Ηταν κάτι που δεν μπορούσε να περάσει απαρατήρητο από μια πρόσφατη έκθεση της τράπεζας Goldman Sachs.
Συνολικά επτά αγωγοί που θα μεταφέρουν ορυκτά καύσιμα από την περιοχή του Κόλπου κατασκευάζονται ή σχεδιάζονται αυτή την περίοδο, καθώς οι χώρες παραγωγής έχουν «κουραστεί» από το σκοτσέζικο ντους που επιφυλάσσουν στον πλανήτη ΗΠΑ και Ιράν με τις μεταπτώσεις από τον πόλεμο στην… ειρήνη.
Οι αναλυτές της τράπεζας εκτιμούσαν στα μέσα Ιουλίου ότι μέχρι το τέλος του 2028 οι υπό κατασκευή αγωγοί θα μπορούσαν να φτάσουν σε χωρητικότητα τα 14 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα. Αυτό αντιστοιχεί σε περισσότερο από το 60% της ποσότητας που μεταφερόταν μέσω των Στενών του Ορμούζ πριν από τον πόλεμο ή αλλιώς στο 12% της παγκόσμιας ενεργειακής ζήτησης.
O ρόλος της Τουρκίας
Κομβικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη έχει φυσικά η Τουρκία, που αποτελεί ένα «πέρασμα» προς τον Βορρά για χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, ενώ σημαντική πρέπει να θεωρηθεί και η πρόσφατη συμφωνία με το βασανισμένο Ιράν. «Ο πόλεμος μας έδειξε ότι θα πρέπει να ελαχιστοποιήσουμε τα ρίσκα και να διαφοροποιήσουμε την προμήθειά μας με ενέργεια και τις εφοδιαστικές μας αλυσίδες», έλεγε ο υπουργός Οικονομικών της, Μεχμέτ Σιμσέκ.
Στο παιχνίδι μπαίνουν φυσικά δυναμικά και άλλοι παίκτες, όπως το Ομάν, που έχει το πλεονέκτημα ότι τα λιμάνια του στον Νότο δεν επηρεάζονται ούτε από τα Στενά του Ορμούζ ούτε από τον Κόλπο του Αντεν, όπου υπάρχει πάντα η απειλή των Χούθι της Υεμένης. Βεβαίως όλα αυτά είναι σχέδια επί χάρτου και είναι ξεκάθαρο ότι το Ιράν θα προσπαθήσει να τα εμποδίσει.
Πάντως τόσο η Σαουδική Αραβία όσο και τα Εμιράτα είχαν ξεκινήσει να κατασκευάζουν αγωγούς ήδη πριν από τον πόλεμο στο Ιράν. Για παράδειγμα, ένας αγωγός ξεκινά από τα διυλιστήρια στα ανατολικά της χώρας και κατευθύνεται στο λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα. Αλλά εδώ ακριβώς είναι το πρόβλημα με τους Χούθι που απειλούν νοτιότερα τα τάνκερ στην αποκαλούμενη «Πύλη των Δακρύων», παρά τις αποστολές προστασίας της ναυσιπλοΐας της Ευρώπης. Συνεπώς οι αγωγοί που κατευθύνονται από την Ανατολή στη Δύση μπορεί να οδηγήσουν σε αποφυγή του Ιράν, αλλά θα έχουν πιθανώς να αντιμετωπίσουν άλλους εχθρούς. Εκεί ακριβώς ποντάρει και η Τουρκία. Η συμφωνία της με το Ιράκ, τη δεύτερη μεγαλύτερη πετρελαιοπαραγωγό χώρα στον κόσμο, θέλει να συνδέσει τις μεγάλες πετρελαιοπηγές στο νότιο Ιράκ με το Κιρκούκ και στη συνέχεια το πετρέλαιο να μεταφερθεί στο λιμάνι της στο Τσεϊχάν. Η Τουρκία χρησιμοποιεί τον αγωγό αυτό για τη μεταφορά πετρελαίου από τις κουρδικές περιοχές στο βόρειο Ιράκ, χωρίς όμως να έχει εξαντλήσει πλήρως τη χωρητικότητά του. Μάλιστα σχεδιάζει να επεκτείνει τη διαδρομή του, που εκτείνεται από τη Βασόρα στο Ιράκ μέσω του Κιρκούκ στο μεσογειακό λιμάνι Τσεϊχάν, σε χωρητικότητα 2,5 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα και διαπραγματεύεται και με το Κουβέιτ που δεν απέχει πολύ από τη Βασόρα για την αξιοποίησή του.
