Σημαντική πρόοδο στις συνθήκες που αντιμετωπίζουν οι νέοι στην Ελλάδα την τελευταία δεκαετία διαπιστώνει ο ΟΟΣΑ, μετά τη βαθιά και παρατεταμένη οικονομική κρίση της προηγούμενης δεκαετίας. Η εικόνα, ωστόσο, παραμένει σύνθετη: η ανεργία έχει μειωθεί εντυπωσιακά και η απασχόληση έχει αυξηθεί, αλλά η μετάβαση από τις σπουδές σε μια σταθερή δουλειά και τελικά στην οικονομική ανεξαρτησία εξακολουθεί να είναι δυσκολότερη σε σχέση με τις περισσότερες χώρες του Οργανισμού.
Η ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε κατά 2,1% το 2025, έναντι 1,3% στην Ευρωζώνη, συνεχίζοντας την υπεραπόδοση των τελευταίων ετών. Παράλληλα, το ποσοστό απασχόλησης των νέων ηλικίας 15-29 ετών αυξήθηκε από 26% το 2013 σε 36% το 2025, ενώ η ανεργία υποχώρησε από το 48,7% στο 16,5%.
Έχει περιοριστεί σημαντικά και το χάσμα ανεργίας μεταξύ νέων ανδρών και γυναικών, το οποίο στο παρελθόν είχε φθάσει τις εννέα ποσοστιαίες μονάδες.
Χαμηλοί μισθοί και επισφαλείς δουλειές
Πίσω από τη θεαματική βελτίωση των βασικών δεικτών, όμως, ο ΟΟΣΑ εντοπίζει σημαντικές αδυναμίες. Τόσο η απασχόληση όσο και η ανεργία των νέων εξακολουθούν να υστερούν έναντι των περισσότερων χωρών του ΟΟΣΑ, ενώ όσοι καταφέρνουν να βρουν δουλειά έρχονται συχνά αντιμέτωποι με χαμηλά αμειβόμενες και επισφαλείς θέσεις.
Οι αποδοχές των νέων εργαζομένων παραμένουν χαμηλότερες από τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες του ΟΟΣΑ, αντανακλώντας τη μακρά διαδικασία σύγκλισης των μισθών μετά την οικονομική κρίση.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η μερική απασχόληση. Μόλις το 12% των νέων εργάζεται με αυτό το καθεστώς, περίπου το μισό του ευρωπαϊκού μέσου όρου στον ΟΟΣΑ. Ωστόσο, η Ελλάδα εμφανίζει το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό ακούσιας μερικής απασχόλησης: σχεδόν ένας στους δύο νέους που εργάζονται part-time δηλώνει ότι θα προτιμούσε εργασία πλήρους απασχόλησης.
Το 55% των νέων σε εμπόριο, μεταφορές, τουρισμό και εστίαση
Η δομή της νεανικής απασχόλησης έχει επίσης αλλάξει αισθητά. Κατά την τελευταία δεκαπενταετία, οι νέοι μετακινήθηκαν από τις κατασκευές και τη βιομηχανία προς το εμπόριο, τις μεταφορές και κυρίως τα καταλύματα και την εστίαση.
Οι συγκεκριμένοι κλάδοι αντιπροσώπευαν το 55% της απασχόλησης των νέων το 2023, έναντι μόλις 37% κατά μέσο όρο στις ευρωπαϊκές χώρες του ΟΟΣΑ. Η μεγάλη εξάρτηση από τον τουρισμό εξηγεί και την έντονη εποχικότητα της απασχόλησης των νέων στην Ελλάδα.
Την ίδια στιγμή, η επιχειρηματικότητα παραμένει ιδιαίτερα διαδεδομένη. Το ποσοστό αυτοαπασχόλησης στις ηλικίες 20-29 ετών διαμορφώθηκε στο 11% το 2025, ένα από τα υψηλότερα στον ΟΟΣΑ. Η έκθεση επισημαίνει, πάντως, ότι η επιλογή αυτή συχνά προκύπτει από την έλλειψη άλλων επαγγελματικών ευκαιριών και όχι αποκλειστικά από την αξιοποίηση μιας επιχειρηματικής ιδέας.
Το χάσμα μεταξύ σπουδών και αγοράς εργασίας
Ιδιαίτερα έντονο παραμένει στην Ελλάδα το χάσμα ανάμεσα στις δεξιότητες των εργαζομένων και σε εκείνες που ζητεί η αγορά εργασίας, γεγονός που, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, εξηγεί σε σημαντικό βαθμό γιατί η ισχυρότερη οικονομική ανάπτυξη των τελευταίων ετών δεν έχει μεταφραστεί σε αντίστοιχη βελτίωση των επαγγελματικών προοπτικών των νέων.
Περίπου 24% των εργαζομένων θεωρείται υπερκαταρτισμένο για τη θέση που κατέχει, έναντι 17% στον ΟΟΣΑ, ενώ 20% είναι υποκαταρτισμένο. Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι 39% εργάζεται σε αντικείμενο που δεν αντιστοιχεί στο πεδίο σπουδών του, έναντι 32% κατά μέσο όρο στον ΟΟΣΑ. Και αυτό συμβαίνει παρότι το ποσοστό των νέων 25-34 ετών με πτυχίο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης εκτινάχθηκε από 25,5% το 2004 σε 44,5% το 2024.
Την ίδια στιγμή, 80% των εργοδοτών στην Ελλάδα δηλώνει ότι δυσκολεύεται να καλύψει κενές θέσεις με κατάλληλους υποψηφίους, με τις μεγαλύτερες ελλείψεις να εντοπίζονται στις δεξιότητες πληροφορικής και δεδομένων, αλλά και στις πωλήσεις, το μάρκετινγκ, τη μηχανική και τη μεταποίηση.
Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι τέτοιες αναντιστοιχίες δεν περιορίζουν μόνο τους μισθούς και τις προοπτικές σταδιοδρομίας των νέων, αλλά πλήττουν συνολικά την παραγωγικότητα, καθώς ανθρώπινο δυναμικό και θέσεις εργασίας δεν «κουμπώνουν» αποτελεσματικά.
Ακόμη, ο ΟΟΣΑ συνδέει μέρος του προβλήματος με τις αδυναμίες που εξακολουθούν να υπάρχουν στην Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση (ΕΕΚ). Παρότι από το 2020 έχουν προωθηθεί σημαντικές μεταρρυθμίσεις, η συμμετοχή παραμένει περιορισμένη και η ανεργία μεταξύ των αποφοίτων υψηλή.
Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις εμφανίζονται συχνά διστακτικές απέναντι στα προγράμματα μαθητείας, λόγω γραφειοκρατίας και κόστους, ενώ οι περιορισμένοι δημόσιοι πόροι δυσκολεύουν τις επενδύσεις σε εγκαταστάσεις και εξοπλισμό.
Επαγγελματικός προσανατολισμός: Μεγάλη απόσταση από τον ΟΟΣΑ
Ακόμη μεγαλύτερο είναι το χάσμα στον επαγγελματικό προσανατολισμό. Το 2022 λιγότεροι από τους μισούς 15χρονους στην Ελλάδα φοιτούσαν σε σχολεία που προσέφεραν σχετικές υπηρεσίες, όταν ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ έφθανε το 82%.
Παράλληλα, περισσότερο από 60% των μαθητών θεωρούν ότι το σχολείο τους έκανε ελάχιστα για να τους προετοιμάσει για την ενήλικη ζωή μετά την αποφοίτηση – η δεύτερη χειρότερη επίδοση μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ.
Μεγάλη είναι η απόσταση και στη σύνδεση σπουδών και εργασίας. Μόλις 4% των νέων στην Ελλάδα συνδυάζει εκπαίδευση και απασχόληση, έναντι 14% στον ΟΟΣΑ. Ακόμη πιο έντονη είναι η διαφορά στην επαγγελματική εκπαίδευση: μόνο 15% των πρόσφατων αποφοίτων ΕΕΚ είχε εμπειρία μάθησης στον χώρο εργασίας, έναντι 65% στην ΕΕ.
Το στεγαστικό καθυστερεί την ανεξαρτησία
Η αγορά εργασίας είναι μόνο η μία πλευρά του προβλήματος. Ο ΟΟΣΑ χαρακτηρίζει την πρόσβαση σε προσιτή κατοικία κρίσιμο παράγοντα για την οικονομική ανεξαρτησία των νέων.
Τα υψηλά ενοίκια, η στενότητα της αγοράς και οι περιορισμένες δυνατότητες αγοράς κατοικίας έχουν ως αποτέλεσμα οι περισσότεροι νέοι ενήλικες στην Ελλάδα να ζουν με τους γονείς τους μέχρι τα τέλη της δεκαετίας των 20.
Η καθυστερημένη αυτονόμηση συνδέεται και με το δημογραφικό, καθώς δυσκολεύει τη δημιουργία οικογένειας σε μια περίοδο κατά την οποία η γονιμότητα εξακολουθεί να υποχωρεί.
Οι προτάσεις του ΟΟΣΑ
Ο Οργανισμός αναγνωρίζει τις παρεμβάσεις που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια σε απασχόληση, κατάρτιση, οικογενειακή πολιτική, επιχειρηματικότητα και στέγαση, αλλά θεωρεί ότι απαιτούνται περισσότερες και καλύτερα συντονισμένες κινήσεις.
Δίνει έμφαση στην αναβάθμιση της επαγγελματικής εκπαίδευσης, στην καθολικότερη πρόσβαση στον επαγγελματικό προσανατολισμό και στη δημιουργία περισσότερων ευκαιριών σύνδεσης σπουδών και εργασίας. Ζητεί επίσης καλύτερη αξιολόγηση των προγραμμάτων κατάρτισης και επιδότησης της εργασίας και μεγαλύτερη στήριξη της βιώσιμης νεανικής επιχειρηματικότητας.
Στο στεγαστικό, προτείνει περισσότερη προσιτή και κοινωνική κατοικία, βελτίωση των συνθηκών στην ιδιωτική αγορά ενοικίων και στενή αξιολόγηση των υφιστάμενων προγραμμάτων στήριξης.
Το συμπέρασμα είναι ότι η Ελλάδα έχει διανύσει μεγάλη απόσταση από τα χρόνια της κρίσης, αλλά η εύρεση μιας σταθερής και καλά αμειβόμενης εργασίας και η απόκτηση δικής τους στέγης παραμένουν δύο από τα μεγαλύτερα εμπόδια για την οικονομική ανεξαρτησία των νέων.
Διαβάστε περισσότερα