Οταν η ποίηση συνομιλεί με τη μουσική, με κοινό σημείο αναφοράς την ανάγκη για ουσιαστική έκφραση, γεννιούνται έργα που διεκδικούν διάρκεια στον χρόνο. Ο μουσικός, συνθέτης και τραγουδοποιός Αντώνης Μιτζέλος και ο ποιητής Νίκος Κλεισιώτης μας μιλούν για το «Ρόδινο Φεγγάρι», έναν δίσκο που αντιμετωπίζει το τραγούδι ως ενιαία καλλιτεχνική αφήγηση και όχι ως στιγμιαίο μουσικό προϊόν.
Ενιαίας αισθητικής και αφήγησης, τα τραγούδια ερμηνεύονται από τον Βασίλη Λέκκα, τη Μιρέλα Πάχου, τα αδέλφια Γιώργο και Αλέξανδρο Παντελιά -τα «Κίτρινα Ποδήλατα» δηλαδή-, τη Ζωή Παπαδοπούλου, τη Λίνα Ροδοπούλου, τη Βάλια Σκούρα, αλλά και τον ίδιο τον Μιτζέλο.
● Μετά από μια διαδρομή δεκαετιών στην ελληνική μουσική, τι ήταν αυτό που σας συγκίνησε στους στίχους του Νίκου Κλεισιώτη ώστε να επενδύσετε δημιουργικά σε αυτό το έργο;
Η μουσική υπήρξε πάντα για μένα μια τελετή που ενώνει τον άνθρωπο με το άρρητο∙ μια μυστική δόνηση που αποκαλύπτει το αθέατο και δεν χωράει σε λέξεις. Ο λόγος μέσα στη μουσική λειτουργεί συμπληρωματικά, σχεδόν επεξηγηματικά, ολοκληρώνοντας το έργο ως δώρο προς τους ανθρώπους. Σαν ήρεμη φλόγα που φωτίζει το άυλο. Διαβάζοντας τους στίχους του Νίκου Κλεισιώτη ένιωσα να ανοίγει μπροστά μου ένας γνώριμος ορίζοντας. Η θάλασσα, οι μνήμες, η κοινή κοσμοθέαση, όλα αυτά με οδήγησαν σε μια αίσθηση εσωτερικής ταύτισης.
Διάλεξα δεκατέσσερα ποιήματα και τα μελοποίησα κοιτώντας το πέλαγος, μέσα σε λίγες ημέρες, από το μικρό μου μπαλκόνι στο νησί. Αρχικά στόχευα σε δύο-τρία τραγούδια, αλλά πολύ γρήγορα κατάλαβα πως είχα λειτουργήσει ελεύθερα, όπως παλιά: συνέθεσα τραγούδια με κοινό στόχο, κοινό ήχο και ενιαία αρμονική λογική. Ετσι γεννήθηκε ένα άλμπουμ όπου λόγος και μουσική αναπνέουν μαζί.
Από την άλλη, η εποχή των singles μοιάζει με εποχή θραυσμάτων: κάθε τραγούδι καλείται να σταθεί μόνο του, σαν να μην έχει γεννηθεί από κάποιο «σώμα», από κάποια αφήγηση. Εγώ όμως πιστεύω πως το άλμπουμ είναι ο ναός. Εκεί χτίζεται ο κόσμος, εκεί ανασαίνει η ιστορία. Το single είναι φωτοβολίδα, το άλμπουμ είναι τελετή. Και η μουσική, για μένα, παραμένει τελετουργία.
● Τι σας έκανε να αποφασίσετε ότι το «Ρόδινο Φεγγάρι» δεν έπρεπε να είναι απλώς μια σειρά τραγουδιών, αλλά ένας μουσικός κύκλος με ενιαία αισθητική, αφήγηση και ποιητική συνοχή;
Σε όλη τη 45χρονη διαδρομή μου, μόνος ή με τους «Τερμίτες», τα άλμπουμ ήταν κύκλοι, όχι απλές συλλογές τραγουδιών. Το «Ρόδινο Φεγγάρι» δεν θα μπορούσε να είναι κάτι λιγότερο. Εχει αρχή, μέση και τέλος. Εχει ροή, χρώμα, εσωτερική δραματουργία. Είναι ένας μικρός κόσμος με δική του γεωγραφία, δικούς του ανέμους, δικό του σκοτάδι και φως. Οποιος καταργεί το άλμπουμ, καταργεί την αφήγηση. Και χωρίς αφήγηση, η μουσική γίνεται θραύσμα, όχι σύμπαν. Η μουσική αυτού του έργου δεν ακούγεται στο background, δεν είναι συνοδευτική. Είναι πράξη συμμετοχής. Οποιος πατάει play ανοίγει μια πύλη∙ όποιος το ακούει ολόκληρο περνά μέσα της. Θέλω τον ακροατή συμμέτοχο, όχι καταναλωτή.
● Οι συγκεκριμένοι στίχοι έχουν έντονο ποιητικό και λυρικό χαρακτήρα. Ως συνθέτης, αισθανθήκατε ότι έπρεπε να «υπηρετήσετε» τις λέξεις ή οι λέξεις σάς οδήγησαν σε μια διαφορετική μουσική διαδρομή;
Οι στίχοι του «Ρόδινου Φεγγαριού» είναι ποιητικοί, αλλά όχι επιδεικτικοί. Δεν στηρίζονται σε λέξεις-κλειδιά, αλλά σε μνήμες, σε γεγονότα, σε συναισθήματα που δεν προσποιούνται. Είναι λόγος δωρικός και βαθιά ανθρώπινος, τον οποίο προσπάθησα να μετατρέψω σε μουσικές εικόνες με φως, νοσταλγία και διακριτική μυσταγωγική ένταση. Η μουσική διαδρομή που ακολουθώ στη σύνθεση παραμένει πάντα στην ίδια λογική. Εχω κατασταλάξει από τη δεκαετία του ’80 στον τρόπο γραφής μου και στο ύφος της εναρμόνισης.
● Εχοντας υπάρξει πρωταγωνιστής σε διαφορετικές εποχές της ελληνικής δισκογραφίας, πιστεύετε ότι σήμερα που κυριαρχούν το single και η γρήγορη κατανάλωση της μουσικής υπάρχει χώρος για τραγούδια που απαιτούν από τον ακροατή να σταθεί, να ακούσει και να σκεφτεί; Ή η εποχή οδηγεί αναπόφευκτα σε πιο άμεσες και εύκολες μουσικές φόρμες;
Η μουσική τού αύριο δεν θα σωθεί από την τεχνολογία, αλλά από την ψυχή. Και όσο υπάρχει ψυχή, υπάρχει δρόμος. Οι δημιουργοί σήμερα συχνά καλούνται να μιλήσουν με «στιγμές» που πρέπει να επιβιώσουν στον αλγόριθμο. Ετσι η δουλειά μας ακούγεται χωρίς αφηγηματική συνοχή. Με τα singles η μουσική έγινε στιγμιαία και αποσπασματική.
Ο αλγόριθμος απαιτεί βιασύνη, ενώ η τέχνη απαιτεί χρόνο. Ο αλγόριθμος θέλει επανάληψη, ενώ η τέχνη θέλει βάθος. Ο αλγόριθμος ζητά να τον υπηρετήσεις, ενώ η τέχνη σε επιλέγει να την υπηρετήσεις. Το παρόν σύστημα λοιπόν δεν ευνοεί τα αριστουργήματα. Ετσι καταργείται ο δημιουργός και ο ερμηνευτής γίνεται προϊόν στιγμιαίας κατανάλωσης, ενώ ο ακροατής έχει μετατραπεί σε χρήστη.
Εδώ είναι το κρίσιμο σημείο: η μουσική μετακινήθηκε από το πεδίο της δημιουργίας στο πεδίο της προσοχής. Αντιστάσου στην ταχύτητα. Από την τελετουργία της ακρόασης περάσαμε στην κατανάλωση. Από την προσήλωση, στη διάσπαση. Επιστροφή στα άλμπουμ λοιπόν. Η μουσική δεν είναι lifestyle. Είναι λόγος ύπαρξης.
Διαβάστε περισσότερα
Efsyn.gr