Φυσικό αέριο από το Κατάρ
Τα σχέδια της Αγκυρας όμως δεν σταματούν εδώ. Επιδιώκει και έναν δεύτερο αγωγό για εξαγωγές φυσικού αερίου από το Κατάρ, το οποίο έχει πληγεί σημαντικά από την εμπλοκή στο Ορμούζ. Ενας αγωγός που εκτείνεται από το νότιο Ιράκ προς τη Χαντίθα στο δυτικό Ιράκ βρίσκεται ήδη υπό κατασκευή. Θα μπορούσε ενδεχομένως να επεκταθεί μέχρι το λιμάνι της Ακαμπα στην Ιορδανία ή μέχρι τη Συρία στο λιμάνι της Μπανιγιάς. Στα μέσα Ιουλίου, το Ιράκ υπέγραψε μνημόνιο συμφωνίας με τη συριακή προσωρινή κυβέρνηση και μια κοινοπραξία με επικεφαλής την αμερικανική εταιρεία Chevron με σκοπό την επανενεργοποίηση του αγωγού Κιρκούκ-Μπανιγιάς που είχε αδρανοποιηθεί. Η τουρκική στρατηγική επικεντρώνεται συνολικά στην ενίσχυση της περιφερειακής συνδεσιμότητας. Παράλληλα επιδιώκει χερσαίες διαδρομές και σιδηροδρομικές συνδέσεις για την ενίσχυση αυτής της συνδεσιμότητας. Πριν από δύο χρόνια, η Αγκυρα υπέγραψε συμφωνία με το Ιράκ, τα ΗΑΕ και το Κατάρ για τη δημιουργία χερσαίων και σιδηροδρομικών συνδέσεων για τη μεταφορά αγαθών από και προς την Ευρώπη.
«Δρόμος Ανάπτυξης»
Τον Ιούνιο, η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία αποφάσισαν να συνδέσουν τα αντίστοιχα σιδηροδρομικά τους δίκτυα μέσω της Ιορδανίας, να ανακαινίσουν τον ιστορικό σιδηρόδρομο από τη Δαμασκό στη Μεδίνα και ενδεχομένως να τον επεκτείνουν μέχρι το Ομάν. Η Τουρκία βρίσκεται επίσης σε συνομιλίες με την κυβέρνηση στη Βαγδάτη για την κατασκευή μιας πρόσθετης σιδηροδρομικής σύνδεσης και χερσαίων δρόμων. Ολα αυτά αποτελούν μέρος των πρωτοβουλιών «Δρόμος Ανάπτυξης» και «Διάδρομος Ανάπτυξης», οι οποίες θέλουν να εδραιώσουν τη θέση της Τουρκίας ως κόμβου για την ενέργεια και τις εμπορευματικές μεταφορές. Αυτές θα μπορούσαν εύκολα να συνδεθούν με ανατολικούς αγωγούς και διαδρομές εφοδιασμού που εκτείνονται μέχρι την Κεντρική Ασία και την Κίνα. «Μέσω της Τουρκίας, μπορούν να δημιουργήσουν μια σύνδεση που φτάνει μέχρι το Πεκίνο ή το Λονδίνο», δήλωσε μεγαλόστομα ο Τούρκος υπουργός Οικονομικών αναφερόμενος στο Ιράκ και τη Συρία, με την οποία το καθεστώς Ερντογάν διατηρεί ως γνωστόν άριστες σχέσεις.
Βεβαίως όλα αυτά για να υλοποιηθούν προϋποθέτουν μια σχετική σταθερότητα στις καυτές κουρδικές περιοχές του Ιράκ, από όπου θα πρέπει να περάσουν αυτές οι διαδρομές. Ασταθής είναι πάντα και η κατάσταση στη Συρία, όπου η κεντρική κυβέρνηση δεν έχει τον έλεγχο ολόκληρης της χώρας.
Σε κάθε περίπτωση πρόκειται για έργα που δεν θα αναδιαμορφώσουν μόνο την ενεργειακή πολιτική, αλλά αλλάζουν και τις γεωπολιτικές ισορροπίες, οι οποίες βεβαίως θα στηριχτούν υποχρεωτικά σε νέες συμμαχίες σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη περιοχή.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr