Μια… ουράνια απόλαυση θα βιώσουν εκατομμύρια Ευρωπαίοι απόψε το βράδυ, σχολιάζει σε δημοσίευμά του ο Guardian για την ολική έκλειψη ηλίου.
Ειδικότερα, όπως εξηγείται στο δημοσίευμα, μια ευρεία ζώνη της βόρειας και κεντρικής Ισπανίας, καθώς και ένα κομμάτι της Πορτογαλίας αλλά και τμήματα της Γροιλανδίας και της Ισλανδίας θα βιώσουν το σπάνιο αυτό φαινόμενο.
Το φως του δύοντος ηλίου θα είναι ουσιαστικά αποκλεισμένο σε μεγάλο μέρος της δυτικής Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας, του Βελγίου, της Ελβετίας και της βόρειας Ιταλίας.
Τι ακριβώς είναι η ηλιακή έκλειψη;
Μια ηλιακή έκλειψη συμβαίνει όταν η σελήνη περνάει ακριβώς ανάμεσα από τη Γη και τον ήλιο, με αποτέλεσμα η σελήνη να ρίχνει μια σκιά στη Γη.
Οι άνθρωποι βλέπουν μια ολική ηλιακή έκλειψη όταν το φως του ήλιου εμποδίζεται πλήρως από τη σελήνη – το οποίο σημαίνει ότι βρίσκονται κάτω από τη σκιά της σελήνης – και μια μερική ηλιακή έκλειψη όταν εμποδίζεται μόνο ένα μέρος του φωτός.
«Η σελήνη και ο ήλιος πρέπει να βρίσκονται σε απόλυτη ευθυγράμμιση προκειμένου να καλύψει πλήρως τον ήλιο η σελήνη και για να δούμε μια ολική έκλειψη», δήλωσε στον Guardian η Δρ. Μέγκαν Άργκο, λέκτορας αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο του Λάνκασαϊρ και αντιπρόεδρος της Εταιρείας Λαϊκής Αστρονομίας.
«Επειδή η τροχιά της σελήνης έχει μια ελαφρά κλίση, δεν φαίνεται να διασχίζει τον δίσκο του ήλιου από την οπτική μας γωνία κάθε φορά που περιστρέφεται γύρω από τη Γη».
Το αν οι θεατές θα δουν μια ολική ή μερική έκλειψη – ή και καθόλου έκλειψη – εξαρτάται από τη θέση τους στην επιφάνεια της Γης.
«Πρέπει να βρίσκεστε ακριβώς στη μέση της σκιάς για να δείτε μια ολική έκλειψη, και αυτή είναι μια αρκετά στενή διαδρομή στην επιφάνεια της Γης», δήλωσε η Άργκο.
Μαι ολική έκλειψη ηλίου όπως φάνηκε από το Άρλινγκτον του Τέξας στις 8 Απριλίου 2024.[AP Photo/Julio Cortez]
Πόσο σπάνιο είναι το φαινόμενο;
Η συγκεκριμένη ολική έκλειψη θα είναι η πρώτη στην ηπειρωτική Ευρώπη εδώ και δύο δεκαετίες. Το τελευταίο συμβάν αυτού του είδους που ήταν ορατό από το Ηνωμένο Βασίλειο καταγράφηκε το 1999, όταν τμήματα του Ντέβον και της Κορνουάλης βρίσκονταν εντός της πορείας της ολικής έκλειψης. Η επόμενη ολική έκλειψη ηλίου που θα είναι ορατή στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν αναμένεται πριν από το 2090.
Παρά το γεγονός ότι η χώρα θα βιώσει μόνο μια μερική ηλιακή έκλειψη την Τετάρτη, οι ειδικοί είναι ενθουσιασμένοι, σημειώνοντας ότι το επόμενο συγκρίσιμο συμβάν που θα είναι ορατό στο Ηνωμένο Βασίλειο θα είναι το 2081.
Η σελήνη κινείται μπροστά από τον ήλιο κατά τη διάρκεια μιας δακτυλιοειδούς ηλιακής έκλειψης, που εθεάθη από το Σαν Αντόνιο, το Σάββατο 14 Οκτωβρίου 2023 [AP Photo/Eric Gay]
Πότε θα συμβεί;
Για όσους παρακολουθούν από την Ισπανία κάτω από την τροχιά της ολικής έκλειψης, το φαινόμενο θα κορυφωθεί μεταξύ 20:26 και 20:33 [τοπική ώρα], ανάλογα με την τοποθεσία, δηλαδή λίγο πριν από τη δύση του ηλίου.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το Βασιλικό Αστεροσκοπείο του Γκρίνουιτς υπολογίζει ότι η μερική έκλειψη θα ξεκινήσει για τους θεατές στο Λονδίνο στις 18:17 [θερινή βρετανική ώρα], πριν φτάσει στο μέγιστο στις 19:13 και ολοκληρωθεί στις 20:06.
Η Δρ. Κάρις Χέρμπερτ, αστρονόμος στο Βασιλικό Αστεροσκοπείο του Γκρίνουιτς, δήλωσε ότι οι άνθρωποι στην Κορνουάλη θα παρακολουθήσουν μια κάλυψη περίπου 96%, στη δυτική Σκωτία 93% και στο Λονδίνο περίπου 92%.
«Θα είναι χαμηλά στον ορίζοντα», είπε ο Χέρμπερτ. «Έτσι, όποιος θέλει να πάει να τη δει θα πρέπει πιθανώς να βρει ένα σημείο με ωραία θέα προς τον δυτικό ορίζοντα χωρίς κτίρια ή δέντρα. Όλοι στο Ηνωμένο Βασίλειο θα έχουν μια πολύ καλή έκλειψη».
Προειδοποιήσεις ειδικών
Οι ειδικοί έχουν τονίσει ότι είναι σημαντικό να μην κοιτάμε τον ήλιο με γυμνό μάτι ή να βασιζόμαστε σε γυαλιά ηλίου, σημειώνοντας ότι μπορεί να προκαλέσει μόνιμη βλάβη στα μάτια. Αντ’ αυτού, συνιστούν την αγορά ειδικών γυαλιών έκλειψης.
Υπενθυμίζεται ότι το 2017, ο Ντόναλντ Τραμπ χλευάστηκε ευρέως επειδή κοίταξε ψηλά και έδειξε τον ουρανό κατά τη διάρκεια μιας ηλιακής έκλειψης χωρίς να φοράει γυαλιά, παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις ότι κάτι τέτοιο μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη βλάβη στα μάτια. Αργότερα φόρεσε τελικά ένα ζευγάρι γυαλιών έκλειψης.
Το 2017, ο Ντόναλντ Τραμπ χλευάστηκε ευρέως επειδή κοίταξε ψηλά και έδειξε τον ουρανό κατά τη διάρκεια μιας ηλιακής έκλειψης χωρίς να φοράει γυαλιά [AP Photo/Andrew Harnik]
«Αν δεν έχετε γυαλιά έκλειψης, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα σουρωτήρι ή κάτι τέτοιο για να δημιουργήσετε έναν προβολέα οπών», είπε ο Χέρμπερτ. Αυτός είναι ένας τρόπος για να δείτε την έκλειψη έμμεσα – μην κοιτάτε τον ήλιο μέσα από το σουρωτήρι, αλλά προβάλλετε το φως σε χαρτόνι ή χαρτί.
Υποθέτοντας ότι τα σύννεφα δεν θα εμποδίζουν τη θέα, το θέαμα θα μοιάζει με ένα όλο και αυξανόμενο σημάδι δαγκώματος που αφαιρείται από τον δίσκο του ήλιου καθώς η σελήνη κινείται μπροστά του, μέχρι να είναι ορατή μόνο μια λεπτή ημισέληνος. Καθώς η σελήνη απομακρύνεται, ο ήλιος θα επιστρέφει σταδιακά στο πλήρες σχήμα του.
Γιατί είναι ενθουσιασμένοι οι επιστήμονες;
«Υπάρχουν επιστημονικά πράγματα που μπορούμε να κάνουμε κατά τη διάρκεια των εκλείψεων», είπε η Άργκο, καθώς το φαινόμενο προσφέρει έναν τρόπο να μελετήσουμε την εξωτερική ατμόσφαιρα του ήλιου – ή το ηλιακό στέμμα. «Μπορεί να μας πει πολλά για τη χημεία της ατμόσφαιρας του ήλιου, [και] πώς η ατμόσφαιρα ποικίλλει ανάλογα με τον κύκλο των ηλιακών κηλίδων και τον κύκλο της ηλιακής δραστηριότητας, ο οποίος διανύει έναν 11ετή κύκλο», είπε.
Έχουν γίνει και άλλα σημαντικά πειράματα.
Η σελήνη καλύπτει εν μέρει τον ήλιο κατά τη διάρκεια μιας ολικής ηλιακής έκλειψης, όπως φάνηκε από το Μαζατλάν του Μεξικού τη Δευτέρα 8 Απριλίου 2024. [AP Photo/Fernando Llano]
«Κατά την ηλιακή έκλειψη του 1919, υπήρξαν αποστολές που είχαν στόχο να μετρήσουν τη θέση των πλανητών και των αστεριών κοντά στον ήλιο κατά τη διάρκεια της έκλειψης για να επιβεβαιώσουν ουσιαστικά τη θεωρία της γενικής σχετικότητας του Αϊνστάιν», πρόσθεσε η ειδικός.
Από την πλευρά του, ο Χέρμπερτ πρόσθεσε ότι μια ηλιακή έκλειψη σημαίνει ότι ο ήλιος, η σελήνη και η Γη βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο. Ως αποτέλεσμα, οι σεληνιακές εκλείψεις – κατά τις οποίες η Γη βρίσκεται ακριβώς ανάμεσα στον ήλιο και τη σελήνη – συμβαίνουν μερικές εβδομάδες πριν ή μετά τις ηλιακές εκλείψεις.
«Αυτό που συμβαίνει είναι ότι το φως κάμπτεται ελαφρώς γύρω από τη Γη και στην πραγματικότητα είναι αυτό που οι άνθρωποι αποκαλούν ματωμένο φεγγάρι. Κάνει πράγματι το φεγγάρι [να φαίνεται] κόκκινο», είπε ο Χέρμπερτ. «Αναμένεται να είναι αρκετά εντυπωσιακό».
Οι ώρες έκλειψης της 12ης Αυγούστου 2026
Όπως αναφέρει η ΕΡΤ, το μέγιστο της έκλειψης, στις 17:45:53 UTC, είναι η στιγμή κατά την οποία ο κώνος της σκιάς της Σελήνης θα περάσει πλησιέστερα από το κέντρο της Γης.
Οι χρόνοι του φαινομένου σε παγκόσμια κλίμακα είναι:
Φάση έκλειψης
Ώρα UTC
Ώρα Ελλάδας (EEST)
Έναρξη μερικής έκλειψης
15:34:11
18:34:11
Έναρξη ολικής έκλειψης
16:58:05
19:58:05
Μέγιστο της έκλειψης
17:45:53
20:45:53
Τέλος ολικής έκλειψης
18:34:05
21:34:05
Τέλος μερικής έκλειψης
19:57:56
22:57:56
Τι ισχύει για την Ελλάδα
Η χώρα μας δεν θα βρίσκεται στη ζώνη ολικότητας και θα υπάρξει μόνο μια πολύ μικρή μερική έκλειψη, κυρίως σε δυτικές και βορειοδυτικές περιοχές της χώρας.
Σε πολλές περιοχές (όπως η Αθήνα) το φαινόμενο πρακτικά δεν θα είναι ορατό.
Ειδικότερα:
Στην Κέρκυρα: έναρξη περίπου 20:33, μέγιστο περίπου 20:37 (μόλις ~2,35% κάλυψη)
Στην Ηγουμενίτσα: περίπου 20:33–20:36
Στα Ιωάννινα: περίπου 20:33–20:35 (πολύ μικρή κάλυψη)