όσο η Αφρική, μπορεί να πάψει να τον ενδιαφέρει!
Γιατί πράγματι στους τωρινούς χάρτες με το σύστημα προβολής Mercator, που επινοήθηκε το 16ο αι. για να διευκολύνει τη ναυσιπλοΐα αλλά διατηρήθηκε μέχρι σήμερα, το βόρειο ημισφαίριο φαίνεται πολύ μεγαλύτερο από το νότιο, ιδίως από τις χώρες που βρίσκονται στη ζώνη του Ισημερινού. Η Γριλανδία αποτυπώνεται σε μέγεθος Αφρικής, ενώ στην πραγματικότητα είναι 14 φορές μικρότερη!
Η Αφρική, δεύτερη ήπειρος σε έκταση στη Γη, ένα είδος κοιμώμενου γίγαντα και αυτή, όπως λέγαμε άλλοτε για την Κίνα και γενικότερα την ανατολική Ασία, αφυπνίζεται σταδιακά. Με πρωτοβουλία δικών της χωρών -με επικεφαλής το Τόγκο- προωθήθηκε το ψήφισμα με το οποίο αναγνωρίζεται και ενθαρρύνεται η προβολή «Equal Earth», χωρίς να αποσύρεται από την κυκλοφορία η προβολή Mercator, αφήνοντας στη διακριτική ευχέρεια κάθε χώρας το ποια από τις δύο θα επιλέγει. Πλην της Αφρικής, που είναι ο κύριος θιγόμενος της προβολής Mercator, από την αλλαγή επωφελείται και η Νότια Αμερική που, ενώ είναι μόλις κατά ένα τέταρτο μικρότερη σε έκταση από τη βόρεια, δείχνει στους χάρτες αισθητά μικρότερη από αυτή την αναλογία.
Η Ευρώπη βέβαια μικραίνει, όπως όλο το βόρειο ημισφαίριο, αυτό όμως δεν εμποδίζει πολλές χώρες της να δηλώνουν -προς τιμήν τους- ότι θα υιοθετήσουν άμεσα τη νέα προβολή. Οι καιροί έχουν αλλάξει.
Η «ιδεολογία» των χαρτών άρχισε να αποτελεί τα τελευταία χρόνια αντικείμενο συζήτησης. Οι χάρτες είναι και αυτοί μια γλώσσα. Και όπως στην καθημερινή γλώσσα το να υπάρχουν λέξεις μειωτικές και υβριστικές για γυναίκες που έχουν μια όχι μονογαμική ερωτική ζωή, ενώ δεν υπάρχουν αντίστοιχες για τους άντρες, καθορίζει σχέσεις κυριαρχίας, το ποιος έχει δηλαδή ποια δικαιώματα, έτσι συμβαίνει και με τους χάρτες. Το ποιος είναι στο πάνω μέρος του χάρτη (θα μπορούσε ως γνωστόν ο χάρτης να είναι και ανάποδος, αφού η Γη είναι μια σφαίρα σε ένα Σύμπαν χωρίς πάνω και κάτω) και το ποιος δείχνει στον χάρτη μεγαλύτερος αποτελούν στοιχεία αναπαραγωγής σχέσεων κυριαρχίας χωρών και φυλών. Το πρόβλημα είναι αν οι πρώην κυρίαρχοι, όποιοι κι αν είναι, μπορούν να αντιμετωπίσουν ψύχραιμα την αλήθεια…
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr